Khi một câu trả lời trung thực mở ra lối thoát
Theo The New York Times, trong một lần khám định kỳ năm ngoái, một bệnh nhân 24 tuổi sống tại Troy, bang New York, nhận ra trạng thái tinh thần của mình đã đi xa khỏi mức bình thường khi điền bảng câu hỏi sàng lọc: mất hứng thú với mọi việc, cảm thấy chán nản và vô vọng. Khi bác sĩ hỏi thăm, người này đã lấy hết can đảm để thừa nhận mọi chuyện “không ổn”.
Ở nơi việc chờ gặp bác sĩ tâm thần có thể kéo dài nhiều tháng, bác sĩ gia đình đã đề nghị kê lại một loại thuốc chống trầm cảm từng giúp ích cho bệnh nhân trước đây. Câu chuyện nhỏ ấy cho thấy một sự thật lớn: nhiều người không biết rằng bác sĩ chăm sóc ban đầu có thể hỗ trợ đáng kể cho sức khỏe tinh thần.
Từ sàng lọc đến nuôi dưỡng sức bền tinh thần
Theo luật của Massachusetts ban hành năm 2022, buổi khám sức khỏe tinh thần hằng năm có thể bao gồm sàng lọc hành vi, tư vấn thay đổi lối sống lành mạnh, giới thiệu điều trị và thảo luận về lựa chọn dùng thuốc. Bác sĩ Cody Hostutler, giám đốc lâm sàng về tích hợp sức khỏe hành vi tại Bệnh viện Nhi Nationwide ở bang Ohio, người ủng hộ một dự luật tương tự tại bang mình, cho rằng buổi khám này có ý nghĩa vượt xa việc sàng lọc.
“Nếu làm tốt, đây thực sự là cơ hội để hỗ trợ khả năng phục hồi và thúc đẩy sự khỏe mạnh.” — Cody Hostutler
Mục tiêu là phát hiện vấn đề trước khi thành khủng hoảng, giúp mỗi người hiểu rõ bản thân hơn và biết những nguồn hỗ trợ nào sẵn có. Bác sĩ gia đình thường sàng lọc trầm cảm, lo âu và việc sử dụng rượu, chất kích thích theo hướng dẫn của một nhóm chuyên gia do cơ quan liên bang chỉ định. Theo ông Hostutler, khi được phát bảng câu hỏi, điều quan trọng là trả lời trung thực.
Bắt đầu cuộc trò chuyện như thế nào
Vì các bác sĩ không bắt buộc phải làm theo hướng dẫn sàng lọc, nhiều người có thể chưa từng nói về sức khỏe tinh thần với bác sĩ của mình. Bác sĩ Kisha N.
Davis, Chủ tịch Viện Hàn lâm Bác sĩ Gia đình Mỹ, khuyến khích người bệnh chủ động lên tiếng. Một số câu hỏi gợi ý từ các chuyên gia:
- “Gần đây tôi cảm thấy căng thẳng hơn và muốn tìm hiểu điều đó.”
- “Chúng ta thường tập trung vào sức khỏe thể chất, bác sĩ có thể hỏi thăm cả tình trạng cảm xúc của tôi không?”
- “Dạo này tôi có cáu kỉnh, nóng nảy với mọi người hơn không?”
- “Tôi có cảm thấy xa cách về cảm xúc hơn bình thường không?”
Tùy tình huống, bác sĩ có thể giới thiệu chuyên gia trị liệu, nhóm hỗ trợ, hoặc thảo luận về giấc ngủ, vận động, chánh niệm, chế độ ăn và khả năng dùng thuốc. Tại Mỹ, phần lớn thuốc chống trầm cảm và chống lo âu được kê bởi bác sĩ chăm sóc ban đầu.
Lắng nghe chính mình trước buổi khám
Bác sĩ Christine M. Crawford, Giám đốc y khoa của Liên minh Quốc gia về Bệnh Tâm thần (NAMI), khuyên mọi người hãy để ý những thay đổi trong cảm xúc như cách chúng ta chú ý tới triệu chứng thể chất. Theo bà, tự nhìn lại đời sống tinh thần là kỹ năng mà hầu hết chúng ta chưa từng được dạy.
Bà cảnh báo rằng những vấn đề nhỏ nếu bị bỏ qua có thể dần cản trở sinh hoạt hằng ngày, giống như khi một bên chân bị đau. Người muốn tìm hiểu thêm có thể dùng các công cụ sàng lọc trực tuyến của tổ chức Mental Health America, liên hệ đường dây hỗ trợ của NAMI, hoặc tham khảo hướng dẫn của Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ về cách trao đổi với nhân viên y tế.
Chăm sóc tinh thần là duy trì sự khỏe mạnh
Với người từ 65 tuổi trở lên, bà Davis khuyến nghị đưa thêm bài đánh giá trí nhớ ngắn để phát hiện suy giảm nhận thức, và chương trình bảo hiểm Medicare chi trả cho việc này trong buổi khám sức khỏe hằng năm. Một nghiên cứu gần đây cho thấy các buổi khám như vậy góp phần tăng việc kê đơn thuốc điều trị sa sút trí tuệ.
“Chăm sóc sức khỏe tinh thần không chỉ là chữa bệnh, mà là duy trì sự khỏe mạnh.” — Kisha N. Davis
Thông điệp của các chuyên gia rất giản dị: hãy coi tâm trí như một phần không thể tách rời của cơ thể. Một câu hỏi thành thật, một lời chia sẻ đúng lúc với bác sĩ, đôi khi chính là bước đầu tiên để giữ cho cuộc sống luôn cân bằng.
