Đột phá từ điện gió ngoài khơi, địa nhiệt AI và công nghệ làm mát vi mạch
Làn sóng đầu tư vào các giải pháp công nghệ khí hậu cho trung tâm dữ liệu đang chứng kiến sự trỗi dậy của hàng loạt doanh nghiệp khởi nghiệp tiên phong. Đáng chú ý là mô hình của Aikido Technologies, công ty phát triển các trung tâm dữ liệu nổi ngoài khơi tích hợp trực tiếp với các turbine điện gió biển, cho phép tận dụng các dự án phong điện bị chậm hòa lưới để vận hành các cụm điện toán đám mây và AI quy mô lớn, với dự án thử nghiệm đầu tiên được ấn định tại Na Uy vào năm tới. Song song đó, công ty địa nhiệt Zanskar đang tận dụng AI để định vị chính xác các mỏ nhiệt ngầm dưới lòng đất và vừa nhận được tài trợ từ chính phủ Mỹ nhằm mở rộng các nhà máy phát điện không phát thải carbon.
Bên cạnh nguồn cấp điện, giải bài toán tiêu thụ nhiệt và nước làm mát là ưu tiên sống còn. Công nghệ làm mát trực tiếp trên bề mặt vi mạch (direct-to-chip cooling) thông qua tấm kim loại tản nhiệt lạnh đang nhanh chóng thay thế phương pháp thổi khí truyền thống vốn tiêu tốn năng lượng khổng lồ.
Sự tham gia của các tập đoàn dịch vụ công nghiệp như Ecolab cùng các hợp chất lỏng truyền nhiệt chuyên dụng từ HT Materials Science đang mở ra chuẩn mực tản nhiệt mới cho các siêu máy tính. Trong khi đó, các công ty hạ tầng như EnergiRaven tại Anh đã tiên phong kết nối đường ống thu hồi nhiệt thải từ máy chủ để sưởi ấm trực tiếp cho các khu dân cư lân cận, giúp giảm bớt phụ thuộc vào lưới điện quốc gia.
*"Làm mát trực tiếp trên bề mặt chip là phương pháp tối tân nhất hiện nay để hạ nhiệt trung tâm dữ liệu thông qua tấm lạnh áp sát vi xử lý thay vì phải làm mát toàn bộ cả dãy tủ máy." - Tom Grizzetti, Giám đốc điều hành Công ty HT Materials Science*
Công nghệ làm mát trực tiếp vi mạch giúp loại bỏ nhu cầu tiêu thụ hàng triệu mét khối nước ngọt của các tháp giải nhiệt truyền thống.
Hệ thống tận dụng nhiệt thải máy chủ được tích hợp vào mạng lưới sưởi ấm dân dụng đô thị giúp tối ưu hóa hiệu quả năng lượng tuần hoàn.
Cuộc đua năng lượng sạch của Big Tech và tiếng nói cảnh tỉnh từ giới sinh thái
Trước áp lực giảm phát thải, các tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới đã triển khai các hợp đồng mua bán điện sạch (PPA) quy mô chưa từng thấy. Điển hình như Microsoft đã ký kết các thỏa thuận cung cấp tới 40 gigawatt (GW) năng lượng không carbon tại 26 quốc gia thông qua hơn 400 hợp đồng với 95 nhà phát triển hạ tầng – tương đương lượng điện năng cung cấp cho 10 triệu hộ gia đình Mỹ. Trong số này, 19 GW đã chính thức hòa lưới điện phục vụ các cụm máy chủ, trong khi Amazon cũng liên tục mở rộng quỹ Climate Pledge Fund để rót vốn ươm mầm cho các công nghệ giảm phát thải.
Dù các trung tâm dữ liệu hiện chỉ chiếm khoảng 0,5% lượng khí thải CO2 toàn cầu, nhu cầu năng lượng của chúng dự báo sẽ tăng vọt theo cấp số nhân cùng với sự phổ biến của AI. Thực trạng này đã thúc đẩy các tổ chức luật môi trường quốc tế như ClientEarth lên tiếng yêu cầu chính phủ các nước thiết lập cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt hơn, nhấn mạnh rằng tiến bộ công nghệ số không được phép đánh đổi bằng sự suy thoái tài nguyên thiên nhiên.
*"Chúng tôi không phản đối các trung tâm dữ liệu, nhưng việc mở rộng cần phải tạm dừng cho đến khi chúng có thể hoạt động hoàn toàn trong giới hạn an toàn sinh thái của hành tinh." - Natascha Hospedales, Luật sư trưởng về Trí tuệ nhân tạo và Tác động môi trường tại ClientEarth*
