Liban và Israel tái đàm phán tại Rome trong bối cảnh căng thẳng leo thang vùng Tây Á

Ngày 14/7/2026, tại Rome, Italia, các cuộc đối thoại cấp đại sứ giữa Liban và Israel được tổ chức nhằm tiếp tục quá trình đàm phán đã kéo dài nhiều tháng qua dưới sự bảo trợ của chính quyền Mỹ. Thỏa thuận khung được hai bên đạt được ngày 26/6 trước đó tại Washington gồm nhiều vòng thương lượng nhằm hướng tới chấm dứt cuộc chiến giữa Israel và nhóm Hezbollah do Iran hỗ trợ, mở ra hy vọng cho một nền hòa bình lâu dài tại khu vực.

Tuy nhiên, Hezbollah từ chối chấp nhận thỏa thuận này, đặc biệt điều khoản giải giáp vũ khí, đồng thời phản đối lộ trình Israel rút quân khỏi hai “khu vực thử nghiệm” ở miền Nam Liban – đây là những điều kiện tiên quyết để tiến hành các bước tiếp theo của thỏa thuận.

Phía Liban, theo tuyên bố từ văn phòng tổng thống ngày 13/7, đã chỉ đạo phái đoàn tại Rome yêu cầu Israel cần bắt đầu ngay việc rút quân khỏi hai khu vực thử nghiệm trước khi có thể thảo luận thêm về các vấn đề khác. Một nguồn tin ngoại giao thân cận với nội dung đàm phán tiết lộ quân đội Liban đã sẵn sàng tiếp nhận kiểm soát từng bước các địa phương mà Israel rút lui.

Chuyên gia Orna Mizrahi từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv cho biết Israel đồng ý triển khai rút quân dần dần, nhưng đặt ra điều kiện không cho phép Hezbollah xuất hiện ở khu vực mà Israel rút đi. Đồng thời, Israel muốn đảm bảo quân đội Liban có đủ năng lực duy trì tính trung lập của vùng đất chuyển giao, ngăn chặn sự trở lại của Hezbollah.

Từ 11/7, đoàn đại biểu quân sự Mỹ đã khởi động các cuộc trao đổi với quân đội Liban tại Beirut để bàn về quy trình rút quân của Israel khỏi một trong hai khu vực thử nghiệm. Đây là nỗ lực nhằm thực thi điều khoản của thỏa thuận khung sau khi một lệnh ngừng bắn mong manh được áp dụng trong cuộc xung đột giữa Hezbollah và Israel.

Dù vậy, theo các báo cáo từ truyền thông chính thức của Liban, Israel vẫn tiến hành các cuộc không kích giới hạn tại phía Nam đồng thời thực hiện các hành động phá dỡ tại một số ngôi làng. Bộ Y tế Liban cho biết chiến dịch quân sự của Israel kể từ đầu tháng 3 đã khiến hơn 4.300 người thiệt mạng.

Chuyên gia Karim Bitar từ Sciences Po Paris nhận định khả năng đột phá trong các cuộc đàm phán ở Rome là khá thấp, mà thay vào đó có thể chỉ là cách thể hiện quá trình đàm phán vẫn đang diễn ra bất chấp những khó khăn và phản đối.

Trong khi đó, căng thẳng giữa Mỹ và Iran trong khu vực đang leo thang khi Mỹ thực hiện liên tiếp các cuộc không kích nhằm vào Iran, đồng thời chuẩn bị tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran. Iran có ý định liên kết cuộc đàm phán chiến tranh khu vực với tình hình ở Liban, nhưng phía Mỹ và đồng minh muốn tách bạch hai vấn đề.

Chuyên gia Mizrahi nhận định Tehran đang ưu tiên tập trung cho vùng Eo biển Hormuz và vấn đề hạt nhân, đồng thời xem Liban chỉ là cái cớ để duy trì ảnh hưởng trong khu vực. Hezbollah đã kéo Liban vào cuộc xung đột từ ngày 2/3 bằng việc phóng tên lửa vào Israel để hỗ trợ Iran.

Chuyên gia Bitar cảnh báo nguy cơ bùng phát chiến sự lớn trở lại tại Liban là có thể, nhưng Iran hiện muốn giữ Hezbollah làm công cụ răn đe lâu dài hơn là sử dụng nhóm này để mở thêm mặt trận chiến tranh mới ngay lập tức.