Lời cảnh báo gây tranh cãi của CEO Anthropic
Trong bài luận dài khoảng 3.800 từ công bố cuối tuần qua, ông Dario Amodei kêu gọi các nước dân chủ duy trì khoảng cách công nghệ lớn nhất có thể với Trung Quốc, đồng thời thắt chặt kiểm soát việc bán chip AI tiên tiến và ngăn chặn hành vi chưng cất mô hình, tức sử dụng đầu ra của các mô hình Mỹ để huấn luyện hệ thống đối thủ. Ông đồng tình với quan điểm của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent rằng việc Trung Quốc dẫn đầu về AI sẽ đe dọa nghiêm trọng đến Mỹ và thế giới, đồng thời cảnh báo Trung Quốc có thể dùng AI vượt trội để giành lợi thế quân sự, trong đó có drone tự hành. Dù vậy, ông Amodei cũng đề xuất hợp tác với Trung Quốc trong việc kiểm soát tốc độ phát triển AI toàn cầu, với điều kiện phải có cơ chế xác minh chặt chẽ mà ông gọi là không thể lay chuyển.
Bắc Kinh phản ứng gay gắt
Tại cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tuyên bố việc gieo rắc sợ hãi, đối đầu và cạnh tranh ác ý chỉ cản trở quản trị AI toàn cầu, đồng thời kêu gọi các bên cùng thúc đẩy phát triển AI theo hướng cởi mở, bao trùm. Tờ Global Times, cơ quan ngôn luận của nhà nước Trung Quốc, còn đi xa hơn khi gọi bài luận của ông Amodei là cẩm nang thời Chiến tranh Lạnh núp bóng an ninh AI toàn cầu để thực chất nhằm kiềm chế Trung Quốc.
Việc gieo rắc sợ hãi, đối đầu và cạnh tranh ác ý chỉ cản trở quản trị AI toàn cầu.
Cảnh báo cũng đến từ phía Trung Quốc
Đáng chú ý, chính Bộ trưởng An ninh Nhà nước Trung Quốc Trần Nhất Tân cũng vừa đưa ra một trong những cảnh báo chi tiết nhất từ trước đến nay về rủi ro AI. Trong bài viết đăng trên tạp chí An ninh mạng Trung Quốc, ông cho rằng việc AI bị các thế lực thù địch lạm dụng có thể đe dọa trực tiếp đến an ninh chính trị, thể chế và tư tưởng của Trung Quốc, đồng thời cảnh báo AI ngày càng có khả năng phát hiện lỗ hổng hệ thống và tạo ra mã độc để khai thác những điểm yếu đó.
Bốn cấp độ hợp tác ông Amodei đề xuất
Trong bài luận, ông Amodei vạch ra bốn cấp độ hợp tác khả dĩ giữa các cường quốc AI, từ việc cấm các ứng dụng nguy hiểm hẹp như sản xuất vũ khí sinh học, tới yêu cầu kiểm thử trước khi phát hành đối với các rủi ro cấp tính, giới hạn tốc độ tự cải thiện đệ quy của mô hình, cho đến mức cao nhất là tạm dừng hoàn toàn quá trình phát triển - điều ông thừa nhận khó xảy ra trong tương lai gần. Ông cũng cảnh báo một đàn tác nhân AI có thể đủ khả năng chiếm quyền kiểm soát internet trong vòng 6 đến 12 tháng nếu giới nghiên cứu không đồng ý làm chậm tốc độ phát triển.
Tầm nhìn khác biệt từ phía Trung Quốc
Trong khi đó, Chủ tịch Tập Cận Bình từng nhiều lần kêu gọi xây dựng khuôn khổ quản trị AI toàn cầu với sự tham gia của các nước Nam bán cầu, đồng thời định vị Trung Quốc là quốc gia tiên phong trong việc xây dựng cộng đồng AI mã nguồn mở. Cách tiếp cận này trái ngược với hướng đi ông Amodei đề xuất, vốn nhấn mạnh siết chặt kiểm soát công nghệ hơn là mở rộng chia sẻ.
Bối cảnh của cuộc đối đầu công nghệ
Căng thẳng diễn ra trong bối cảnh giới chức Mỹ và Trung Quốc chuẩn bị có các cuộc thảo luận về AI trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Tập dự kiến diễn ra ngày 24/9. Trước đó, hồi tháng 7, Trung Quốc từng cảnh báo công khai về lỗ hổng bảo mật trong công cụ Claude Code của Anthropic, trong khi Anthropic cũng từng cáo buộc công ty Alibaba của Trung Quốc tìm cách trích xuất trái phép năng lực AI của hãng.
Cuộc đấu khẩu diễn ra chỉ vài ngày trước khi hai nước bước vào vòng đàm phán AI, cho thấy công nghệ này đã trở thành một mặt trận mới trong quan hệ vốn đã nhiều sóng gió giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
