Cuộc tranh luận gỗ và nhựa: sự thật nằm trong vết dao
Thớt nhựa từng được xem là lựa chọn mặc định vì bề mặt không xốp và dễ rửa. Tuy nhiên, các thí nghiệm từ thập niên 1990 của nhà nghiên cứu Dean Cliver tại University of Wisconsin–Madison ghi nhận vi khuẩn thử nghiệm trên gỗ có thể bị kéo xuống bên trong và dần mất khả năng tồn tại. Donald Schaffner, giáo sư khoa học thực phẩm tại Rutgers University, nhận xét bằng chứng tổng thể còn phức tạp nhưng nghiên cứu này cho thấy gỗ không nguy hiểm như nhiều người từng nghĩ. Điều đó không có nghĩa thớt gỗ tự diệt hết mầm bệnh hoặc có thể bỏ qua việc vệ sinh.
Ngược lại, thớt nhựa dù dễ thao tác vẫn xuống cấp sau thời gian dài bị dao cứa. Mỡ thịt và mảnh thực phẩm có thể mắc lại ở những rãnh khó cọ rửa. Theo hướng dẫn của USDA, cả thớt gỗ lẫn nhựa đều cần được loại bỏ khi xuất hiện các khe, rãnh quá sâu khó làm sạch. Chất liệu vì vậy chỉ là một phần câu chuyện; tình trạng bề mặt và cách sử dụng mới quyết định mức độ rủi ro.
Làm sạch trước, khử khuẩn sau
Sau mỗi lần chế biến, hãy rửa thớt bằng nước ấm và nước rửa chén, chà kỹ các góc và rãnh, tráng sạch rồi để khô hoàn toàn. Đây là bước làm sạch nhằm cuốn đi chất bẩn, dầu mỡ và phần lớn vi sinh vật.
Khử khuẩn là công đoạn khác, được thực hiện trên bề mặt đã rửa sạch để giảm lượng vi khuẩn còn sót. Nước nóng thông thường từ vòi không đủ bảo đảm khử khuẩn; nhiệt độ có thể tiêu diệt vi khuẩn thường quá nóng để chạm tay an toàn.
Sau khi cắt thịt, cá hoặc gia cầm sống, có thể chọn chu trình khử khuẩn của máy rửa bát nếu thớt được nhà sản xuất cho phép, hoặc dùng dung dịch khử khuẩn phù hợp cho bề mặt tiếp xúc thực phẩm. USDA nêu ví dụ một thìa canh chất tẩy chlorine không mùi trong một gallon nước, nhưng cần kiểm tra nồng độ và làm đúng hướng dẫn sản phẩm, kể cả thời gian tiếp xúc và việc tráng lại. Tuyệt đối không trộn thuốc tẩy với giấm, ammonia hay hóa chất khác. Dùng thớt riêng cho thịt sống và thực phẩm ăn ngay là biện pháp đơn giản để giảm lây nhiễm chéo.
Đặc tính của từng chất liệu và cách bảo dưỡng
Thớt gỗ cần tránh ngâm lâu hoặc cho vào máy rửa bát vì nhiệt và nước có thể làm cong, nứt. Sau khi rửa, nên dựng nghiêng để không khí lưu thông hai mặt. Với thớt gỗ tự nhiên, một lớp dầu khoáng an toàn cho thực phẩm có thể giúp giữ độ ổn định của vật liệu; nhà sản xuất John Boos & Co. gợi ý bảo dưỡng khoảng mỗi tháng một lần, thường xuyên hơn nếu dùng hằng ngày. Dầu không thay thế việc vệ sinh hoặc khử khuẩn.
Thớt nhựa và một số thớt composite chịu được máy rửa bát nếu có ghi rõ trên nhãn. Vật liệu composite từ sợi gỗ hoặc giấy kết hợp nhựa có thể bền, nhưng nghiên cứu độc lập so sánh độ an toàn vi sinh còn hạn chế. Thớt cao su tương đối thân thiện với lưỡi dao; ngược lại, kính, đá cẩm thạch và đá phiến có thể làm cùn dao, trơn trượt hoặc dễ vỡ. Khi mua, nên ưu tiên bề mặt ổn định, dễ rửa và phù hợp với dụng cụ hiện có hơn là chạy theo vẻ ngoài.
Dấu hiệu nên thay thớt và thói quen phòng ngừa
Không có lịch thay thớt áp dụng cho mọi nhà. Thay thớt nhựa nếu rãnh dao sâu, xuất hiện gờ nhựa bong tróc hoặc bề mặt cong vênh; thay thớt gỗ nếu có vết nứt, mùi bất thường kéo dài hoặc đốm sẫm màu nghi nấm mốc. Một tấm thớt mới không thể bù đắp cho khăn lau bẩn hay đôi tay chưa rửa: nước từ thịt gà sống có thể đi qua thớt rồi sang tay, tay nắm tủ và lọ tiêu.
Cách tổ chức công việc cũng quan trọng. Chuẩn bị rau sống và bánh mì trước, xử lý thịt sống sau; rửa tay bằng xà phòng và làm sạch dao, mặt bàn giữa các công đoạn. Nếu dùng một chiếc thớt cho tất cả, phải làm sạch và khử khuẩn phù hợp trước khi chuyển từ thực phẩm sống sang thực phẩm ăn ngay. Thói quen nhất quán, thay vì cảm giác yên tâm vì một vật liệu được quảng cáo là kháng khuẩn, mới là hàng rào bảo vệ bữa ăn.














