Kê đơn tư nhân tăng nhanh hơn năng lực giám sát
Từ khi Anh cho phép kê các sản phẩm cần sa dùng trong y tế vào năm 2018, thị trường tư nhân đã phát triển nhanh hơn nhiều so với kê đơn trong NHS. Dữ liệu chính thức và các yêu cầu cung cấp thông tin cho thấy số mặt hàng cần sa chưa được cấp phép được kê tư nhân tăng từ 282.920 trong năm 2023 lên 659.293 trong năm 2024, rồi tiếp tục tăng mạnh trong năm 2025 và 2026. Phần lớn các sản phẩm này là thuốc chưa được cơ quan quản lý dược phẩm phê duyệt đầy đủ cho một chỉ định cụ thể.
Điều đó không có nghĩa chúng mặc nhiên không an toàn, nhưng đồng nghĩa bác sĩ phải chịu trách nhiệm cao hơn trong đánh giá lợi ích - nguy cơ, theo dõi tác dụng phụ và giải thích rõ mức độ bằng chứng cho bệnh nhân. NHS và NICE đều nhấn mạnh việc khởi đầu kê đơn cần sa y tế chưa được cấp phép phải do bác sĩ chuyên khoa phù hợp thực hiện, với kế hoạch theo dõi và trao đổi thông tin rõ ràng.
Trường hợp Oliver Robinson trở thành lời cảnh tỉnh
Báo cáo Prevention of Future Deaths do Coroner Catherine McKenna công bố tháng 2/2026 cho biết Oliver Robinson có tiền sử trầm cảm, hành vi gây nghiện và phụ thuộc cần sa. Ông được Curaleaf Clinic kê cần sa y tế cho trầm cảm kháng trị từ tháng 5/2022 đến tháng 11/2023.
Tòa xác định tình trạng mất ổn định cảm xúc của ông xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có phụ thuộc cả cần sa kê đơn và cần sa bất hợp pháp.
Báo cáo nêu rằng quyết định kê đơn ban đầu dựa trên hồ sơ GP đã cũ và không phản ánh đầy đủ việc Robinson đang được một bác sĩ tâm thần khác điều trị. Coroner cũng bày tỏ lo ngại về kinh nghiệm của bác sĩ kê đơn đối với bệnh nhân người lớn có bệnh cảnh phức tạp, đồng thời cho rằng việc trao đổi giữa các bên điều trị chưa đầy đủ. Kết luận của tòa là cái chết do tai nạn ngoài ý muốn trong bối cảnh mất ổn định cảm xúc, và đơn cần sa y tế góp phần vào chuỗi nguyên nhân dẫn tới tử vong.
Cảnh báo tập trung vào bệnh nhân có rối loạn tâm thần
Mối quan tâm lớn nhất của giới chuyên môn là nhóm bệnh nhân có trầm cảm nặng, loạn thần, rối loạn sử dụng chất hoặc tiền sử lệ thuộc cần sa. Các sản phẩm chứa THC có thể làm trầm trọng một số triệu chứng tâm thần ở một bộ phận bệnh nhân, trong khi bằng chứng về hiệu quả của cần sa y tế đối với nhiều chỉ định tâm thần vẫn hạn chế. NICE hiện chỉ khuyến nghị một số sản phẩm cần sa cho một số tình trạng cụ thể như động kinh hiếm gặp, co cứng do đa xơ cứng và buồn nôn do hóa trị.
Điều này khiến việc kê đơn tư nhân cho các tình trạng khác đòi hỏi đánh giá đặc biệt thận trọng. Các chuyên gia an toàn bệnh nhân đang thúc đẩy tiêu chuẩn chặt hơn về tiền sử sức khỏe tâm thần, đánh giá lệ thuộc, chia sẻ hồ sơ, theo dõi sau kê và phối hợp với bác sĩ GP hoặc bác sĩ tâm thần đang điều trị.
Siết quản lý không đồng nghĩa đóng cửa điều trị
Chính phủ Anh đã giao Advisory Council on the Misuse of Drugs xem xét lại khung pháp lý ban hành năm 2018 để đánh giá liệu chính sách hiện tại có đạt mục tiêu và có tạo ra hậu quả ngoài dự kiến hay không. Care Quality Commission tiếp tục giám sát các phòng khám tư, còn General Medical Council yêu cầu bác sĩ chuyên khoa kê các sản phẩm chưa được cấp phép phải làm việc trong phạm vi năng lực và tuân thủ nguyên tắc kê đơn an toàn.
Trong bối cảnh này, lời kêu gọi xây dựng “Oliver’s Law” tập trung vào việc củng cố hàng rào an toàn chứ không phải cấm tuyệt đối cần sa y tế. Thách thức là tạo một hệ thống trong đó bệnh nhân có thể tiếp cận điều trị khi thật sự phù hợp, nhưng không bị lọt qua những điểm yếu của tư vấn từ xa, hồ sơ không đầy đủ hoặc giám sát rời rạc. Khi thị trường tăng nhanh, chất lượng đánh giá ban đầu và theo dõi dài hạn sẽ quan trọng không kém quyền tiếp cận thuốc.
