Quyền phê chuẩn chuyển sang tay phe Dân chủ
Hiến pháp Mỹ trao cho Thượng viện quyền phê chuẩn các đề cử thẩm phán của tổng thống. Với thế đa số mới, Đảng Dân chủ có thể chặn bất kỳ ứng viên nào ông Trump đề cử vào Tòa án Tối cao, giống như cách Đảng Cộng hòa từng ngăn Tổng thống Barack Obama lấp chỗ trống năm 2016.
Cho tới ngày 3/1, Thượng viện vẫn do phe Cộng hòa kiểm soát trong cái gọi là phiên họp “vịt què”. Về lý thuyết, đây là khoảng thời gian hiếm hoi để một thẩm phán bảo thủ rút lui và nhường chỗ cho người kế nhiệm do ông Trump chọn. Tuy nhiên, lịch trình quá gấp và hàng loạt ưu tiên lập pháp khác khiến kịch bản ấy rất khó thành hiện thực, kể cả khi các thẩm phán thực sự muốn.
Hai thẩm phán lớn tuổi nhất và lời khẳng định ở lại
Thomas và Alito là hai thẩm phán bảo thủ nhất của tòa và liên tục ủng hộ các chính sách của ông Trump trong những phán quyết quan trọng ở nhiệm kỳ thứ hai. Thế đa số 6–3, gồm ba thẩm phán do ông Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu, đã kéo luật pháp Mỹ sang phải trong các vấn đề từ phá thai, súng đạn đến quyền hạn tổng thống. Ông Thomas chưa từng công khai ý định nghỉ hưu. Còn ông Alito, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg hồi tháng 10, tuyên bố sẽ ở lại ít nhất hết nhiệm kỳ xét xử hiện tại, kéo dài tới mùa hè năm 2027, ngay cả khi Đảng Dân chủ giành Thượng viện.
*“Tôi dự định ở lại cho đến hết nhiệm kỳ này.” — Samuel Alito*
Phát biểu ấy được đưa ra sau nhiều tháng đồn đoán rằng ông có thể nhanh chóng từ chức để bảo đảm ông Trump bổ nhiệm được người kế nhiệm khi phe Cộng hòa còn nắm Thượng viện. Hồi tháng 4, Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune thậm chí khẳng định đảng đã “sẵn sàng” cho khả năng đó. Cả hai thẩm phán chưa phản hồi câu hỏi của Reuters về việc họ có cân nhắc nghỉ hưu hay không.
Kịch bản nghỉ hưu chớp nhoáng: khó xảy ra
Với nhiều chuyên gia pháp lý, ý tưởng về một sự ra đi ngay lập tức là xa vời. Giáo sư Michael Dorf của Trường Luật Cornell nhận định các thẩm phán khi cân nhắc nghỉ hưu thường tính tới đảng phái của tổng thống và Thượng viện, nhưng họ không muốn công khai điều đó.
*“Trừ khi có khủng hoảng sức khỏe cấp tính, một quyết định nghỉ hưu trong vài tháng tới sẽ trông như, và thực sự là, một hành động chính trị trần trụi đến mức tôi nghi ngờ thẩm phán Alito hay Thomas sẽ làm vậy.” — Michael Dorf*
Ngay cả Thống đốc Florida Ron DeSantis, một gương mặt nổi bật của Đảng Cộng hòa, cũng thẳng thắn viết trên mạng xã hội rằng khả năng phê chuẩn được một người kế nhiệm xứng đáng cho Thomas hoặc Alito trong nhiệm kỳ của ông Trump là bằng không.
“Hố sâu” kéo dài đến năm 2033
Theo một số nhà phân tích, quy mô đa số mới của Đảng Dân chủ tại Thượng viện có thể khiến phe Cộng hòa khó giành lại viện này ngay cả trong cuộc bầu cử năm 2028. Điều đó đồng nghĩa với việc họ có thể phải chờ rất lâu mới cùng lúc nắm cả Nhà Trắng lẫn Thượng viện.
*“Nếu một người Cộng hòa đắc cử tổng thống năm 2028, người đó sẽ không thể bổ nhiệm bất kỳ thẩm phán nào cho tới khi Đảng Cộng hòa giành lại Thượng viện. Với hố sâu hiện nay, điều đó có thể phải đến năm 2033.” — Ed Whelan*
Đến năm 2033, ông Thomas sẽ 84 tuổi và ông Alito 82 tuổi, vượt mức tuổi nghỉ hưu trung bình khoảng 80 của các thẩm phán Tòa án Tối cao kể từ năm 2000. Hiện chưa có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào được công khai, dù cả hai từng nhập viện ngắn ngày: ông Alito được điều trị mất nước hồi tháng 3 sau khi thấy mệt tại một sự kiện ở Philadelphia, còn ông Thomas vắng mặt ở một số phiên tranh luận năm 2022 vì các triệu chứng giống cúm.
Bài học Ginsburg và những lời đùa cợt cay đắng
Lịch sử thế kỷ này cho thấy thời gian có thể định đoạt cán cân của tòa. Ba thẩm phán đã qua đời khi đương nhiệm:
- Chánh án bảo thủ William Rehnquist qua đời năm 2005, ở tuổi 80.
- Thẩm phán bảo thủ Antonin Scalia qua đời năm 2016, ở tuổi 79; Thượng viện do phe Cộng hòa kiểm soát đã từ chối xem xét ứng viên của ông Obama.
- Thẩm phán cấp tiến Ruth Bader Ginsburg qua đời năm 2020, ở tuổi 87; Amy Coney Barrett được phê chuẩn chỉ vài tuần sau đó, tạo nên thế 6–3 hiện nay.
Quyết định không nghỉ hưu dưới thời ông Obama của bà Ginsburg bị nhiều người cấp tiến coi là một tính toán sai lầm nghiêm trọng. Giờ đây, đến lượt phe bảo thủ lo lắng: chuyên gia Ilya Shapiro của Viện Manhattan viết rằng Thượng viện đã “mất” cho tới năm 2032 và hy vọng hai thẩm phán đã lên máy chạy bộ từ sáng sớm, còn nhà bình luận Josh Hammer bày tỏ mong họ có những gói bảo hiểm y tế tốt nhất lịch sử.
