Tác động chủ yếu nằm ở chính trường trong nước
Theo ông Trần Đông Hiểu, ngay cả khi đảng Dân chủ nắm cả hai viện, mục tiêu chính của họ trong hai năm tới nhiều khả năng là hạn chế quyền hành pháp của ông Trump, thay vì tập trung đảo ngược chính sách với Trung Quốc. Tổng thống Mỹ vẫn giữ quyền tự quyết đáng kể trong lĩnh vực đối ngoại.
“Bầu cử giữa kỳ có thể định hình lại cục diện chính trị tại Quốc hội, nhưng chưa chắc sẽ giáng một đòn lớn, mang tính đột phá vào quan hệ Trung – Mỹ.”
– Trần Đông Hiểu (Chen Dongxiao)
Ông lý giải rằng hai đảng tại Mỹ có nhiều điểm chung trong chiến lược với Trung Quốc, nên ít có động lực để thay đổi toàn diện khuôn khổ hiện có.
Đài Loan, điểm có thể biến động
Dù đánh giá tổng thể khá lạc quan, ông Trần lưu ý vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan. Theo ông, Quốc hội Mỹ từ lâu đã không hài lòng với việc ông Trump trì hoãn các thương vụ trước đây, và sau bầu cử, nghị sĩ của cả hai đảng có thể tạo sức ép thực tế lớn hơn để đẩy nhanh việc bán vũ khí.
Tuy nhiên, ông cho rằng ông Trump thường không hoàn toàn bị chi phối bởi sự phản đối lưỡng đảng và có thể theo đuổi chính sách dựa trên phán đoán riêng. Theo ông Trần, chừng nào ông Trump không bị cuốn hết sức lực vào các cuộc điều tra chính trị trong nước, và Quốc hội không biến chính sách với Trung Quốc thành mục tiêu chính, ông vẫn có thể đóng vai trò tích cực trong việc giữ ổn định quan hệ.
“Đình chiến chiến thuật” chưa phải hòa dịu thực chất
Ông Trần, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội Quan hệ Quốc tế Trung Quốc, mô tả quan hệ song phương hiện ở trạng thái “đình chiến chiến thuật”, chưa đạt tới hòa dịu thực chất. Hai bên đều không muốn thêm rủi ro cho mối quan hệ vốn căng thẳng, nhưng Mỹ cũng “chưa nới lỏng đáng kể” sức ép với Trung Quốc về các hạn chế kinh tế và công nghệ.
Ông cũng ghi nhận một đồng thuận lưỡng đảng ngày càng rõ tại Mỹ: chỉ gây sức ép và kiềm chế sẽ không hiệu quả, Washington cần ngồi lại với Bắc Kinh để quản lý cạnh tranh bằng luật lệ và “lan can bảo vệ”.
Lời khuyên dành cho Bắc Kinh
- Giữ “sự điềm tĩnh chiến lược”, nhìn nhận thực tế khách quan rằng không bên nào có thể thắng một cuộc chiến hạt nhân hay chịu nổi cái giá của việc tách rời kinh tế hoàn toàn.
- Tiếp tục giải thích quan điểm của Trung Quốc về khái niệm quan hệ ổn định chiến lược và chủ động thúc giục Washington tuân thủ đồng thuận.
- Biến đồng thuận thành khuôn khổ thể chế có thể tồn tại vượt qua các chu kỳ chính trị của Mỹ.
- Dành nỗ lực tương đương, thậm chí lớn hơn, để tìm kiếm lĩnh vực lợi ích chung mới làm “mỏ neo” cho quan hệ song phương.
