Phía sau vẻ đẹp Dakhla: Câu chuyện của người Sahrawi
Tây Sahara, vùng đất rộng bằng nước Anh, được Liên Hợp Quốc và các tổ chức nhân quyền quốc tế xem là thuộc địa cuối cùng ở châu Phi. Từ năm 1976, sau khi Tây Ban Nha rút lui, Morocco đã chiếm đóng khu vực này bất hợp pháp, đẩy người bản địa Sahrawi vào cảnh lưu vong hoặc sống dưới sự kiểm soát gắt gao. Hiện có khoảng 173.000 người Sahrawi đang sống trong năm trại tị nạn khắc nghiệt ở phía tây nam Algeria, chịu đựng điều kiện khí hậu khắc nghiệt và sự thiếu thốn nguồn lực.
Brahim Chagaf, đạo diễn phim 38 tuổi thuộc cộng đồng Sahrawi, chia sẻ với Metro về sự thất vọng đang lớn dần của thế hệ trẻ khi ước mơ trở về quê nhà dần phai nhạt vì cộng đồng quốc tế không hành động để thực thi luật pháp quốc tế và công bằng cho họ.
Dakhla – điểm đến “giấc mơ” du lịch dưới ánh mắt khác biệt
Thành phố Dakhla nằm trên bán đảo có cảnh quan tuyệt đẹp với bãi cát trắng mịn và làn nước trong xanh bên bờ biển Đại Tây Dương, được Cơ quan Du lịch Morocco quảng bá là “viên ngọc phía nam” và “một góc nhỏ thiên đường”. Tuy nhiên, theo luật quốc tế, Dakhla nằm trong lãnh thổ Tây Sahara bị chiếm đóng, không thuộc chủ quyền chính thức của Morocco.
Người du lịch Anh hiện có thể bay đến Dakhla từ Madrid với giá vé khứ hồi chỉ từ 40 euro nhờ các hãng hàng không giá rẻ như Ryanair và Transavia, khiến nơi đây trở thành cửa ngõ không chính thức vào Tây Sahara. Trên các nền tảng đặt phòng quốc tế như Expedia, Booking.com và Trivago, Dakhla vẫn được gắn mác là thuộc Morocco, gây sự nhầm lẫn về thực trạng chính trị ở khu vực.
Tom Ruck, một du khách người Anh, từng bay đến Dakhla để tiện lợi đi Mauritania và nhận thấy không có dấu hiệu nào nhắc tới Tây Sahara tại đây, trong khi vẫn thấy cờ Morocco bay rợp khắp thành phố và đóng dấu Morocco trong hộ chiếu. Việc gắn mác sai lệch này bị các tổ chức ủng hộ người Sahrawi xem là tiếp tay kéo dài tình trạng chiếm đóng và đàn áp ở khu vực.
Bối cảnh lịch sử đầy biến động và cuộc khủng hoảng nhân đạo kéo dài
Tây Sahara từng là thuộc địa của Tây Ban Nha từ 1884 đến 1975. Sau khi Franco rút quân, Morocco đánh chiếm khu vực trái với luật pháp quốc tế và phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế.
Người Sahrawi thành lập Chính phủ Cộng hòa Sahrawi Dân chủ (SADR) và lực lượng vũ trang Polisario để chống lại Morocco trong cuộc xung đột kéo dài 15 năm, chấm dứt bằng thỏa thuận ngừng bắn năm 1991 dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc.
Tuy nhiên, báo cáo từ các tổ chức nhân quyền và Liên Hợp Quốc cho thấy nhiều vi phạm nghiêm trọng như đàn áp chính trị, hạn chế tự do ngôn luận và di chuyển vẫn diễn ra trong khu vực chiếm đóng. Người Sahrawi tiếp tục bị buộc sống trong các trại tị nạn ở Tindouf, Algeria, trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt và phụ thuộc hoàn toàn vào hỗ trợ nhân đạo quốc tế.
Ảnh hưởng từ quốc tế và những bước ngoặt gây tranh cãi
Thập kỷ gần đây, Morocco tích cực thúc đẩy phát triển du lịch ở Tây Sahara, thu hút các hãng bay giá rẻ và nhà đầu tư quốc tế. Các nền tảng đặt phòng lớn cũng góp phần củng cố nhận thức sai lệch về chủ quyền khu vực. Đồng thời, các sự kiện quốc tế như phim The Odyssey của đạo diễn Christopher Nolan quay cảnh tại đây và chính sách của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump công nhận chủ quyền Morocco đối với Tây Sahara đều làm gia tăng sự chú ý và tranh luận quốc tế.
Phim The Odyssey bị nhiều tổ chức và sự kiện điện ảnh quốc tế tẩy chay vì cho rằng việc quay phim tại vùng đất bị chiếm đóng là sự hợp tác với Morocco, làm mờ nhạt thực trạng chiếm đóng phi pháp. Chính sách của Trump năm 2020 đã thay đổi đường hướng chính sách của Mỹ ở Bắc Phi, tạo điều kiện để nhiều quốc gia thay đổi quan điểm, khiến quyền tự quyết của người Sahrawi ngày càng bị thu hẹp.
Hiện tại, Liên Hợp Quốc không còn đưa ra kế hoạch tổ chức trưng cầu dân ý cho người Sahrawi chọn lựa độc lập hay nhập vào Morocco, mà chỉ gia hạn nhiệm vụ gìn giữ hòa bình với động thái dẫn dắt bởi Mỹ. Điều này gây lo ngại lớn trong cộng đồng người Sahrawi khi họ cảm nhận rằng chiến lược quốc tế là làm suy yếu quyền dân tộc thiểu số và đánh mất quyền lợi chính đáng của mình.
Giấc mơ tự do và quyền con người trong bóng tối
Brahim Chagaf và nhiều người Sahrawi khác bày tỏ niềm tin vào công lý và lịch sử cuối cùng sẽ đứng về phía họ, dù khoảng thời gian chờ đợi đã kéo dài gần nửa thế kỷ. Họ vẫn duy trì niềm hy vọng thông qua hoạt động văn hóa, phim ảnh và người trẻ luôn nhắc nhớ về bản sắc, quyền tự quyết và tương lai của dân tộc.
Tây Sahara, với cảnh đẹp mê hoặc và nền văn hóa phong phú, không chỉ là câu chuyện về du lịch hay chính trị mà còn là bi kịch nhân đạo lâu dài cần sự quan tâm và hành động của cộng đồng thế giới.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Cuộc khủng hoảng người tị nạn ở Tây Sahara kéo dài hơn 50 năm và vẫn chưa có giải pháp bền vững.
- Việc gắn mác Dakhla thuộc Morocco trên các nền tảng du lịch quốc tế gây hiểu nhầm và tiếp tay cho việc chiếm đóng.
- Chính sách của Mỹ dưới thời ông Trump làm thay đổi cục diện quốc tế, tạo điều kiện cho Morocco củng cố chủ quyền trái phép.
- Phim điện ảnh quốc tế quay tại Tây Sahara khiến cộng đồng quốc tế chú ý hơn đến tình hình chính trị ở đây.
- Cộng đồng người Sahrawi vẫn giữ vững niềm tin vào quyền tự quyết và tương lai công bằng cho dân tộc mình.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.













