Một đạo luật, ba hạng công dân
Theo bài viết của nhà báo Christopher Wood đăng trên báo SCMP ngày 31/10/1981, việc Dự luật Quốc tịch Anh được thông qua đã trở thành vấn đề đầy cảm xúc với Hồng Kông, làm dấy lên nỗi lo thuộc địa này đang trượt vào tình trạng lấp lửng về chính trị. Vì người sinh ra ở Hồng Kông mang tư cách thần dân Anh đã mất quyền cư trú tại Anh từ năm 1962, mức độ phản đối mạnh mẽ khiến nhiều người, có lẽ cả chính phủ Anh, bất ngờ. Nhưng điều cốt lõi với phần lớn người chỉ trích, kể cả chính quyền Hồng Kông, là dấu hỏi mà dự luật đặt ra cho mối quan hệ đặc biệt giữa Hồng Kông và Anh.
“Chấm dứt sự giả tạo khi chúng ta gọi người ta là công dân của Vương quốc Anh và các thuộc địa, nhưng lại không cho phép họ tự do vào Vương quốc Anh hay các thuộc địa.” – Timothy Raison, Quốc vụ khanh Bộ Nội vụ Anh, giải thích lý do cần luật quốc tịch mới
Sách trắng công bố tháng 7/1980 lần đầu nêu ba hạng quốc tịch mới: công dân Anh, công dân các lãnh thổ phụ thuộc Anh và công dân Anh hải ngoại. Nhiều người cho rằng hạng thứ hai được đặt ra với Hồng Kông trong tâm trí, bởi 2,6 triệu người Hồng Kông mang quốc tịch Anh là nhóm đông nhất thuộc hạng này.
Hồng Kông lên tiếng
Khi dự luật được công bố tháng 1/1981, các thành viên Hội đồng Đô thị lo lắng bay sang London, trong khi Phủ Thống đốc vận động phía sau hậu trường. Trong chính trường Anh, đây vốn đã là vấn đề nóng, khi các nghị sĩ Công đảng chỉ trích dự luật mang tính phân biệt chủng tộc; nỗi lo của Hồng Kông về một thứ quốc tịch “hạng hai” càng đổ thêm dầu vào lửa.
