Bức tranh từ 62 cuộc đua then chốt
Reuters đã xem xét hồ sơ bỏ phiếu, các phát biểu công khai và tài liệu vận động của ứng viên Cộng hòa trong 62 cuộc đua được đánh giá là cạnh tranh nhất, những cuộc đua sẽ quyết định đảng này có giữ được quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội hay không. Kết quả cho thấy ở 41 cuộc đua, ứng viên đã tìm cách tách mình ra khỏi cái bóng của tổng thống. Tuy nhiên, phần lớn chỉ bất đồng ở từng vấn đề cụ thể thay vì phủ nhận toàn bộ chương trình nghị sự của ông Trump. Khác biệt chính sách là hình thức phổ biến nhất, xuất hiện trong 23 cuộc đua.
Xung đột với Iran là điểm rạn nứt nổi bật, hiện diện trong 12 cuộc đua: các nghị sĩ Cộng hòa ở thế yếu hoặc bỏ phiếu hạn chế quyền tiến hành chiến tranh của tổng thống, hoặc công khai kêu gọi chấm dứt giao tranh, nguyên nhân đẩy giá xăng tăng cao và bóp nghẹt ngân sách gia đình. Các trung tâm dữ liệu cũng trở thành đề tài gây chia rẽ: ít nhất ba ứng viên đã lên tiếng chỉ trích hoặc tìm cách làm chậm những dự án này, bất chấp việc ông Trump ủng hộ đẩy nhanh tốc độ phát triển. Theo Reuters, đây là lần đầu tiên xu hướng xa rời tổng thống được đo lường một cách hệ thống trên toàn bộ các cuộc đua then chốt.
Những con số khiến đảng cầm quyền lo lắng
Cuộc thăm dò mới nhất của Reuters/Ipsos phơi bày thách thức mà Đảng Cộng hòa đang đối mặt. Tỷ lệ ủng hộ ông Trump vẫn dậm chân ở mức 32%, thấp nhất trong sự nghiệp chính trị của ông.
Trong nhóm cử tri đã đăng ký, Đảng Dân chủ dẫn trước với tỷ lệ 44% so với 37%, còn ở nhóm cử tri độc lập – lực lượng thường định đoạt các cuộc đua sát nút – cách biệt lên tới 37% so với 21%.
Trả lời Reuters, người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle nhấn mạnh các thành tựu của chính quyền và khẳng định ông Trump là nhà lãnh đạo không thể tranh cãi, người truyền thông điệp tốt nhất và nguồn động lực vô song của đảng. Nhưng chiến lược gia Cộng hòa Ron Bonjean nhìn nhận thực tế khác: các ứng viên chỉ đang phản chiếu tâm trạng cử tri, và nếu cử tri không còn đứng về phía ông Trump thì ứng viên buộc phải cho thấy sự tách biệt. Trong các cuộc trao đổi kín, nhiều cố vấn tranh cử cũng thừa nhận rằng giảm bớt liên hệ với tổng thống là điều kiện để thu hút cử tri độc lập.
Nghệ thuật giữ thăng bằng
Sự xa cách mang nhiều hình thái, từ kín đáo đến rõ ràng:
- Xóa dấu vết:** 12 ứng viên đã gỡ tên, hình ảnh hoặc lời ủng hộ của ông Trump khỏi trang web tranh cử, phần lớn sau khi giành được đề cử. Tại Florida, trang chủ của cựu nghị sĩ bang Mike Beltran, người đang thách thức Hạ nghị sĩ Dân chủ Kathy Castor, hồi tháng 8 còn có ảnh ông Trump theo lưu trữ của Wayback Machine, nay chỉ còn hình ảnh ông và gia đình.
- Lặng lẽ vắng mặt:** một số người né các sự kiện của tổng thống hoặc từ chối trả lời liệu ông Trump có nên vận động cho họ hay không.
- Bất đồng có chọn lọc:** 11 ứng viên tách khỏi ông Trump ở một vấn đề duy nhất trong khi ủng hộ mọi thứ còn lại, và 12 người khác bất đồng ở nhiều vấn đề.
Thượng nghị sĩ Pete Ricketts ở Nebraska, người đang chịu sức ép lớn từ ứng viên độc lập Dan Osborn, là ví dụ điển hình. Ông từng phê phán kế hoạch mở rộng nhập khẩu thịt bò của ông Trump, nhưng tuần này vẫn sát cánh cùng tổng thống tại một cuộc mít tinh ở Nebraska và nói với đám đông rằng ông đã chiến đấu vì tổng thống ở Washington. Tương tự, Hạ nghị sĩ Mariannette Miller-Meeks ở Iowa phản đối chính sách thịt bò rồi bỏ phiếu hạn chế quyền chiến tranh ở Iran, nhưng chưa đầy hai tuần sau lại có mặt tại Nhà Trắng cùng ông Trump để công bố một khoản đầu tư lớn vào nhà máy thép ở bang này. Chuyên gia tư vấn Cộng hòa Jeanette Hoffman gọi đó là màn giữ thăng bằng: tận dụng thành tựu của chính quyền, đồng thời tránh xa thương hiệu Trump vốn đang trở nên độc hại.
Hạ nghị sĩ Mike Lawler ở New York, người đối mặt một trong những cuộc đua khốc liệt nhất nước, đã nhấn mạnh những lần bất đồng với tổng thống, từ quy chế bảo vệ tạm thời cho người nhập cư Haiti đến đề xuất khôi phục quyền tiếp cận tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ. Phát biểu trước những người ủng hộ ông Trump tại đại hội giữa kỳ của Đảng Cộng hòa hồi tháng 9, ông thẳng thắn:
Sự thật là tổng thống và tôi không phải lúc nào cũng đồng ý. Và điều đó không sao cả.
Một đảng vẫn in đậm dấu ấn Trump
Sự dịch chuyển này đáng chú ý bởi suốt một thập kỷ qua, ông Trump đã nhào nặn lại Đảng Cộng hòa theo hình mẫu của chính mình và chưa bao giờ ngần ngại trừng phạt những ai dám trái ý, bằng các cuộc thách thức trong bầu cử sơ bộ, công kích cá nhân hay sức ép buộc phải quay về hàng ngũ. Chính vì vậy, những lời chỉ trích trực diện vẫn hiếm hoi, cho thấy quyền lực của tổng thống trong đảng và lòng trung thành của lớp cử tri nòng cốt vẫn còn nguyên sức nặng.
Việc ứng viên tránh xa một tổng thống kém được lòng dân trước bầu cử không phải chuyện mới: Đảng Dân chủ từng làm điều tương tự trong các cuộc bầu cử năm 2014 và 2022. Song theo giới phân tích, hiếm khi ông Trump vấp phải làn sóng tách biệt rộng như vậy từ chính những đồng đảng đang ở thế chênh vênh. Ngày 3/11 sẽ cho biết chiến lược nửa gần nửa xa này là tấm khiên che chắn hay chỉ là sự lưỡng lự trong mắt cử tri.
















