Phát hiện thách thức quan niệm cũ
Theo South China Morning Post, nghiên cứu do Phó giáo sư Shen Jingyi, Trường Khảo cổ học Đại học Sơn Đông, làm tác giả liên hệ, được công bố ngày 13/10 trên tạp chí bình duyệt Journal of Cultural Heritage.
Những phát hiện này thách thức giả định lâu đời rằng việc sản xuất đội quân đất nung chỉ dựa vào lao động nam giới trưởng thành, đồng thời cung cấp bằng chứng sinh học định lượng đầu tiên về một lực lượng lao động đa dạng gồm cả phụ nữ và trẻ em.
Mô hình của nhóm nghiên cứu đưa ra ước tính về nguồn gốc các dấu vân tay:
- Đàn ông chiếm khoảng 45% tổng số dấu vân tay.
- Phụ nữ chiếm gần 32,7%.
- Trẻ em dưới 15 tuổi, ngưỡng trưởng thành theo luật nhà Tần, chiếm khoảng 22,3%.
Phương pháp nghiên cứu
Nhóm nghiên cứu phân tích 79 dấu vân tay được bảo quản tốt trên 36 bức tượng chiến binh tại khu T23 thuộc hố số 1 của lăng Tần Thủy Hoàng. Thay vì cố gắng phân loại từng dấu vết, các nhà khoa học dùng mô hình hỗn hợp Bayes để phân tích cả nhóm dấu vân tay cùng lúc, đồng thời so sánh với dữ liệu vân tay hiện đại của nhiều độ tuổi và giới tính. Họ đo độ rộng trung bình của các đường vân, chỉ số tăng dần theo tuổi.
Mỗi bức tượng mang từ một đến năm dấu vân tay riêng biệt, nằm rải rác ở đầu, tay, áo giáp, bàn tay, cổ áo và cả chân, dường như được để lại vô tình trong quá trình sản xuất. Trong đó, 73 dấu hình thành khi nặn, đúc khuôn và lắp ráp, còn 6 dấu xuất hiện khi gắn các chi tiết trang trí như đinh tán áo giáp và thắt lưng. Năm ngoái, đài CCTV từng đưa tin các nhà nghiên cứu tìm thấy hơn 100 dấu vân tay trên hơn 40 bức tượng, lần đầu phát hiện dấu vân tay của trẻ vị thành niên, nhưng khi đó vẫn cho rằng phần lớn thuộc về nam giới trưởng thành.
Bằng chứng từ đồ sơn mài và thẻ tre
Các hiện vật khai quật ở những vùng khác cùng văn bản pháp luật trên thẻ tre thời Tần cũng ủng hộ quan điểm của nhóm nghiên cứu. Những dòng chữ trên đồ sơn mài thời Tần ghi các danh xưng như “đại nữ tử” (phụ nữ trưởng thành), “tiểu nữ tử” (bé gái) và “tiểu nam tử” (bé trai), cho thấy phụ nữ và trẻ em đã tham gia sản xuất thủ công dưới sự giám sát của nhà nước.
Theo cuốn sách về thợ thủ công thời đầu đế chế Trung Hoa của Giáo sư Anthony Barbieri-Low, Đại học California, Santa Barbara, “tiểu nam tử” là nam giới cao dưới 1,5 mét, còn “tiểu nữ tử” là nữ cao không quá 1,43 mét. Bé gái không được ký tên trên sản phẩm thủ công như phụ nữ trưởng thành và chỉ làm những việc đơn giản hoặc phụ trợ.
Giới hạn và ý nghĩa của nghiên cứu
Bản thân nhóm nghiên cứu thừa nhận kết quả chỉ phản ánh một phạm vi nhất định.
Khu T23 chỉ là một khu vực cục bộ của hố số 1, nên kết quả có thể phản ánh cơ cấu lao động của một giai đoạn hoặc một nhóm sản xuất cụ thể chứ không phải toàn bộ công trình.
Dù vậy, bằng chứng khảo cổ và nghiên cứu mới cho thấy đội quân đất nung có thể được tạo nên bởi nhiều thợ thủ công nữ và vị thành niên hơn so với giả định truyền thống. Các bức tượng đã nằm dưới lòng đất cùng Tần Thủy Hoàng hơn 2.200 năm, trước khi được một số nông dân phát hiện năm 1974 khi đào giếng.
