Một buổi sáng không giống bất kỳ buổi sáng nào trên Trái Đất
Trong khung hình, ánh sáng đầu ngày phủ lên một vùng đất trống trải, lặng im, không một bóng cây hay dấu chân. Thoạt nhìn, nó giống một hoang mạc quen thuộc nào đó trên Trái Đất. Nhưng bầu trời lại có màu cam, còn quanh mặt trời là những sắc xanh lam. Lý do nằm ở lớp bụi mịn lơ lửng trong bầu khí quyển mỏng của Sao Hỏa: chúng tán xạ ánh sáng theo cách ngược với không khí Trái Đất, khiến ban ngày ngả đỏ còn bình minh và hoàng hôn lại ánh xanh.
Ông Vasavada, nhà khoa học phụ trách dự án Curiosity, đã mô tả cảm giác ấy bằng một so sánh rất đời thường:
*“Nó giống Trái Đất, nhưng chắc chắn đó là Sao Hỏa.” — Ashwin Vasavada*
Lớp đá yardang, trang sách bị dán thêm vào
Điều khiến các nhà khoa học chú ý nhất là những đỉnh đá sáng màu, gồ ghề ở phía xa. Theo ông Vasavada, đó có thể từng là trầm tích do gió thổi tới, có lẽ là cát, hoặc thậm chí tro từ hoạt động núi lửa gần đó bay vào miệng hố.
Sau khi trầm tích cứng lại thành đá, gió thổi suốt những quãng thời gian dài vô tận đã xẻ nó thành các sống đá gọi là yardang.
Núi Sharp cao khoảng 5 km thường được ví như một chiếc bánh nhiều tầng, mỗi tầng ghi lại một giai đoạn trong quá khứ địa chất của hành tinh. Lớp yardang lại không thuộc về chồng bánh liên tục ấy. Nó được đắp thêm muộn hơn, nằm trên cái mà giới địa chất gọi là bất chỉnh hợp: một khoảng trống thời gian, khi các lớp cũ đã bị bào mòn trước khi lớp mới phủ lên. Nói cách khác, đó là một trang sách được dán vào sau khi vài trang trước đã bị xé mất. Những gì đã biết về lớp đá này gồm:
- Tuổi ước tính khoảng ba tỷ năm, gần bằng phần còn lại của ngọn núi.
- Trải rộng khoảng 16 km trên sườn tây bắc núi Sharp.
- Nguồn gốc nghi là cát hoặc tro núi lửa do gió mang đến.
Kỷ lục leo núi của một cỗ máy sáu bánh
Curiosity to cỡ một chiếc ô tô, chạy bằng sáu bánh. Nó hạ cánh xuống miệng hố Gale năm 2012 và bắt đầu leo núi Sharp từ năm 2014. Đến nay, theo NASA, chiếc xe đã lên cao hơn 1 km so với điểm xuất phát, mức leo cao nhất mà một cỗ máy từng đạt được trên Sao Hỏa.
Con số ấy càng đáng kể nếu nhớ rằng mỗi mét đường đều được các kỹ sư trên Trái Đất lên kế hoạch từ khoảng cách hàng trăm triệu kilômét, và chiếc xe đã hoạt động lâu hơn nhiều so với dự tính ban đầu. Từng lớp đá nó khoan qua là một lát cắt thời gian, và càng lên cao, nó càng đi về phía những giai đoạn muộn hơn trong lịch sử hành tinh.
Câu hỏi lớn phía sau một tấm ảnh đẹp
Nhờ nghiên cứu các tầng đá của núi Sharp, giới khoa học đã hiểu thêm về những hồ và dòng suối từng phủ lên vùng này từ rất lâu, khi Sao Hỏa còn ấm và ẩm hơn nơi lạnh lẽo, hoang vắng ngày nay. Nhiệm vụ của Curiosity là tìm hiểu địa chất, khí hậu, và xem hành tinh này có từng mang những điều kiện thuận lợi cho sự sống vi sinh hay không.
Lớp yardang có thể kể đoạn tiếp theo của câu chuyện: thời kỳ nước đã rút đi và gió trở thành người thợ điêu khắc chính. Khi tới nơi vào năm 2027 hoặc 2028, Curiosity sẽ dùng các thiết bị của mình để xem xét kỹ địa chất tại đó. Trong lúc ấy, ở bán cầu bắc, xe tự hành Perseverance của NASA đang đi dọc rìa miệng hố Jezero. Hai cỗ máy, hai vùng đất, cùng một câu hỏi: vì sao một thế giới từng có nước lại trở nên khô cằn như vậy?













