Giá giảm vì nỗi lo dư cung trở lại
Sự dịch chuyển tâm lý trên thị trường năng lượng diễn ra nhanh chóng. Theo Reuters, lúc 07 giờ 20 GMT ngày 17/11, hợp đồng Brent mất 82 cent, tương đương khoảng 0,9%, còn 91,62 USD/thùng; WTI giảm 83 cent, khoảng 1%, xuống 84,89 USD/thùng. Những mức giá này là diễn biến tại một thời điểm giao dịch, không phải giá đóng cửa của cả ngày. Dù xung đột ở vùng Vịnh chưa lắng dịu, nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu dầu thô có còn khan hiếm như vài tháng trước.
Giá dầu phản ánh sự so sánh liên tục giữa thùng dầu sắp được giao và nhu cầu thực tế. Khi nguồn hàng từ các cảng Trung Đông tăng lên, rủi ro thiếu hụt từng khiến giá tăng mạnh không còn giữ vai trò áp đảo. Đó là thay đổi về cán cân cung cầu, chứ không có nghĩa rủi ro địa chính trị đã biến mất.
Những con số phía sau sự đảo chiều
Báo cáo tháng 11 của IEA cho biết sản lượng dầu thế giới đạt 105,4 triệu thùng/ngày trong tháng 10, tăng 2,3 triệu thùng/ngày so với tháng 9. Riêng dầu xuất khẩu từ các quốc gia vùng Vịnh, không kể Oman, đạt khoảng 18,4 triệu thùng/ngày, dù vẫn thấp hơn 26% so với trước chiến sự. Dòng dầu thô phục hồi nhanh hơn nhiều so với các sản phẩm đã tinh chế. Những tuyến thay thế và cách tổ chức lại chuỗi vận tải giúp khối lượng hàng xuất đi gia tăng.
IEA ghi nhận tồn kho dầu quan sát được toàn cầu tăng 52 triệu thùng trong tháng 10, lần tăng đầu tiên kể từ tháng 6. Tuy vậy, dầu nằm trên tàu biển tăng tới 86 triệu thùng, còn dự trữ trên đất liền tiếp tục suy giảm. Vì thế, con số tồn kho tăng không đồng nghĩa các nhà máy lọc dầu đã dễ dàng tiếp cận nguồn nguyên liệu. Cơ quan này dự đoán dầu thô toàn cầu sẽ dư cung trong quý IV/2026 và lượng cung có thể tiếp tục vượt cầu vào năm 2027.
Hormuz vẫn là điểm nghẽn nguy hiểm
Eo biển Hormuz kết nối các cơ sở xuất khẩu dầu khí của vùng Vịnh với thị trường quốc tế. Theo nhận định được Reuters dẫn từ các chuyên gia ANZ, lưu lượng qua eo biển chỉ bằng khoảng 49% mức trước chiến tranh.
Các vụ tấn công tàu dầu và cơ sở quân sự trong khu vực cho thấy đường vận chuyển vẫn dễ bị tổn thương. Một sự cố tại luồng tàu hẹp có thể khiến giá cước, phí bảo hiểm và thời gian giao hàng tăng lên, ngay cả khi tổng lượng dầu thế giới tạm thời dồi dào.
Những chuyến tàu đi vòng hoặc chuyển hàng qua cơ sở thay thế giúp tránh một phần rủi ro, nhưng không phải giải pháp vô hạn. Công suất đường ống, cảng và đội tàu đều có giới hạn. Vì vậy, sự phục hồi nguồn cung hiện tại cần được hiểu là thành quả thích nghi trong điều kiện bất thường, chưa phải sự trở lại của hệ thống vận tải thông suốt.
Dầu thô bớt căng, diesel chưa hạ nhiệt
Một nghịch lý đáng chú ý nằm giữa dầu thô và nhiên liệu thành phẩm. IEA cho biết giá dầu thô North Sea Dated từng giảm khoảng 32% từ đỉnh đầu tháng 10 xuống khoảng 93 USD/thùng vào thời điểm công bố báo cáo ngày 13/11. Nhưng giá diesel tại châu Âu vẫn gần 180 USD/thùng, cao hơn 77% so với trước chiến sự. Các hoạt động lọc dầu và xuất khẩu nhiên liệu chịu sức ép bởi chi phí vận tải cao, gián đoạn nguồn hàng và năng lực chế biến không đồng đều giữa các khu vực.
Với doanh nghiệp vận tải, nông nghiệp hay sản xuất, giá dầu thô giảm chưa chắc lập tức chuyển thành chi phí thấp hơn. Nhiều hợp đồng nhiên liệu, phí vận chuyển và giá bán lẻ điều chỉnh với độ trễ. Khác biệt này nhắc rằng một thị trường có thể bớt thiếu nguyên liệu nhưng vẫn thiếu đúng loại sản phẩm mà người tiêu dùng cần.
OPEC+ đứng trước bài toán năm 2027
Ngày 16/11, OPEC tổ chức họp trực tuyến về đánh giá công suất sản xuất bền vững tối đa của các thành viên. Đây là cơ sở quan trọng khi thảo luận hạn ngạch khai thác năm 2027. OPEC+ — gồm OPEC và các đối tác như Nga — dự kiến họp ngày 29/11 để quyết định chính sách sản lượng. Tăng sản lượng quá nhanh có thể khiến lượng dầu dư thừa lớn hơn; duy trì hạn chế quá chặt lại có nguy cơ đẩy giá tăng nếu tuyến vận tải tiếp tục bị tấn công.
Sự lựa chọn càng khó khi chiến sự gây gián đoạn các dự án nâng công suất và khiến việc đo lường năng lực khai thác thực tế thiếu chắc chắn. Các nhà sản xuất phải cân nhắc cả doanh thu ngân sách lẫn mục tiêu ổn định khách hàng dài hạn. Một quyết định về hạn ngạch, do đó, vừa mang tính kỹ thuật vừa phản ánh khả năng hợp tác trong giai đoạn bất định.
Dự trữ khẩn cấp không thể thay thế an ninh năng lượng
Ở Mỹ, Reuters dẫn dữ liệu Bộ Năng lượng cho thấy Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) giảm xuống 276,4 triệu thùng trong tuần trước, mức thấp nhất kể từ tháng 8/1982. Việc rút dầu nằm trong thỏa thuận giải phóng 172 triệu thùng nhằm hỗ trợ nguồn cung. Kho dự trữ có thể giúp giảm cú sốc ngắn hạn, nhưng khi lượng dự phòng giảm, năng lực ứng phó với cú sốc tiếp theo cũng chịu áp lực.
Đối với các nước nhập khẩu dầu ở châu Á, bài học không chỉ là theo dõi giá Brent mỗi sáng. Bảo đảm nhiều nguồn nhập khẩu, dự trữ hợp lý, hệ thống lọc dầu linh hoạt và tiết kiệm năng lượng mới quyết định sức chống chịu dài hạn. Giá dầu giảm là tín hiệu dễ chịu, song không thể thay cho sự an toàn của tuyến hàng hải và nguồn cung nhiên liệu ổn định.














