Ưu đãi mới dành cho nông sản và hải sản Canada
Trọng tâm thỏa thuận là gia hạn và mở rộng cơ chế dàn xếp sơ bộ các vấn đề kinh tế, thương mại song phương đến tháng 12/2028. Tài liệu công bố từ Ottawa nêu mức giảm thuế bổ sung áp dụng cho khoảng 400 triệu đô la Canada hàng xuất khẩu, gồm 116 triệu đô la Canada thịt lợn đông lạnh và khoảng 285 triệu đô la Canada cá, hải sản. Các mặt hàng được đề cập gồm tôm nước lạnh, tôm đốm Thái Bình Dương, ngao vòi voi, hải sâm và cá bơn Greenland. Đây là giá trị thương mại thuộc diện ưu đãi, không phải số tiền trợ cấp trực tiếp cho doanh nghiệp.
Theo tài liệu chính phủ Canada, Trung Quốc sẽ đình chỉ áp dụng các mức thuế chống phân biệt đối xử liên quan từ ngày 1/1/2027 tới hết ngày 31/12/2028. Gói này tiếp nối việc hai nước gia hạn ưu đãi cho bột cải dầu, tôm hùm, cua và đậu Hà Lan. Với ngành nông nghiệp và đánh bắt thủy sản Canada, việc nới rào cản có thể cải thiện khả năng dự báo đơn hàng; kết quả cuối cùng còn tùy nhu cầu thị trường và cách triển khai ở hải quan.
Ottawa đáp lại bằng cơ chế miễn thuế có giới hạn
Canada đồng ý gia hạn tới cuối năm 2028 các biện pháp miễn giảm thuế hiện hành đối với một số sản phẩm thép, nhôm Trung Quốc. Chính phủ còn mở rộng phạm vi tới 32 mã hàng, gồm 23 mã thép và chín mã nhôm, trong những trường hợp nguồn cung nội địa Canada thiếu hoặc không sẵn có. Đây không phải việc bãi bỏ tất cả hàng rào thuế đối với kim loại Trung Quốc; phạm vi và điều kiện áp dụng được xác định cụ thể trong cơ chế miễn trừ.
Cách trao đổi nhượng bộ thể hiện sự cân bằng lợi ích giữa nhà xuất khẩu nông sản Canada và những ngành sản xuất cần vật liệu đầu vào. Dù vậy, chính phủ phải tính đến phản ứng của nhà sản xuất kim loại trong nước, các quy định thương mại Bắc Mỹ và nguy cơ thay đổi chuỗi cung ứng. Một thỏa thuận kỹ thuật về thuế quan có thể tạo không gian hợp tác, nhưng không tự động giải quyết mọi tranh chấp thương mại lâu năm.
Đa dạng hóa thị trường khi quan hệ với Mỹ bất ổn
Ông Carney coi việc giảm mức lệ thuộc thương mại vào Mỹ là một trụ cột trong chiến lược kinh tế. Theo Reuters, ông cho biết Canada đang đi trước kế hoạch tăng 50% kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc trước cuối thập niên này.
Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng vẫn là định hướng chính sách chứ chưa phải kết quả cuối kỳ. Washington vẫn là đối tác kinh tế lớn của Ottawa, nên mở rộng thị trường Trung Quốc mang tính bổ sung và phân tán rủi ro hơn là thay thế hoàn toàn quan hệ Bắc Mỹ.
Số liệu được chính phủ Canada công bố cho thấy thương mại hàng hóa hai chiều năm 2025 đạt 125,6 tỷ đô la Canada, tăng 5,6% so với năm trước. Xuất khẩu hàng hóa của Canada sang Trung Quốc đạt 35,1 tỷ đô la Canada. Ottawa cũng cho biết đã khôi phục khả năng tiếp cận thị trường cho hơn 90% giá trị thương mại từng bị tác động bởi các biện pháp thuế, tương đương gần 7,5 tỷ đô la Canada hàng xuất khẩu. Những con số này giúp giải thích tầm quan trọng thực tế của tiến trình hạ nhiệt.
Hợp tác mở sang tiền tệ, năng lượng và giao lưu
Cuộc gặp không chỉ bàn chuyện thịt lợn và thép. Hai nước hoan nghênh hợp tác giữa ngân hàng trung ương trong việc triển khai thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương, cùng khả năng cho các định chế Canada đủ điều kiện phát hành trái phiếu bằng nhân dân tệ tại Trung Quốc. Hai bên còn trao đổi về tài chính, dầu khí, năng lượng tái tạo, công nghệ phát thải thấp và xe điện. Đây là những kênh hợp tác được công bố hoặc khuyến khích, không đồng nghĩa tất cả dự án đều đã có hợp đồng ràng buộc.
Ottawa thông báo kế hoạch tổ chức phái đoàn thương mại lớn sang Trung Quốc năm 2027, thúc đẩy năm thương mại điện tử song phương và mở rộng hoạt động hàng không, giáo dục. Chính phủ Canada cho biết Air Canada dự kiến khai trương đường bay Vancouver–Quảng Châu vào tháng 5/2027. Các sáng kiến này nhằm chuyển sự cải thiện ngoại giao thành tiếp xúc doanh nghiệp và cơ hội thị trường cụ thể, trong khi chi phí, quy định và niềm tin của nhà đầu tư vẫn quyết định mức độ thành công.
Cơ hội kinh tế song hành với giới hạn chính trị
Từ phía Bắc Kinh, ông Tập kêu gọi thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau, hợp tác kinh tế xanh và kinh tế số, giao lưu nhân dân, cũng như bảo vệ cơ chế thương mại đa phương. Trung Quốc xem việc cải thiện quan hệ với Canada như một phần của ngoại giao kinh tế tại châu Á–Thái Bình Dương. Hai bên từng nới rào cản đối với cải dầu Canada và cơ chế tiếp cận thị trường cho ô tô điện Trung Quốc, tạo tiền lệ cho những cuộc thương lượng theo từng nhóm ngành.
Tuy nhiên, tại Canada vẫn tồn tại những cảnh báo về an ninh quốc gia, cáo buộc can thiệp bầu cử, vấn đề nhân quyền và các vụ việc liên quan công dân Canada tại Trung Quốc. Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc can thiệp vào nội bộ Canada. Những bất đồng đó không thể được giải quyết chỉ bằng ưu đãi thuế. Câu hỏi dài hạn là hai chính phủ có thể duy trì thương mại dự đoán được mà vẫn bảo vệ các lợi ích chiến lược, cơ chế giám sát và nguyên tắc pháp lý của mình hay không.














