Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường hiện diện quân sự với lực lượng Libya phía đông

Thổ Nhĩ Kỳ đang mở rộng mạnh mẽ hợp tác quân sự với lực lượng ở phía đông Libya, dẫn dắt bởi chỉ huy Khalifa Haftar. Đây là một bước chuyển chiến lược lớn khi Ankara trước đây chủ yếu hỗ trợ chính phủ được quốc tế công nhận tại Tripoli. Việc chuyển hướng sang các mối quan hệ kỹ thuật và quân sự với Quân đội quốc gia Libya (LNA) do Haftar lãnh đạo đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận của Thổ Nhĩ Kỳ tại Libya.

Kể từ khi nội chiến Libya bùng phát năm 2014, LNA đã xung đột với các lực lượng trung thành với chính quyền Tripoli. LNA được cho là nhận sự hậu thuẫn từ Ai Cập và một số cường quốc khu vực khác. Trong bối cảnh này, sự mở rộng hợp tác của Thổ Nhĩ Kỳ với lực lượng phía đông Libya đang làm dấy lên những câu hỏi về phản ứng tiềm năng của Ai Cập – nơi vốn luôn giữ vai trò đồng minh chiến lược của Haftar.

Quan hệ song phương giữa Ankara và Tripoli mở rộng sang phía đông

Dựa trên các nguồn tin riêng, mối quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Bộ Tư lệnh Quân đội phía đông Libya bao gồm các thỏa thuận phát triển các cơ sở quân sự và hệ thống giám sát tiên tiến. Đồng thời, chương trình đào tạo các sĩ quan phía đông Libya diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ có sự tham gia của các công ty quốc phòng nước này.

Advertisement300 × 250

Các hoạt động này được quản lý chặt chẽ dưới sự chỉ đạo của Saddam Haftar, phó chỉ huy lực lượng phía đông, với các cuộc gặp định kỳ cùng Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng Tham mưu trưởng Thổ Nhĩ Kỳ.

Mặc dù các thông báo chính thức chỉ nói chung về việc tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm quân sự mà không nhắc đến căn cứ quân sự hay triển khai máy bay không người lái, thực tế cho thấy sự đồng bộ kỹ thuật sâu sắc giữa hai bên đang được tiến hành.

Ai Cập không phản ứng mạnh mẽ với sự hiện diện quân sự Thổ Nhĩ Kỳ gần biên giới

Đáng chú ý, phía Ai Cập – quốc gia từng coi khu vực biên giới Libya phía đông là sân sau chiến lược – không bày tỏ lo ngại trước sự mở rộng của Thổ Nhĩ Kỳ. Một nguồn tin Ai Cập thân cận cho biết mọi bước đi của Ankara ở Libya đều được phối hợp trước với Cairo, tránh mọi xung đột tiềm tàng.

Đại tá Samir Ragheb, Giám đốc Arab Foundation for Development Strategic Studies, nhận định rằng mức độ phối hợp giữa Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đã lên đến đỉnh điểm, gồm các mặt quân sự và chính trị. Thậm chí trong cuộc xung đột tại Sudan, hai nước cũng cùng ủng hộ quân đội đối phó với lực lượng Rapid Support Forces (RSF).

Ông Ragheb cho rằng hợp tác của Thổ Nhĩ Kỳ với LNA có thể giúp Ai Cập hạn chế sự ủng hộ của LNA đối với RSF, đồng thời lấp đầy khoảng trống quyền lực có thể bị các bên khác lợi dụng tại khu vực Sừng châu Phi. Các căn cứ tiềm năng của Thổ Nhĩ Kỳ ở miền nam Libya, khá xa biên giới Ai Cập, được xem là không gây nguy hiểm và có thể hỗ trợ phối hợp an ninh vùng Sahel và Sahara.

Thế mới trong quan hệ Libya, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ

Việc Thổ Nhĩ Kỳ chuyển hướng sang hợp tác với các lực lượng phía đông Libya nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược lâu dài, duy trì ảnh hưởng dù tương lai chính trị Libya có biến đổi ra sao. Một yếu tố quan trọng là Ankara muốn các lực lượng phía đông đồng thuận với thỏa thuận đường biên giới biển năm 2019 mà Thổ Nhĩ Kỳ đã ký với chính quyền Tripoli trước đó. Thú vị là Ai Cập không phản đối đường biên giới dựa trên tuyến Benghazi – Thổ Nhĩ Kỳ, cho thấy sự thỏa hiệp ngầm giữa hai bên.

Tuy vậy, các chuyên gia cảnh báo vẫn còn giới hạn rõ ràng trong quan hệ này. Chuyên gia an ninh Faisal Bualraiga nhận định dù Haftar có thể đa dạng hóa các liên minh bên ngoài Nga và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nhưng chưa có một hiệp định phòng thủ nào được công bố hoặc thỏa thuận chiến lược toàn diện hình thành. Sự hiện diện thường trực của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ gần biên giới Ai Cập hoặc Algeria sẽ là lằn ranh đỏ, làm tăng nhạy cảm trong khu vực.

Chuyên gia nhấn mạnh mối quan hệ Libya đang trải qua giai đoạn chuyển đổi từ phân cực mạnh sang hợp tác linh hoạt, với Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập lựa chọn thực dụng thay vì tiếp tục cuộc đua proxy, giảm thiểu xung đột ở vùng Trung Đông Bắc Phi vốn phức tạp.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Thổ Nhĩ Kỳ đang mở rộng hợp tác quân sự với lực lượng đông Libya của Khalifa Haftar.
  • Ai Cập không phản ứng mạnh mẽ bởi có sự phối hợp trước đó với Thổ Nhĩ Kỳ.
  • Sự thay đổi chiến lược trong khu vực thể hiện qua sự hợp tác giữa các cường quốc từng cạnh tranh.
  • Việc Thổ Nhĩ Kỳ tiếp cận phía đông Libya nhằm duy trì ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích lâu dài.
  • Các chuyên gia cảnh báo sự hiện diện thường trực của Thổ Nhĩ Kỳ gần biên giới Ai Cập là lằn ranh đỏ.

Đăng ký bản tin QMVN