Xuất khẩu vẫn còn dư địa trong ngắn hạn
Theo báo cáo của Goldman Sachs, ít nhất trong vài năm tới, xuất khẩu của Trung Quốc vẫn có thể duy trì đà tăng mạnh. Ngay cả theo dự báo thận trọng nhất, xuất khẩu thực có thể tăng 8% mỗi năm trong ngắn hạn, dù nước này vừa đạt thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD năm ngoái.
Tuy nhiên, về dài hạn, các nền kinh tế nhập khẩu sẽ cần tăng trưởng mạnh hơn để xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục gia tăng.
Nhận định này cho thấy giới hạn của mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu: dù năng lực sản xuất của Trung Quốc còn rất lớn, nhu cầu và khả năng chi trả của các đối tác mới là yếu tố quyết định trong dài hạn.
Động lực từ phía cung
Theo báo cáo, phần lớn đà tăng xuất khẩu đến từ các yếu tố phía cung tại Trung Quốc. Sản lượng xuất khẩu tăng liên tục từ năm 2021, ngay cả khi lợi nhuận của nhiều ngành sụt giảm, cho thấy các doanh nghiệp đẩy mạnh bán ra nước ngoài để bù đắp nhu cầu nội địa yếu.
Ngành ô tô là ví dụ điển hình: giá trị xuất khẩu gần như tăng gấp đôi từ năm 2021 đến 2025, nhưng biên lợi nhuận lại giảm từ 6,4% xuống 4,8%. Điều này phản ánh cuộc cạnh tranh gay gắt về giá và tình trạng dư thừa công suất trong nền kinh tế Trung Quốc.
Giới hạn từ phía các đối tác
Goldman Sachs cảnh báo ngày càng nhiều đối tác thương mại đang thâm hụt lớn với Trung Quốc, điều có thể hạn chế khả năng tiếp tục nhập khẩu của họ:
- Năm 2025, có 82 quốc gia nhập siêu từ Trung Quốc vượt 3% GDP, tăng mạnh so với 24 nước năm 2005.
- Trong số đó, 67 là các nước thu nhập thấp, một số có dự trữ ngoại hối hạn chế để bù đắp thâm hụt kéo dài.
- Các quốc gia này cộng lại chiếm 44% tổng xuất khẩu của Trung Quốc.
Thâm hụt thương mại của các đối tác không thể tăng mãi.
Theo báo cáo, số lượng quốc gia có thâm hụt lớn và ngày càng tăng với Trung Quốc cho thấy một số đối tác đang đối mặt với giới hạn về cán cân thanh toán.
Sức ép từ phương Tây và tín hiệu từ Bắc Kinh
Bắc Kinh từ lâu bị các chính phủ phương Tây chỉ trích về mô hình xuất khẩu. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gần đây cảnh báo “cú sốc Trung Quốc thứ hai” đã tác động tới châu Âu và cam kết sử dụng mọi công cụ để tái cân bằng thương mại.
Trước những lo ngại đó, Bộ Chính trị Trung Quốc do Chủ tịch Tập Cận Bình dẫn dắt hồi tháng 7 đã kêu gọi mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại cùng có lợi và thúc đẩy phát triển thương mại cân bằng hơn. Tuy vậy, thặng dư thương mại lũy kế 8 tháng đầu năm 2026 vẫn đạt 805,51 tỷ USD, tăng khoảng 3% so với cùng kỳ, theo số liệu hải quan.
