Giáo hoàng vẫn nắm quyền
Theo giáo luật, giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô Tông đồ, đứng đầu giám mục đoàn, Đại diện Chúa Kitô và mục tử của Giáo hội hoàn vũ. Không có gì thay đổi về địa vị, vai trò hay quyền hạn của Đức Leo kể từ khi ngài được bầu làm giáo hoàng thứ 267 vào ngày 8/5/2025.
Các quy định về chuyển giao quyền lực giáo hoàng chỉ áp dụng khi giáo hoàng qua đời hoặc từ nhiệm. Chúng không bao quát trường hợp bệnh tật hay bất tỉnh, vì vậy Đức Leo vẫn là giáo hoàng và vẫn nắm quyền ngay cả khi được gây mê toàn thân.
Đội ngũ giữ cho Giáo hội vận hành
Trên thực tế, Đức Leo vốn đã giao việc điều hành hằng ngày của Vatican và Giáo hội cho các quan chức làm việc dù ngài có ở Dinh Tông tòa hay không. Đứng đầu là Hồng y Parolin, người hôm thứ Ba thậm chí không có mặt ở Vatican mà đang phát biểu tại một hội nghị gần đó, một dấu hiệu cho thấy không có thay đổi nào trong việc điều hành.
“Tất cả chúng tôi đều ấn tượng trước sự thanh thản mà Đức Giáo hoàng thể hiện khi thông báo về ca phẫu thuật này.” — Pietro Parolin
Hồng y Parolin thừa nhận ông lo lắng vì không ngờ tới tin này, nhưng cho biết đã nói chuyện với giáo hoàng tối thứ Hai và cảm thấy yên tâm. Các hoạt động khác của Vatican vẫn diễn ra bình thường, trong đó có việc bổ nhiệm hai giám mục mới.
“Tạ ơn Chúa, đó là điều chúng tôi phát hiện ngay. Và thông thường, khi những chuyện như thế này được phát hiện kịp thời, chúng có thể được giải quyết.” — Pietro Parolin
Khoảng trống trong giáo luật
Điều 412 Bộ Giáo luật cho phép tuyên bố một giáo phận “bị cản trở” nếu giám mục không thể thi hành nhiệm vụ do bị giam cầm, lưu đày hoặc mất năng lực, khi đó giám mục phụ tá hoặc tổng đại diện sẽ đảm nhận việc điều hành hằng ngày.
Dù Đức Leo cũng là giám mục Rome, không có quy định rõ ràng nào cho trường hợp giáo hoàng bị cản trở.
Điều 335 chỉ nêu rằng khi Tòa Thánh trống ngôi hoặc hoàn toàn bị cản trở, không được thay đổi gì trong việc cai quản Giáo hội, nhưng không định nghĩa thế nào là “hoàn toàn bị cản trở”.
Những lá thư viết sẵn để phòng xa
Năm 1965, Giáo hoàng Phaolô VI viết thư cho Niên trưởng Hồng y đoàn, đề xuất rằng nếu ngài lâm bệnh nặng, các hồng y nên chấp nhận đơn từ nhiệm của ngài. Ngài lường trước rằng tuổi thọ dài hơn có thể khiến giáo hoàng mất năng lực vì đột quỵ hay sa sút trí tuệ mà không thể tự do từ nhiệm. Lá thư chưa bao giờ được dùng đến, vì ngài sống thêm 13 năm.
Năm 2022, Giáo hoàng Phanxicô tiết lộ ngay sau khi được bầu, ngài đã viết thư từ nhiệm để dùng nếu mất năng lực vì lý do sức khỏe. Nội dung và điều kiện của lá thư chưa bao giờ được công bố, và cũng không rõ lá thư như vậy có hợp lệ theo giáo luật hay không, vì giáo luật đòi hỏi việc từ nhiệm phải được bày tỏ một cách tự do và đúng thể thức.
Khi quyền lực được chuyển giao
Quyền lực giáo hoàng chỉ được chuyển giao khi giáo hoàng qua đời hoặc từ nhiệm, mở ra giai đoạn gọi là “sede vacante”, tức Tòa Thánh trống ngôi. Khi đó, Hồng y Nhiếp chính (camerlengo) điều hành hành chính và tài chính của Tòa Thánh, xác nhận giáo hoàng qua đời, niêm phong căn hộ giáo hoàng và chuẩn bị cho mật nghị hồng y.
Hiện chức vụ này do Hồng y Kevin Farrell nắm giữ, nhưng ông không có vai trò gì khi giáo hoàng chỉ bị bệnh. Thực tế, tuần này Hồng y Farrell đang chủ trì một hội nghị của Vatican về mục vụ gia đình mà Đức Leo đã tham dự cho tới khi bất ngờ nhập viện.
