Cuộc đua Thượng viện ở Alaska: hai ông Dan Sullivan, lá phiếu xếp hạng và cuộc điều tra hình sự khiến nước Mỹ còn phải chờ nhiều tuần

Theo số liệu do Reuters và USA Today tổng hợp, bà Mary Peltola, chính trị gia ôn hòa từng giữ một nhiệm kỳ Hạ nghị sĩ từ năm 2022 đến 2025, đang dẫn trước ông Dan S. Sullivan, người lần đầu vào Thượng viện năm 2014. Hai ứng viên còn lại là thầy giáo nghỉ hưu Dan J. Sullivan, không đảng phái, giành khoảng 3.600 phiếu, tương đương 1,7%, và ứng viên Cộng hòa Gerry Heikes, một nhà thầu thạch cao, giành 2,3%.

Thế dẫn đầu đã nhiều lần đổi chủ trong quá trình kiểm phiếu, và CBS News vẫn xếp cuộc đua vào nhóm “bất phân thắng bại”. Alaska vốn là thành trì Cộng hòa, nơi ông Trump thắng cách biệt 13 điểm năm 2024, nhưng cũng nổi tiếng với tinh thần độc lập: cả hai viện lập pháp bang đều do liên minh lưỡng đảng kiểm soát. Bởi thế, những lá phiếu gửi qua bưu điện hoặc phải chở bằng máy bay từ các cộng đồng hẻo lánh có thể quyết định tất cả.

Kể từ khi cử tri thông qua một sáng kiến năm 2020, Alaska áp dụng bầu cử sơ bộ không đảng phái và bỏ phiếu xếp hạng ưu tiên trong tổng tuyển cử. Cơ chế vận hành như sau:

Vì phải chờ kiểm đủ phiếu vòng đầu, giới chức sẽ không chính thức tiến hành phân bổ phiếu xếp hạng trước ngày 18/11. Khi đó, vài nghìn lá phiếu của hai ứng viên nhỏ, được chuyển sang lựa chọn thứ hai, có thể trở thành “quả cân” định đoạt chiếc ghế Thượng viện.

Từ lâu, phe Cộng hòa cáo buộc thầy giáo Dan J. Sullivan là ứng viên “phá đám”, nhằm đánh lừa những cử tri muốn bầu cho thượng nghị sĩ đương nhiệm nhưng không phân biệt được hai người trùng tên.

Họ từng tìm cách loại ông khỏi lá phiếu với lý do ông không phải ứng viên “thiện chí”, nhưng Tòa án Tối cao Alaska đã bác bỏ lập luận này.

Một vụ kiện khác được đệ trình chưa đầy hai tuần trước ngày bầu cử đã bị thẩm phán liên bang bác, khiến Bộ Tư pháp phải kháng cáo. Tuần trước, tờ The New York Times đưa tin chiến dịch của bà Peltola đã giúp đưa ông Dan J. Sullivan vào cuộc đua; phía bà Peltola phủ nhận mọi liên quan.

Dù vậy, khi Reuters phỏng vấn 11 người ủng hộ Thượng nghị sĩ Sullivan trong ngày bầu cử, 10 người cho rằng sự nhầm lẫn giữa hai ông Dan sẽ không làm thay đổi kết quả.

Bộ Tư pháp đã mở và mở rộng cuộc điều tra hình sự, gửi hơn 140 thư, trát đòi hầu tòa và thông báo tới các đảng viên Dân chủ, ban vận động, ủy ban hành động chính trị và cả các công ty điện thoại. Hơn 20 người được thông báo họ là đối tượng điều tra, trong đó có luật sư quyền bầu cử nổi tiếng Marc Elias, người đã bác bỏ mọi cáo buộc dù ông Trump nói ông này nên phải ngồi tù. Thống đốc Cộng hòa Mike Dunleavy cũng ra lệnh mở một cuộc điều tra cấp bang.

*“Bộ Tư pháp đã chiến đấu quyết liệt để ngăn chặn tiến trình này. Chúng tôi sẽ không ngừng cuộc chiến, kể cả sau ngày hôm nay.” — Todd Blanche*

Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche còn đặt dấu hỏi về hệ thống bỏ phiếu xếp hạng và yêu cầu Alaska bảo quản toàn bộ lá phiếu. Tuy nhiên, các bức thư của Bộ Tư pháp không phải là bằng chứng phạm tội, và cơ quan này từng nhiều lần thất bại trong việc kết án những người bị coi là đối thủ của ông Trump.

Nếu bà Peltola thắng, phe Cộng hòa có thể kháng nghị và tìm cách ngăn bà nhậm chức. Nhưng khi Đảng Dân chủ nắm Thượng viện từ tháng 1, đòn bẩy của họ sẽ yếu đi đáng kể, bởi chính Thượng viện là nơi quyết định công nhận tư cách thành viên.

Với Đảng Dân chủ, chiếc ghế ở Alaska sẽ củng cố thêm thế đa số vốn đã vững vàng. Với Đảng Cộng hòa, đây là phép thử về việc chấp nhận kết quả bầu cử. Còn với nước Mỹ, cuộc đua nhỏ nơi vùng đất xa xôi này đang trở thành tấm gương phản chiếu niềm tin vào chính tiến trình dân chủ.