Từ ghế Thượng viện lâu năm đến cuộc chuyển giao bất ngờ
Susan Collins lần đầu đắc cử Thượng viện Mỹ năm 1996 và lâu nay là hình mẫu hiếm hoi của một đảng viên Cộng hòa có thể chiến thắng ở bang thiên về Đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử tổng thống. Maine không bỏ phiếu cho ứng viên tổng thống Cộng hòa kể từ năm 1988, nhưng Collins vẫn duy trì được liên minh cử tri vượt qua ranh giới đảng phái. Bà nhấn mạnh khả năng thỏa hiệp, kinh nghiệm lập pháp và tiếng nói có trọng lượng trong các quyết định phân bổ ngân sách liên bang.
Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, những ưu thế ấy không còn đủ. Reuters đưa tin Collins đã gọi điện thừa nhận thất bại trước Troy Jackson. Một số cơ quan truyền thông mô tả đây là chiến thắng của Đảng Dân chủ, trong khi Associated Press lúc đầu vẫn chờ hoàn tất quy trình xác nhận dự phóng. Sự khác nhau về thời điểm công bố nhắc độc giả rằng việc ứng viên nhận thua và việc cơ quan kiểm phiếu chứng nhận kết quả là hai bước riêng biệt.
Đối với Đảng Dân chủ, Maine là một ghế đặc biệt quan trọng vì trước bầu cử phe Cộng hòa nắm 53 ghế so với 47 ghế của phe Dân chủ và các nghị sĩ độc lập cùng liên minh. Đảng Dân chủ cần tăng ròng bốn ghế để đổi quyền kiểm soát Thượng viện. Mỗi kết quả riêng lẻ vì thế không chỉ quyết định người đại diện cho một bang mà còn tác động tới khả năng thông qua luật và giám sát chính quyền liên bang.
Kinh tế đời thường trở thành trọng tâm lá phiếu
Maine có mùa đông khắc nghiệt và nhiều hộ gia đình phụ thuộc vào dầu sưởi. Khi giá năng lượng tăng trong bối cảnh chiến tranh liên quan đến Iran, cảm nhận về kinh tế không còn giới hạn ở các chỉ số vĩ mô: nó hiện diện trong hóa đơn hàng tháng.
Tranh cãi thương mại giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và Canada cũng tạo áp lực lên những cộng đồng làm nghề khai thác gỗ, đánh bắt tôm hùm và kinh doanh dịch vụ du lịch xuyên biên giới.
Jackson chọn xuất phát điểm của mình ở thị trấn Allagash, miền bắc Maine, để đối thoại với cử tri. Ông từng làm nghề khai thác gỗ qua nhiều thế hệ gia đình, rồi tham gia chính trường địa phương và giữ chức chủ tịch Thượng viện bang. Chiến dịch tập trung vào khả năng chi trả chăm sóc y tế, quyền lợi người lao động và các dịch vụ thiết yếu. Những thông điệp ấy giúp ông tiếp cận cử tri vốn không nhất thiết đồng ý với toàn bộ chương trình của Đảng Dân chủ.
Collins tìm cách khẳng định bà độc lập với Tổng thống Trump và đem lại lợi ích thiết thực cho Maine nhờ thâm niên tại Washington. Trong một cuộc tranh luận, bà nói mình không phải thượng nghị sĩ được ông Trump yêu thích nhất. Tuy nhiên, việc một ứng viên có hồ sơ ôn hòa thất bại cho thấy mức độ bất mãn chung về kinh tế có thể lấn át danh tiếng cá nhân, nhất là khi người dân nhận thấy khó khăn của mình không được giải quyết đủ nhanh.
Ứng viên thay thế và bài học của chiến dịch ngắn ngủi
Con đường của Jackson tới lá phiếu tháng 11 không bình thường. Ông từng tranh cử thống đốc nhưng chỉ về thứ ba trong cuộc bầu cử sơ bộ Đảng Dân chủ hồi tháng 6. Sau đó, người giành đề cử Thượng viện là Graham Platner rút lui giữa các cáo buộc hiếp dâm mà ông phủ nhận. Ngày 25/7, các đại biểu Đảng Dân chủ Maine chọn Jackson làm ứng viên thay thế tại đại hội đề cử ở Bangor, theo Maine Public.
Thay đổi nhân sự vào giai đoạn muộn khiến chiến dịch đối mặt sức ép về tổ chức, huy động tài chính và giới thiệu ứng viên. Dù vậy, Jackson có sẵn mạng lưới quen biết từ nhiều năm làm việc tại nghị viện bang. Ông cũng nhận sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, qua đó gia tăng sức hút với những người muốn thấy chính sách kinh tế hướng về lao động thay vì chỉ ưu tiên tranh luận đảng phái ở Washington.
Kết quả nhấn mạnh một nghịch lý trong bầu cử: thời gian vận động dài không luôn đồng nghĩa với lợi thế quyết định. Jackson tận dụng hoàn cảnh thay đổi để xây dựng câu chuyện về đời sống lao động; Collins bảo vệ thành tích gần 30 năm ở cấp liên bang. Cử tri phải lựa chọn giữa kinh nghiệm của người đương nhiệm và lời hứa thay đổi trong lúc vật giá, chăm sóc sức khỏe và công ăn việc làm trở thành những nỗi lo cụ thể.
Từ Maine nhìn tới Washington
Một chiếc ghế tại Maine không tự quyết định chương trình nghị sự quốc gia. Song khi quyền lực ở Thượng viện phụ thuộc vào số ghế sít sao, kết quả ở một bang nhỏ có thể ảnh hưởng lớn đến việc phê chuẩn nhân sự, lập ngân sách và các cuộc điều tra của Quốc hội. Đối với Đảng Cộng hòa, sự ra đi của Collins còn làm thu hẹp nhóm nghị sĩ thường được xem là có khả năng tìm kiếm thỏa hiệp giữa hai đảng.
Đối với Jackson, chiến thắng cũng mới là điểm khởi đầu. Ông sẽ phải chuyển từ những khẩu hiệu về bảo hiểm y tế toàn dân và quyền lợi người lao động sang lựa chọn chính sách khả thi trong một nghị viện phân cực. Người dân Maine có thể đo lường thành quả bằng giá năng lượng, mức sống và sự ổn định của các ngành kinh tế truyền thống hơn là bằng những tuyên bố chiến thắng trong đêm bầu cử.
