Khi chủ nghĩa dân tộc bị coi là điều xấu
Trước khoảng 250 quan chức và nhà báo được mời, ông Rubio đưa ra lời phê phán mạnh mẽ đối với đường lối chính trị toàn cầu hóa mà ông Trump cho là nguyên nhân của nhiều vấn đề ở Mỹ và châu Âu, từ nhập cư bất hợp pháp tới việc chuyển sản xuất ra nước ngoài. Ông nói:
Chủ nghĩa dân tộc đã trở thành một từ ngữ xấu, nên chúng ta dỡ bỏ các tượng đài của mình.
Theo ông, phương Tây đã lên án chính lịch sử của mình và ở nhiều nơi dạy trẻ em hổ thẹn về đất nước mà các em sẽ thừa hưởng.
Giờ đây, phương Tây đứng trước ngã ba đường, và dưới thời ông Trump, nước Mỹ đã chọn theo đuổi sức mạnh quốc gia không cần xin lỗi.
Một liên minh nhiều vết rạn
Bài phát biểu diễn ra khi quan hệ Mỹ – châu Âu chịu nhiều sức ép. Những điểm căng thẳng chính gồm:
- Chiến tranh với Iran:** cuộc chiến của Mỹ từ cuối tháng 2 đẩy giá năng lượng lên cao và gây chia rẽ trong cách tiếp cận giữa hai bờ Đại Tây Dương.
- Ukraine và Greenland:** sự hỗ trợ thiếu nhất quán của Washington cho Ukraine trước Nga, cùng yêu cầu gần đây của ông Trump về chủ quyền đối với Greenland, đã gây bất đồng trong NATO.
- Khoảng cách ý thức hệ:** Phó Tổng thống JD Vance năm ngoái từng cảnh báo châu Âu về mối đe dọa từ bên trong, cáo buộc các lãnh đạo sợ chính người dân của họ.
Nhiều đồng minh châu Âu cảm thấy bất an trước cách chính quyền Trump sử dụng sức mạnh quốc gia, nhưng vẫn tìm kiếm thỏa hiệp để giữ Washington đồng hành trong các vấn đề lớn như hỗ trợ Ukraine và hợp tác kinh tế với Liên minh châu Âu.
Lincoln, Greenland và “mô hình Hy Lạp”
Để xoa dịu căng thẳng, ông Rubio mượn lời diễn văn nhậm chức năm 1861 của Tổng thống Abraham Lincoln, ngay trước nội chiến Mỹ, nói rằng dù cảm xúc có lúc làm căng thẳng sợi dây gắn bó giữa Mỹ và châu Âu, không được để nó đứt. Ông ca ngợi thỏa thuận gần đây giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland, khẳng định nó sẽ định hình lại Bắc Cực và tăng cường an ninh cho toàn NATO.
Ông kêu gọi các nước châu Âu noi gương chính phủ Hy Lạp, đối tác mà ông gọi là mẫu mực trong mọi lĩnh vực từ năng lượng, di cư tới quốc phòng, đồng thời ghi nhận những xu hướng tích cực như châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng, mở rộng sản xuất và hàng loạt quan hệ đối tác mới. Cùng ngày, The Guardian đưa tin Liên minh châu Âu đã rút tài trợ cho một hội nghị về thông tin sai lệch theo đề nghị của các quan chức chính quyền Trump.
Một diễn văn cho hai khán giả
Bài phát biểu dường như hướng tới hai nhóm khán giả. Với châu Âu, đó là lời mời gọi “thức tỉnh” và cùng Mỹ chống lại cái mà ông gọi là nguy cơ xóa sổ văn minh, với giọng điệu bớt gay gắt hơn so với ông Vance. Với cử tri Mỹ, đó là một màn trình diễn được dàn dựng công phu, với bốn máy quay và câu chuyện cá nhân về gia đình ông, người chắt của những người định cư từ Tây Ban Nha tới Tân Thế giới.
Theo The Guardian, việc hai gương mặt nổi bật nhất của chính quyền, đều là ứng viên tiềm năng năm 2028, cùng tuyên bố sẽ không có chuyện quay lại chính trị của quá khứ cho thấy sự thay đổi trong cách Mỹ sử dụng sức mạnh có thể kéo dài sang cả nhiệm kỳ sau. Với châu Âu, điều đó đồng nghĩa phải chuẩn bị cho một quan hệ đồng minh dựa nhiều hơn vào lợi ích và ít hơn vào những giá trị được mặc định.
