Cử tri Mỹ gửi thông điệp từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026: Giá cả, dân chủ và khát vọng kiểm soát quyền lực

Giá xăng, thực phẩm và những khoản chi tiêu hằng ngày là ngôn ngữ chính trị quen thuộc nhất trong mùa bầu cử. Theo AP Voter Poll, khoảng bốn trong mười cử tri xem kinh tế là vấn đề lớn nhất đất nước, trong khi gần ba trong mười nhấn mạnh tình trạng nền dân chủ. Gần một nửa cho rằng chi phí sinh hoạt và tham nhũng chính phủ là những yếu tố mang tính quyết định khi bầu Quốc hội. Điều đó cho thấy bất an vật chất và lo ngại về các thiết chế cùng tồn tại, thay vì triệt tiêu lẫn nhau.

Khảo sát AP-NORC công bố trước ngày bỏ phiếu cũng ghi nhận khoảng tám trong mười cử tri muốn thay đổi đáng kể cách đất nước được điều hành. Những kết quả này không chứng minh một chính sách đơn lẻ quyết định tất cả, nhưng phản ánh sự chênh lệch giữa các lời hứa cải thiện cuộc sống và trải nghiệm thường nhật của nhiều gia đình. Khi cảm giác mất an toàn kinh tế kéo dài, những vấn đề tưởng chừng trừu tượng như minh bạch, trách nhiệm giải trình và tham nhũng trở nên hết sức cụ thể.

Khoảng bảy trong mười cử tri dưới 30 tuổi cho biết đã chọn ứng viên Dân chủ tại cuộc đua Hạ viện địa phương, so với khoảng ba trong mười chọn Cộng hòa. Đây là sự thay đổi đáng kể so với năm 2024, khi nhóm trẻ gần như chia đều sự ủng hộ giữa Donald Trump và Kamala Harris.

Tuy nhiên, người dưới 30 chỉ chiếm khoảng một phần mười tổng số người tham gia bầu cử năm 2026, do vậy không nên nhầm mức độ chuyển hướng mạnh với quy mô ảnh hưởng tuyệt đối.

Với cử tri gốc Mỹ Latinh, khoảng sáu trong mười người chọn ứng viên Dân chủ, còn khoảng một phần ba chọn Cộng hòa. Số liệu cũng cho thấy khoảng bảy trong mười người thuộc nhóm này cho rằng các chính sách của ông Trump khiến điều kiện kinh tế Mỹ xấu đi. Khảo sát thanh niên của Harvard trước bầu cử độc lập ghi nhận những lo âu về tài chính và tương lai, củng cố nhận định rằng sự dịch chuyển không chỉ bắt nguồn từ các thông điệp tranh cử ngắn hạn.

Dù không trực tiếp có tên trên lá phiếu, ông Trump vẫn là điểm tham chiếu rõ rệt. Khoảng bốn trong mười cử tri nói muốn thể hiện sự phản đối ông qua cuộc bầu cử Quốc hội; chưa đến hai trong mười muốn bày tỏ ủng hộ, trong khi khoảng bốn trong mười nói ông không ảnh hưởng đến lựa chọn. Khoảng sáu trong mười người không tán thành cách ông điều hành cương vị tổng thống. Những tỷ lệ này cho thấy cuộc bỏ phiếu có ý nghĩa đánh giá lãnh đạo, nhưng không phải ai cũng hành động vì cùng một động cơ.

Khoảng bảy trong mười cử tri muốn Quốc hội làm nhiều hơn để kiểm soát và cân bằng quyền lực tổng thống; thậm chí khoảng bốn trong mười cử tri Cộng hòa cho rằng cơ quan lập pháp chưa thực hiện đủ vai trò ấy. Ba phần tư cử tri được hỏi không hài lòng với hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Yêu cầu vì vậy vượt qua câu chuyện thắng thua giữa hai đảng: một bộ phận lớn công chúng mong hệ thống hiến định hoạt động thực chất hơn.

Đảng Dân chủ có lợi thế tương đối trong đánh giá của cử tri về kinh tế, tham nhũng, chăm sóc sức khỏe và một số vấn đề khác; Đảng Cộng hòa vẫn nhỉnh hơn về nhập cư. Hai bên gần như ngang nhau ở thuế và trí tuệ nhân tạo. Dẫu vậy, chưa tới một nửa cử tri có cảm nhận tích cực với Đảng Dân chủ, còn khoảng bốn trong mười dành thiện cảm cho Cộng hòa. Người dân có thể bỏ phiếu chống lại hướng đi hiện tại mà chưa hẳn đã tin tưởng hoàn toàn vào bên thay thế.

Bức tranh ấy đặt ra trách nhiệm cho những người đắc cử: giải quyết giá cả, kiểm soát quyền lực và khôi phục niềm tin bằng chính sách có thể đo lường. Khảo sát không phải là kết quả kiểm phiếu chính thức, cũng không có nghĩa mọi người trẻ hay cử tri Mỹ Latinh suy nghĩ giống nhau. Giá trị của nó nằm ở việc lý giải những dòng tâm trạng dưới bề mặt con số ghế: dân chủ chỉ thật sự được củng cố khi lá phiếu dẫn tới những cải thiện mà người dân có thể cảm nhận.