Từ trạm xăng đến giỏ chi tiêu
Đối với nhiều gia đình Canada, biến động dầu mỏ xuất hiện trước tiên ở trạm xăng và hóa đơn vận chuyển. Nhưng tác động không dừng ở nhiên liệu: xe tải chở thực phẩm, doanh nghiệp sử dụng năng lượng và các chuỗi phân phối đều có thể đối mặt với chi phí cao hơn. Khi những khoản tăng này chuyển sang giá bán lẻ hoặc kỳ vọng tiền lương, cú sốc ban đầu có thể trở thành lạm phát kéo dài.
Phân biệt mức tăng giá xăng nhất thời với quá trình tăng giá lan rộng là công việc khó nhất của các ngân hàng trung ương. Giá dầu thế giới không nằm trong quyền điều khiển của Ottawa, nhưng lãi suất có thể ảnh hưởng đến nhu cầu trong nước và hạn chế nguy cơ đà tăng giá tự duy trì.
Phát biểu từ Bangkok và câu hỏi ngày 28/10
Trong cuộc trao đổi với báo giới từ Bangkok ngày 17/10, Thống đốc Tiff Macklem cho biết các chuyến hàng năng lượng vẫn bị hạn chế trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp diễn và cơ sở lọc dầu bị thiệt hại. Điều này khiến rủi ro lạm phát lan rộng, dai dẳng lớn hơn.
Ông nhấn mạnh cơ quan hoạch định chính sách sẵn sàng điều chỉnh công cụ khi cần để đưa mức tăng giá về gần mục tiêu.
Đó không phải thông báo nâng lãi suất. Quyết định ngày 28/10 sẽ phụ thuộc vào báo cáo dự báo mới và đánh giá liệu lạm phát có thể tự giảm khi nguồn cung ổn định hay cần thêm biện pháp tiền tệ. Nâng lãi suất sớm có thể kiềm chế kỳ vọng giá cả; ngược lại, nó cũng làm tín dụng và khoản vay của hộ gia đình đắt hơn.
Tín hiệu trái chiều từ thị trường
Theo Reuters, thị trường tiền tệ ngày 17/10 chưa định giá một đợt thay đổi lãi suất trong cuộc họp ngày 28/10 hoặc quyết định cuối cùng trong tháng 12. Tuy nhiên, giao dịch cho thấy kỳ vọng tổng mức tăng khoảng 100 điểm cơ bản trong năm 2027. Đây là dự báo của nhà đầu tư, không phải cam kết của Ngân hàng Trung ương Canada.
Một điểm phần trăm lãi suất tương đương 100 điểm cơ bản. Khoảng cách giữa kỳ vọng ngắn hạn và dài hạn phản ánh sự thận trọng: giới đầu tư muốn thấy liệu giá dầu duy trì lâu đến đâu và giá hàng hóa ngoài năng lượng có bắt đầu tăng tốc hay không.
Kinh tế kiên cường nhưng dư địa thu hẹp
Ông Macklem nhận định kinh tế toàn cầu vẫn chống chịu được các cú sốc từ Trung Đông và cuộc chiến Nga–Ukraine, song chi phí sản xuất gia tăng và điều kiện tài chính thắt chặt đang thử thách sức bền đó. Các chính phủ, theo ông, cũng có ít không gian ngân sách hơn để ứng phó với bất ổn và cần củng cố năng lực tài khóa.
Một chính sách hợp lý phải nhìn đồng thời vào lạm phát và tăng trưởng. Nếu sốc dầu chỉ đẩy chỉ số giá lên nhất thời, siết tín dụng quá mạnh có thể gây thêm tổn thương. Nếu các vòng tăng giá thứ cấp hình thành, trì hoãn quá lâu lại khiến việc đưa lạm phát về 2% khó và tốn kém hơn.
