Một “làn sóng xanh” vượt mọi dự báo
Đêm bầu cử 3/11 khép lại bằng một trong những kết quả giữa nhiệm kỳ chênh lệch nhất trong lịch sử hiện đại nước Mỹ. Đảng Dân chủ lật được ít nhất bảy ghế Thượng viện, kể cả ở những bang vốn “đỏ thẫm” như Kansas, Iowa, Texas, Ohio hay South Carolina. Theo ước tính của CBS News, đảng này sẽ nắm ít nhất 54 ghế Thượng viện và từ 251 đến 268 ghế Hạ viện khi kiểm phiếu hoàn tất, trong khi các cuộc đua ở Alaska và Mississippi vẫn chưa ngã ngũ.
Nhiều cái tên làm nên lịch sử: James Talarico trở thành đảng viên Dân chủ đầu tiên thắng một chức vụ cấp bang ở Texas sau hơn ba thập kỷ khi đánh bại Ken Paxton, ứng viên do chính ông Trump chọn; Abdul El-Sayed ở Michigan trở thành thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên. Lãnh đạo phe thiểu số Hakeem Jeffries đứng trước cơ hội trở thành Chủ tịch Hạ viện. Khảo sát của CBS News cho thấy 89% cử tri coi chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng hoặc then chốt, trong khi tỷ lệ ủng hộ ông Trump chỉ còn 38%.
*“Ông ấy cần dọn dẹp lại bộ máy. Kể từ giờ, mỗi ngày trôi qua ông ấy lại càng trở thành một ‘con vịt què’.” — John Feehery*
Ông Trump: “Tôi không coi đó là đòn nhắm vào mình”
Trái với những lời kêu gọi thay đổi, ông Trump không cho thấy dấu hiệu sẽ đổi hướng. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News tối thứ Ba, ông thừa nhận cuộc chiến Iran đã gây tổn hại cho các ứng viên Cộng hòa, nhưng vẫn bảo vệ quyết định khai chiến và nhấn mạnh rằng bản thân ông không có tên trên lá phiếu. Trả lời CBS News, ông nói cuộc chiến sẽ kết thúc “khi tôi nói nó kết thúc”.
*“Tôi không coi đó là một đòn nhắm vào tôi.” — Donald Trump*
Sáng thứ Tư, ông bất ngờ đưa phóng viên tới công trường phòng khiêu vũ của Nhà Trắng, dự án mà nhiều cử tri trong các nhóm thảo luận ở Michigan và Iowa từng lên tiếng phản đối, và nói rằng việc này giúp ông thư giãn. Tài khoản mạng xã hội của Nhà Trắng đăng ảnh ông kèm một thông điệp đầy thách thức: Trump vẫn là Tổng thống của bạn.
Ông Vance và vết rạn đầu tiên trong liên minh cầm quyền
Tín hiệu đáng chú ý nhất lại đến từ người thân cận nhất. Trên mạng xã hội X, Phó Tổng thống JD Vance viết rằng nhiều cử tri từng bầu cho liên danh Trump–Vance năm 2024 đã chuyển sang ủng hộ Đảng Dân chủ vì bốn lý do: muốn chấm dứt chiến tranh với Iran, muốn chính quyền tập trung vào chi phí sinh hoạt và lạm phát, muốn đặt nước Mỹ lên hàng đầu và thay đổi quan hệ với Israel.
*“Lý do chúng ta thua là cuộc chiến. Nếu muốn lập luận rằng mất Thượng viện trong sáu năm tới là cái giá đáng trả, thì hãy cứ lập luận đi.” — JD Vance*
Với giới phân tích, đây không chỉ là một lời nhận lỗi tập thể. Ông Vance từng dẫn dắt phái đoàn đàm phán Mỹ hồi mùa xuân và đạt được một thỏa thuận ngừng bắn nhưng nhanh chóng đổ vỡ. Khi cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028 bắt đầu lấp ló, việc ông giữ khoảng cách với Tổng thống có thể mở đầu cho những rạn nứt sâu hơn, nếu Đảng Cộng hòa tin rằng sức hút của ông Trump với cử tri đang phai nhạt.
Bên trong Nhà Trắng: tinh thần chạm đáy
Một quan chức cấp cao giấu tên nói với Reuters rằng các trợ lý đang chuẩn bị cho làn sóng nhân sự ra đi, khả năng thay đổi Nội các và các cuộc điều tra của Đảng Dân chủ. Theo người này, thăm dò nội bộ đã cảnh báo từ sáu tuần trước về nguy cơ mất cả hai viện, nhưng Tổng thống không chịu nghe ai. CBS News đưa tin ông Trump đã hỏi các cố vấn liệu có nên thay Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, còn Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson tuyên bố sẽ không tiếp tục làm lãnh đạo phe Cộng hòa tại Hạ viện.
Với đa số mới, Đảng Dân chủ có trong tay ba công cụ quyền lực quan trọng:
- Ngăn chặn các dự luật mà chính quyền đưa ra Quốc hội.
- Mở các cuộc điều tra và triệu tập quan chức ra điều trần.
- Chất vấn, thậm chí bác bỏ các ứng viên do Tổng thống đề cử.
Hai năm cuối: sắc lệnh hành pháp và giới hạn của nó
Ông Trump vẫn nắm quyền lực đáng kể. Reuters từng đưa tin Nhà Trắng đã dành nhiều tháng chuẩn bị các sắc lệnh hành pháp về nhập cư, thuế quan, nhà ở và chi tiêu liên bang, cho phép ông thúc đẩy một phần chương trình nghị sự bất chấp sự phản đối của phe Dân chủ. Nhưng quyền hành pháp không thể che chắn chính quyền trước các cuộc điều tra của Quốc hội, và càng dựa vào quyền đơn phương, cuộc giằng co với lập pháp và tòa án càng thêm gay gắt.
Phố Wall phản ứng tích cực trước viễn cảnh một chính quyền bị kiềm chế, chứng khoán tăng điểm ngay sau kết quả. Ở bên kia thế giới, Tehran tuyên bố kết quả bầu cử cho thấy người Mỹ chối bỏ chiến tranh. Câu hỏi giờ đây không còn là ông Trump có đổi hướng hay không, mà là Đảng Cộng hòa sẵn sàng trả giá đến đâu nếu ông vẫn giữ nguyên lộ trình.
