Bức tranh bầu cử có nhiều sắc độ
Trong tổng tuyển cử Malaysia năm 2022, PAS gia tăng mạnh số ghế tại Quốc hội, tạo vị thế nổi bật trong liên minh Perikatan Nasional (PN). Những thắng lợi tại các địa bàn nói tiếng Malay chiếm đa số phản ánh sức hấp dẫn của mạng lưới cơ sở, bản sắc đảng và các quan tâm chính trị riêng của cử tri. Tuy nhiên, bản đồ ủng hộ tại Malaysia không đồng nhất giữa nông thôn và thành thị, cũng như giữa từng bang.
Theo hãng tin Bernama, bầu cử bang tháng 8/2023 cho thấy PN giữ Kedah, Kelantan và Terengganu, trong khi liên minh Pakatan Harapan–Barisan Nasional tiếp tục quản lý Penang, Selangor và Negeri Sembilan. Ở Selangor, PN đạt 22/56 ghế, so với 34 ghế của liên minh cầm quyền. Kết quả này thể hiện sự cạnh tranh chính trị tại các bang phát triển, nhưng không cho phép suy diễn rằng tất cả cử tri đô thị người Malay có cùng ưu tiên.
Kinh tế và hồ sơ điều hành bang
Với những hộ gia đình đô thị, giá nhà, tiền lương, giao thông, cơ hội việc làm và chất lượng bệnh viện, trường học có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đánh giá về chính sách. Khảo sát Merdeka Center thực hiện từ ngày 12/3 đến 9/4/2026, được Bernama dẫn ngày 25/6, cho biết 39% người Malay được hỏi nhận định đất nước đang đi đúng hướng.
Đây là một chỉ báo tâm lý xã hội, không phải dự báo ý định bỏ phiếu cho bất kỳ đảng nào.
Tại đại hội gần đây, PAS nêu các đề xuất về an ninh lương thực, tăng sản lượng lúa gạo, bảo vệ nhân viên y tế và điều tra những vấn đề bị cáo buộc liên quan tới lợi ích doanh nghiệp. Các đề xuất cần được xem xét qua chi phí dự toán, mục tiêu, cách triển khai và cơ chế giám sát. Trong quản trị Terengganu, tranh luận còn tập trung vào mức phụ thuộc của ngân sách bang vào khoản thu liên quan dầu khí và quan hệ phân bổ tài chính giữa chính quyền liên bang với bang.
Giữa chuyên gia kỹ trị và cơ cấu đảng
PAS giới thiệu những nhân vật có chuyên môn học thuật hoặc quản trị như Ahmad Samsuri Mokhtar, người đứng đầu chính quyền Terengganu, có nền tảng đào tạo kỹ thuật hàng không vũ trụ, và nghị sĩ Syahir Sulaiman từng làm việc trong khu vực doanh nghiệp. Sự hiện diện của họ giúp đảng công bố chương trình về kinh tế và quản lý công bằng ngôn ngữ chuyên ngành.
Một vấn đề khác là cách các đề xuất chính sách đi qua bộ máy ra quyết định. PAS có truyền thống đề cao hội đồng giáo sĩ, đồng thời duy trì các ban chuyên môn. Người ủng hộ cho rằng kết hợp định hướng giá trị và chuyên môn tạo ra tính nhất quán; một số nhà phân tích lo ngại phạm vi độc lập của kỹ trị gia. Câu hỏi có thể kiểm chứng là ai chịu trách nhiệm, chính sách dựa trên dữ liệu nào và kết quả được công bố ra sao.
Liên minh chính trị và phép thử chính sách
Quan hệ giữa PAS, Umno và Bersatu cũng được quan sát sát sao vì các đảng cùng hoạt động trong một không gian cử tri song có lịch sử cạnh tranh và hợp tác thay đổi. Bất kỳ phương án liên minh nào cũng liên quan tới phân bổ khu vực tranh cử, cam kết chương trình và trách nhiệm điều hành. Chưa thể coi những cuộc tiếp xúc chính trị là bằng chứng về một thỏa thuận cuối cùng.
Từ phía chính quyền liên bang, các chương trình đầu tư, bệnh viện và xóa nghèo tại những bang do PAS quản lý đặt ra vấn đề phân định nguồn vốn và thành quả giữa hai cấp chính quyền. Đối với người dân, việc so sánh bằng số liệu ngân sách được kiểm toán, dịch vụ được cung cấp và tiến độ dự án sẽ cho thấy rõ hơn hiệu quả thực tế so với thông điệp tranh cử.

















