Một câu hỏi về bản đồ, một câu trả lời chuyển hướng sang quan hệ đồng minh
Tại cuộc họp báo chung ở Reykjavik, Rubio từ chối bình luận trực tiếp về bài đăng trên mạng xã hội của Tổng thống Trump, nói rằng ông không muốn thảo luận các bài đăng mạng xã hội. Tuy nhiên, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir cho biết vấn đề đã được hai bên bàn đến. Tháng trước, bà từng triệu Đại sứ Mỹ Billy Long để yêu cầu giải thích sau khi hình ảnh do Trump đăng cho thấy Iceland nằm dưới màu cờ Mỹ. Thủ tướng Kristrún Frostadóttir khi đó nhấn mạnh rằng chủ quyền của các quốc gia không phải điều có thể đem ra đùa cợt trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.
Cách xử lý của Rubio phản ánh vai trò quen thuộc của một nhà ngoại giao phải biến những phát ngôn gây tranh cãi từ Washington thành một cuộc đối thoại thực dụng với đồng minh. AP cho biết ông nhấn mạnh rằng Mỹ tôn trọng chủ quyền Iceland, còn Reuters ghi nhận ông gọi Iceland là một mắt xích trung tâm của an ninh Bắc Đại Tây Dương. Cả hai phía đều tránh biến bất đồng thành cuộc đối đầu công khai, cho thấy Reykjavik muốn nhận được sự bảo đảm chính trị rõ ràng nhưng đồng thời không muốn làm suy yếu hợp tác quốc phòng với Mỹ.
*“Mọi thứ đều rất tích cực trong quan hệ của chúng tôi.” Marco Rubio*
Keflavík trở lại trung tâm của bàn cờ Bắc Đại Tây Dương
Phần quan trọng nhất của chuyến thăm không nằm ở tấm bản đồ mà ở địa lý. Iceland nằm gần hành lang biển GIUK, khu vực giữa Greenland, Iceland và Anh vốn có ý nghĩa lớn trong việc theo dõi tàu ngầm Nga đi từ Bắc Cực xuống Bắc Đại Tây Dương.
Rubio thăm cơ sở không quân Keflavík và một máy bay tuần thám biển P-8 Poseidon của Mỹ, loại máy bay được thiết kế để phát hiện và theo dõi tàu ngầm. Washington từng duy trì lực lượng thường trực tại Keflavík trong Chiến tranh Lạnh, rút phần lớn hiện diện năm 2006 rồi quay trở lại bằng các đợt triển khai luân phiên khi cạnh tranh an ninh ở Bắc Cực gia tăng.
Iceland không có quân đội thường trực, vì thế cấu trúc phòng thủ của nước này dựa nhiều vào NATO và thỏa thuận quốc phòng song phương với Mỹ từ năm 1951. Trong những năm gần đây, giới chức phương Tây ngày càng lo ngại về hoạt động tàu Nga quanh Bắc Đại Tây Dương và khả năng trinh sát các tuyến cáp ngầm truyền tải dữ liệu liên lục địa. Những tuyến cáp đó là hạ tầng vô hình nhưng thiết yếu đối với tài chính, internet và liên lạc xuyên Đại Tây Dương. Trong bối cảnh ấy, giá trị chiến lược của Iceland không đến từ quy mô dân số mà từ vị trí của hòn đảo.
Một liên minh cần cả năng lực quân sự lẫn niềm tin chính trị
Chuyến thăm cũng phơi bày giới hạn nguồn lực của Mỹ. Rubio thừa nhận Washington không đóng góp tàu hoặc máy bay cho cuộc tập trận Northern Viking gần đây, dù vẫn cử hàng trăm quân nhân, vì lực lượng Mỹ đang bị kéo căng bởi cuộc chiến với Iran và các nhiệm vụ tại Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương. Điều này nhắc các đồng minh rằng một cường quốc có thể có lợi ích toàn cầu nhưng không thể hiện diện với cùng cường độ ở mọi nơi cùng lúc.
Với Iceland, bài toán lớn hơn là làm thế nào duy trì quan hệ an ninh chặt chẽ với Mỹ mà không để những phát ngôn mang tính lãnh thổ làm xói mòn niềm tin của công chúng. Với Washington, câu hỏi là liệu mục tiêu củng cố hiện diện Bắc Cực có thể thành công nếu các đồng minh cảm thấy chủ quyền của họ bị đặt trong dấu hỏi. Ngoại giao của Rubio cho thấy hai bên hiện ưu tiên hạ nhiệt: Iceland giữ lập trường nguyên tắc, Mỹ nhấn mạnh hợp tác, còn thực tế an ninh khu vực buộc cả hai phải tiếp tục làm việc cùng nhau.















