Trung Quốc giành vai trò dẫn dắt xây dựng tiêu chuẩn toàn cầu cho giao diện não – máy tính, mở cuộc đua định hình công nghệ tương lai

Theo South China Morning Post, tiểu ban SC 43 do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) và Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế (IEC) cùng giám sát, có nhiệm vụ xây dựng các tiêu chuẩn toàn cầu về giao tiếp và tương tác giữa não người với máy tính, áp dụng cho mọi lĩnh vực ứng dụng.

Dưới sự chủ trì của ông Yu Yuntao, tiểu ban đã công bố một loạt tiêu chuẩn, bao gồm bộ thuật ngữ BCI, định dạng dữ liệu cho việc thu thập thông tin não không xâm lấn, kiến trúc tham chiếu và các tình huống ứng dụng. Một phái đoàn Mỹ cũng tham gia soạn thảo văn kiện này.

Bà Xiaomeng Lu, giám đốc mảng địa công nghệ của Eurasia Group, nhận định ISO trên thực tế là chuẩn mực công nghiệp toàn cầu với tác động thương mại lớn, nên đây là bước tiến rất có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp BCI của Trung Quốc và thế giới.

BCI là công nghệ chuyển tín hiệu thần kinh thành lệnh điều khiển máy tính, cho phép con người vận hành thiết bị bằng suy nghĩ. Đây là một trong sáu ngành công nghiệp tương lai của kế hoạch 5 năm lần thứ 15 và năm nay lần đầu tiên xuất hiện trong báo cáo công tác chính phủ trình Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc.

Hôm thứ Tư, chính phủ Trung Quốc ban hành thông tư về đẩy nhanh công nghiệp hóa và thương mại hóa BCI như một công nghệ tiên phong then chốt. Theo bà Lu, Bắc Kinh đặt cược vào lĩnh vực này với kỳ vọng tái hiện thành công của ngành ô tô điện.

Theo Trung tâm Phát triển Công nghiệp Thông tin Trung Quốc, thị trường BCI của nước này dự kiến đạt 6,14 tỷ nhân dân tệ (khoảng 920 triệu USD) vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 17,7% trong giai đoạn 2024 – 2028.

Bà Altynay Junusova, nhà phân tích của viện nghiên cứu MERICS tại Berlin, cho rằng ngành BCI Trung Quốc cần tiếp cận thị trường nước ngoài, nhất là với các thiết bị xâm lấn và không xâm lấn tiên tiến nhất đã được phê duyệt. Theo bà, giới hoạch định chính sách muốn giúp ngành mở rộng quy mô trước Mỹ và châu Âu.

Bà Lu nhận xét, trừ một vài ngoại lệ, kế hoạch đầu tư công nghệ của Trung Quốc phản chiếu lộ trình nghiên cứu của Elon Musk – người đồng sáng lập Neuralink – và một nhóm doanh nghiệp Trung Quốc đang là những “người theo sau nhanh”. Tháng 7 vừa qua, công ty Neuracle Medical Technology ở Thượng Hải đã hoàn thành ca phẫu thuật BCI thương mại đầu tiên trên thế giới.

Theo bà Lu, Washington chưa dành nhiều sự chú ý cho ngành này, khi tâm điểm vẫn là những công nghệ trưởng thành và dễ thấy hơn như bán dẫn và các mô hình AI. Trong cuộc cạnh tranh công nghệ, ai viết ra tiêu chuẩn thường là người nắm lợi thế lâu dài về thị trường và chuỗi cung ứng.

Song BCI không chỉ là câu chuyện kinh tế. Công nghệ chạm tới bộ não con người đặt ra những câu hỏi lớn về quyền riêng tư thần kinh, an toàn y khoa và đạo đức. Những tiêu chuẩn được soạn hôm nay sẽ góp phần quyết định liệu công nghệ ấy phục vụ con người một cách nhân văn đến đâu.