Lời chia buồn mang thông điệp chính trị
Theo Reuters dẫn Tân Hoa xã, ông Tập Cận Bình ca ngợi Yasuo Fukuda là chính khách có trách nhiệm, liêm chính và là người bạn lâu năm của nhân dân Trung Quốc. Ông đồng thời bày tỏ mong muốn giới lãnh đạo đương nhiệm tại Nhật Bản trân trọng những nỗ lực ngoại giao mà các thế hệ đi trước đã gây dựng. Nội dung này cho thấy một thông điệp cá nhân có thể đồng thời là lời nhắc công khai về quan hệ giữa hai quốc gia.
Việc Bắc Kinh chọn nhấn mạnh di sản của ông Fukuda cũng có ý nghĩa biểu tượng. Trong nhiệm kỳ thủ tướng ngắn ngủi từ năm 2007 đến 2008, ông theo đuổi tiếp xúc với các nước láng giềng châu Á. Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, chính trong thời gian ông tại nhiệm, hai nước ký văn kiện chính trị thứ tư nhằm thúc đẩy quan hệ cùng có lợi. Những thành quả ấy hiện được nhắc lại trong hoàn cảnh niềm tin chính trị suy giảm.
Bốn văn kiện và ranh giới của bất đồng
Bốn văn kiện mà Bắc Kinh đề cập gồm tuyên bố chung thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972, Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị năm 1978, tuyên bố chung năm 1998 và tuyên bố về thúc đẩy quan hệ chiến lược cùng có lợi năm 2008. Đây là các điểm tựa để hai bên diễn giải cam kết, quản lý khác biệt và duy trì giao tiếp ngay cả khi cạnh tranh ngày càng rõ nét.
Trong thực tế, cùng một văn kiện có thể được hai phía đặt trong những cách nhìn khác nhau về lịch sử, an ninh và chủ quyền. Phát biểu của ông Tập thể hiện lập trường Trung Quốc rằng nền tảng ngoại giao cần được bảo vệ. Đối với Nhật Bản, thách thức là dung hòa quan hệ kinh tế với Bắc Kinh cùng những cân nhắc an ninh quốc gia và liên minh của mình. Điều kiện cho đối thoại không nằm ở việc xóa bỏ khác biệt, mà ở khả năng ngăn bất đồng trở thành khủng hoảng.
