Một nhiệm kỳ nhiều sóng gió
Nhiệm kỳ mới của Tòa án Tối cao bắt đầu trong bầu không khí chính trị căng thẳng, khi nước Mỹ chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa kỳ quyết định quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện. Bên cạnh các vụ án đã được lên lịch, Tòa có thể nhận thêm nhiều vụ liên quan đến những chính sách gây tranh cãi của Tổng thống Trump.
Với đa số thẩm phán bảo thủ, những phán quyết trong nhiệm kỳ này có thể tiếp tục định hình lại các lĩnh vực luật quan trọng như quyền sở hữu súng, quan hệ giữa nhà thờ và nhà nước, cũng như giới hạn quyền lực của nhánh hành pháp.
Chính sách nhập cư trước thử thách
Tuần trước, các thẩm phán đã đồng ý xem xét hai chính sách nhập cư lớn của ông Trump, những vụ án có thể trở thành tâm điểm của nhiệm kỳ. Danh sách các chính sách có thể được đưa ra Tòa gồm:
- Việc đưa người không có quốc tịch tới “nước thứ ba” mà họ không phải công dân, chính sách vẫn được phép tiếp tục trong thời gian Tòa xem xét.
- Chính sách giam giữ bắt buộc đối với người nhập cư đang chờ thủ tục trục xuất.
- Lệnh cấm người chuyển giới phục vụ trong quân đội và việc bổ nhiệm người thân tín vào các văn phòng công tố liên bang mà không qua Thượng viện phê chuẩn.
- Tính hợp pháp của các đợt thuế quan mới và nỗ lực hạn chế quyền công dân theo nơi sinh.
Hai chính sách nhập cư đầu tiên là trụ cột trong chiến dịch siết chặt nhập cư quy mô lớn của ông Trump. Phán quyết của Tòa sẽ không chỉ ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn người nhập cư mà còn xác định giới hạn quyền lực của tổng thống trong lĩnh vực này.
Tòa án và cuộc bầu cử giữa kỳ
Cử tri sẽ quyết định kết quả tại thùng phiếu, nhưng Tòa án Tối cao cũng có thể đóng vai trò đáng kể. Trong thời gian trước bầu cử, Tòa đã giải quyết hàng loạt vụ liên quan đến bỏ phiếu, một số liên quan đến nỗ lực hạn chế bỏ phiếu của chính quyền Trump.
Với xu hướng của ông Trump thường cáo buộc gian lận bầu cử, nhiều khả năng các vụ khiếu kiện sẽ xuất hiện khi phiếu được kiểm, nhất là ở những cuộc đua sít sao. Bộ trưởng Tư pháp của khoảng 20 bang do đảng Dân chủ nắm quyền đã chuẩn bị kịch bản ứng phó nếu nhân viên liên bang được điều tới điểm bỏ phiếu hoặc cử tri bị ngăn cản, và mọi tranh chấp đều có thể được đưa lên Tòa án Tối cao.
Súng trường AR-15 và Tu chính án thứ hai
Nhiệm kỳ này mở ra chương mới trong cuộc chiến về quyền sở hữu súng: liệu các bang có được cấm súng trường bán tự động kiểu AR-15 hay không. Tòa sẽ xem xét các quy định hạn chế ở Illinois và Connecticut, bị những người sở hữu súng và các nhóm bảo vệ quyền sở hữu súng khởi kiện. Luật của Connecticut được thông qua sau vụ xả súng tại trường tiểu học Sandy Hook năm 2012, khiến 20 trẻ em và sáu nhân viên thiệt mạng.
Cuộc chiến này có ý nghĩa cả về pháp lý lẫn văn hóa. Với một số người yêu súng, AR-15 là biểu tượng của quyền theo Tu chính án thứ hai; với những người muốn kiểm soát súng chặt chẽ hơn, đây là loại vũ khí đã được dùng trong quá nhiều vụ thảm sát. Năm 2022, trong vụ Bruen, đa số bảo thủ đã bãi bỏ luật New York về giấy phép mang súng nơi công cộng, xác lập nguyên tắc rằng mọi hạn chế súng đạn phải có gốc rễ trong lịch sử và truyền thống quốc gia.
Tôn giáo trong trường học
Các thẩm phán đã nhận nhiều vụ do các nhóm tôn giáo khởi kiện. Đáng chú ý nhất là vụ St. Mary Catholic Parish v. Roy, liên quan một trường mầm non Công giáo ở Colorado cho rằng mình bị loại khỏi chương trình mẫu giáo của bang một cách bất công vì không nhận con của các phụ huynh đồng tính và chuyển giới. Tòa án dưới thời Chánh án John Roberts thường phán quyết có lợi cho các nguyên đơn tôn giáo, và giới chuyên gia cho rằng trường này có nhiều khả năng thắng kiện.
Tòa cũng được dự đoán sẽ thụ lý vụ kiện về luật Texas buộc mọi lớp học trường công treo Mười Điều Răn. Vụ việc thách thức một án lệ 46 năm tuổi, theo đó việc trưng bày nội dung tôn giáo như vậy trong trường công vi phạm nguyên tắc tách biệt nhà thờ và nhà nước.
Khả năng nghỉ hưu và cải cách tòa án
Giới quan sát cũng theo dõi khả năng một số thẩm phán do đảng Cộng hòa bổ nhiệm nghỉ hưu, điều có thể phụ thuộc vào kết quả bầu cử giữa kỳ, bởi Thượng viện là cơ quan phê chuẩn người kế nhiệm. Nếu Đảng Cộng hòa giữ được Thượng viện, những thẩm phán lớn tuổi có thể cân nhắc rời ghế để ông Trump bổ nhiệm người thay thế trẻ hơn.
Ở phía bên kia, các nhà lập pháp Đảng Dân chủ đang thúc đẩy những thay đổi đối với Tòa án Tối cao, từ quy tắc đạo đức đến giới hạn nhiệm kỳ. Khả năng hiện thực hóa các đề xuất này cũng phụ thuộc lớn vào việc đảng nào kiểm soát Quốc hội sau tháng 11.
















