Khoảng trống mang tên Trung Quốc
Trong nhiều năm, hệ thống lọc dầu khổng lồ của Trung Quốc đóng vai trò như một “van xả áp lực” cho thị trường nhiên liệu khu vực. Nhưng việc Bắc Kinh nhiều lần sẵn sàng cắt giảm xuất khẩu để ưu tiên an ninh năng lượng trong nước cho thấy các nước nhập khẩu không thể mặc định rằng nhiên liệu Trung Quốc luôn sẵn có khi thiếu hụt xảy ra.
“Thị trường nhiên liệu toàn cầu đang buộc phải tìm ra ai có thể bước vào khi Trung Quốc lùi lại.” — Gavin Maguire
Theo ông Maguire, việc Trung Quốc đình chỉ xuất khẩu có thể chỉ là tạm thời, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở chỗ thị trường đang tìm kiếm một nhà cung cấp dự phòng đáng tin cậy. Và Ấn Độ đang ngày càng trở thành lựa chọn thay thế.
Sức mạnh lọc dầu của Ấn Độ
Ấn Độ vốn là nhà cung cấp nhiên liệu quan trọng cho nhiều nền kinh tế châu Á. Những con số đáng chú ý:
- Hệ thống lọc dầu lớn thứ tư thế giới với 23 nhà máy, công suất khoảng 5,6 triệu thùng mỗi ngày.
- Năm 2025, Ấn Độ xuất khẩu khoảng 47 triệu tấn dầu diesel, xăng và nhiên liệu bay, gần gấp đôi mức 25,4 triệu tấn của Trung Quốc.
- Trong chín tháng đầu năm 2026, xuất khẩu ba loại nhiên liệu này giảm khoảng 23%, tương đương gần 8 triệu tấn.
- Chính phủ đã hai lần liên tiếp giảm thuế xuất khẩu nhiên liệu sau khi tăng thuế trong thời kỳ chiến tranh.
Sự sụt giảm xuất khẩu năm nay là hệ quả của cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran từ cuối tháng Hai, khiến nguồn cung dầu từ Trung Đông bị cắt giảm mạnh và nhiều nền kinh tế lớn, trong đó có Ấn Độ, phải phân phối hạn chế nhiên liệu.
New Delhi khi đó tăng thuế xuất khẩu để giữ nhiên liệu cho thị trường trong nước.
Dầu thô Trung Đông quay trở lại
Ấn Độ thường nhập khoảng 45% đến 50% lượng dầu thô từ Trung Đông, trung bình khoảng 9,4 triệu tấn mỗi tháng trong năm 2025, theo dữ liệu của Kpler. Từ tháng Ba đến tháng Bảy năm nay, con số này giảm xuống dưới 6 triệu tấn mỗi tháng, buộc nước này phải mua dầu từ các nguồn khác với giá cao hơn và thời gian vận chuyển lâu hơn.
Giờ đây, dòng chảy đã bắt đầu phục hồi. Trong tháng Chín, lượng dầu từ Trung Đông về Ấn Độ vượt 11,3 triệu tấn, mức cao nhất kể từ tháng Hai. Theo ông Maguire, đây có lẽ là động lực chính khiến chính phủ nới lỏng thuế xuất khẩu, đồng thời giúp giới chức tự tin hơn rằng có thể đẩy mạnh xuất khẩu nhiên liệu trở lại.
Những thị trường đang chờ đợi
Năm 2025, các điểm đến hàng đầu của nhiên liệu Ấn Độ là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Australia, Tanzania, Singapore và Nam Phi. Khi giao thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz vẫn bị ảnh hưởng, các nhà xuất khẩu Ấn Độ nhiều khả năng sẽ ưu tiên những thị trường ít chịu tác động của chiến tranh, như Singapore và Australia.
Với việc Trung Quốc tạm vắng mặt ít nhất trong vài tuần tới, các nhà bán nhiên liệu Ấn Độ cũng có thể hướng tới Indonesia, Việt Nam và Philippines, những thị trường từng phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ Trung Quốc. Đây là cơ hội để Ấn Độ khẳng định vị thế một trong những nhà cung cấp nhiên liệu tinh chế cận biên quan trọng nhất thế giới.
“Điều đó có thể biến Ấn Độ thành nhà cung cấp cân bằng mới, giúp giữ cho thị trường năng lượng khu vực ổn định trong những giai đoạn gián đoạn.” — Gavin Maguire















