Làn sóng đơn khẩn cấp khó ngăn chặn
Trong cuốn sách mới phát hành, ông Alito viết rằng số đơn kháng cáo khẩn cấp hiện ngang với số vụ án mà tòa xem xét đầy đủ, có tranh luận miệng mỗi năm. Các đơn này đã đưa tòa vào trung tâm những vấn đề nóng như công trình phòng khiêu vũ mới của Tổng thống hay đề xuất hạn chế bỏ phiếu qua thư trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Theo ông, nguyên nhân là các tổng thống ngày càng dùng sắc lệnh hành pháp thay vì thông qua luật tại Quốc hội, dẫn tới các vụ kiện và những phán quyết mạnh mẽ của tòa cấp dưới, khiến vụ việc nhanh chóng lên tới Tòa án Tối cao. Các phán quyết khẩn cấp vốn mang tính tạm thời nhưng có thể kéo dài nhiều năm và gây tác động thực tế lớn; Thẩm phán Ketanji Brown Jackson, người có khuynh hướng tự do, từng chỉ trích cách tòa xử lý các đơn này.
“Trừ khi có điều gì đó thay đổi, và tôi không thấy trước điều đó vào lúc này, tôi e rằng tình trạng này sẽ tiếp diễn. Một đơn kháng cáo là điều mà tôi nghĩ chúng tôi phải ra phán quyết.” — Samuel Alito
Lo ngại về lời lẽ nhắm vào tòa án
Ông Trump từng ca ngợi ông Alito là một trong những người “vĩ đại nhất mọi thời đại”, trong khi công kích chính các thẩm phán do mình bổ nhiệm là “không yêu nước”. Phần lớn sự bực bội của tổng thống xuất hiện sau khi tòa ra phán quyết bất lợi cho ông trong các chính sách trọng tâm như thuế quan và quyền công dân theo nơi sinh.
Theo ông Alito, lời lẽ gay gắt từ mọi phía không ảnh hưởng đến cách các thẩm phán phán quyết, nhưng góp phần làm giảm niềm tin của công chúng vào tòa. Ông nhận xét ngôn từ mà các tổng thống, bộ trưởng và quan chức cấp cao dùng để mô tả tòa án hiện nay khác xa so với 15 năm trước.
“Cá nhân tôi không hài lòng với điều đó. Mọi người ở đất nước này đều có quyền phê phán những gì chúng tôi làm. Nhưng lời lẽ công kích lại là chuyện khác.” — Samuel Alito
Bác bỏ nhãn “MAGA”
Ông Alito nổi tiếng nhất với phán quyết đảo ngược án lệ Roe kiện Wade, chấm dứt quyền phá thai trên toàn quốc, và là một trong những thành viên kiên định nhất của khối bảo thủ. Ông cũng từng bỏ phiếu ủng hộ một số chính sách tiêu biểu của ông Trump, kể cả khi phần còn lại của khối bảo thủ bác bỏ.
Tuy nhiên, ông khẳng định các phán quyết của mình không thuộc phe “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA) và luôn cố gắng xét xử dựa trên bản chất từng vụ việc, bất kể tổng thống là ai. Cuốn sách “So Ordered” tập hợp các bài phát biểu của ông về tự do tôn giáo, triết lý tư pháp và các quyền hiến định, ra mắt đúng 20 năm sau khi ông được phê chuẩn vào tòa.
“Điều đó thật xúc phạm. Tôi thực sự cố gắng quyết định từng vụ việc dựa trên bản chất của nó, dù tổng thống là Donald Trump, Joe Biden, Barack Obama hay bất kỳ ai khác.” — Samuel Alito
Rút khỏi vụ kiện khí hậu
Ông Alito cũng giải thích quyết định không tham gia xét xử một vụ kiện về biến đổi khí hậu mở đầu nhiệm kỳ, liên quan đến việc các thành phố có thể kiện các công ty dầu khí về thiệt hại do trái đất nóng lên hay không. Ông từng bị yêu cầu tự rút lui vì sở hữu cổ phiếu dầu mỏ, số cổ phiếu mà ông cho biết đến từ khoản thừa kế vợ ông nhận từ cha và bà không muốn bán.
Ban đầu, ông vẫn tham gia vì không sở hữu cổ phiếu của các công ty liên quan, và văn phòng pháp lý của tòa xác nhận điều đó phù hợp với quy tắc đạo đức. Nhưng khi đi sâu vào nội dung vụ án, ông quyết định rút lui.
“Quyết định cụ thể này là một sự cân nhắc. Tôi đã suy xét rất, rất nghiêm túc.” — Samuel Alito















