Từ gạo Indonesia đến bánh mì Ai Cập: Lạm phát lương thực toàn cầu sắp bùng phát khi chiến tranh và hạn hán siết chặt nguồn cung

Ông Muhamad Yasin, 63 tuổi, làm nghề trông xe máy bên một cửa hàng tiện lợi ở trung tâm Jakarta, đã phải bớt bữa vì giá thực phẩm vượt khỏi tầm với. Với thu nhập chỉ 200.000 đến 300.000 rupiah mỗi tuần để nuôi bốn người con, một suất cơm với tempeh và đậu phụ từng có giá 7.000 đến 8.000 rupiah nay đã lên tới 15.000 rupiah.

Câu chuyện của ông Yasin là lát cắt nhỏ của một bức tranh lớn. Theo Ngân hàng Thế giới, trong quý kết thúc tháng 9, giá lương thực tăng nhanh hơn lạm phát chung ở 22% trong số 150 quốc gia được phân tích, so với 14% của quý trước.

Tại Ai Cập, một ổ bánh mì lớn không được trợ giá đã tăng từ 4 bảng hồi tháng 7 lên khoảng 5 bảng. Ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, giá dầu ăn tăng khoảng 40%.

Ngay cả Indonesia, nước sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới, cũng chứng kiến giá dầu thực vật tăng 7% trong năm nay.

Ông Manish Tiwary, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nestle India, thừa nhận lạm phát, đặc biệt là lạm phát lương thực, đã trở thành hiện thực, trong một môi trường kinh doanh đầy thách thức do chi phí nguyên liệu tăng cao.

Những con số đáng báo động:

Các cuộc tấn công vào hạ tầng ngũ cốc ở Biển Đen làm gián đoạn các chuyến hàng lúa mì, buộc Ai Cập và Indonesia, hai nước nhập khẩu hàng đầu, phải tìm nguồn thay thế. Bất ổn ở Biển Đỏ khiến tàu thuyền phải đi vòng qua châu Phi, dài hơn và tốn kém hơn. Cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran đẩy giá nhiên liệu lên và làm gián đoạn xuất khẩu phân bón qua eo biển Hormuz, trong khi thời tiết khô hạn do El Nino làm giảm sản lượng ở Ấn Độ và Đông Nam Á. Ấn Độ vừa trải qua mùa gió mùa yếu nhất trong hơn một thập kỷ.

Tại Indonesia, lượng lúa mì nhập về trong tháng 9 giảm 41% so với cùng kỳ, xuống còn 491.000 tấn, theo dữ liệu của Kpler. Một số nhà máy xay bột phải chạy dưới công suất. Ở Cairo, những người làm bánh như ông Sayed Abdel Hamid Mohamed cho biết áp lực không chỉ đến từ bột mì mà từ mọi chi phí sản xuất.

Dù giá lương thực đã tăng từ cuối năm 2025, giới chuyên gia cho rằng đợt tăng mạnh nhất vẫn còn ở phía trước. Các nước nhập khẩu lớn ở Trung Đông và châu Phi từng tạm ngừng mua nhờ được mùa nay sẽ phải quay lại thị trường thế giới. Ông Alexander Karavaytsev, chuyên gia kinh tế cao cấp của Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC) tại London, dự báo một làn sóng nhu cầu mới đáng kể có thể xuất hiện trong vài tháng tới.

Các doanh nghiệp chế biến thực phẩm vốn mua nguyên liệu theo hợp đồng ba đến sáu tháng nay phải gia hạn với giá cao hơn, trong khi đồng nội tệ suy yếu càng khuếch đại chi phí. Ông Franciscus Welirang, giám đốc PT Indofood, tập đoàn thực phẩm lớn nhất Indonesia, cho biết tác động của cước vận tải bị phóng đại khi quy đổi sang đồng rupiah đang mất giá.