Ứng dụng giả tạo trải nghiệm giao đồ ăn và mua sắm
Vào một tối cuối tuần, người dùng tải về một ứng dụng giao đồ ăn mới. Họ chọn món, đặt hàng và theo dõi quá trình giao hàng. Nhưng trên thực tế, đồ ăn chẳng bao giờ đến, bởi ứng dụng này chỉ giả lập trải nghiệm đặt hàng. Một ứng dụng tiêu biểu là FoodNeverComes, với gần 1 triệu “đơn hàng làm hài lòng” tính đến nay.
Trào lưu này tạo cảm giác hưng phấn nhờ dopamine – một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng trong não, kích thích cảm giác vui thích và động lực. Người dùng được thỏa mãn cảm giác mong đợi, lựa chọn và xác nhận đơn hàng, nhưng khâu nhận hàng thật sự không xảy ra. Điều này khác biệt so với các ứng dụng đặt hàng thực tế.
Các dạng ứng dụng dopamine đa dạng
Không chỉ có ứng dụng giao đồ ăn giả FoodNeverComes, còn có nhiều loại ứng dụng khác thuộc nhóm "dopamine apps" hay "dopamine sites" được phát triển trên nền tảng miễn phí, có quảng cáo hỗ trợ. Chẳng hạn Dopamine Shop, một trang web mua sắm trực tuyến giả, nơi người dùng có thể cho sản phẩm từ một viên đá thú cưng giá 0,99 USD cho đến Mặt Trăng giả với giá lên đến 99 triệu USD vào giỏ hàng mà không cần điền thông tin thanh toán hay nhận hàng.
Thậm chí còn có ứng dụng giả hút thuốc như No Smoke Zone hay Virtual Smoke, mô phỏng điếu thuốc điện tử, cho phép người dùng trải nghiệm cảm giác hút thuốc nhưng không có nicotine hay tác hại sức khỏe. Những ứng dụng này được xem là để giải trí, giảm stress hoặc hỗ trợ cai thuốc.
Điều thú vị là dù bắt nguồn từ Hàn Quốc, một số ứng dụng như Dopamine Shop lại do công ty Fenwick Holdings LLC của Mỹ phát triển, cho thấy trào lưu này có xu hướng lan rộng toàn cầu.
Tác động tiềm ẩn và những cảnh báo từ nghiên cứu
Dopamine là một chất quan trọng trong việc tăng cường động lực và học hỏi của não. Các ứng dụng dopamine tạo ra cảm giác mong đợi, tự do lựa chọn và hài lòng khi đặt hàng, dù không có sản phẩm thật sự. Từ trước, nhiều người đã biết đến cảm giác tương tự qua việc tạo danh sách yêu thích hay giỏ hàng ảo rồi xóa mà không mua hàng.
Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng lâu dài của việc sử dụng các "dopamine apps" và liệu chúng có thể trở thành "điểm khởi đầu" cho những hành vi tiêu cực hơn về sau hay không. Một số nghiên cứu về trò chơi xã hội và cá cược cho thấy có khả năng người dùng chuyển từ trải nghiệm giả sang cá cược thật, như nghiên cứu năm 2014 với 409 người chơi game casino xã hội có tới 26% sau 6 tháng chuyển sang cá cược bằng tiền thật.
Những dấu hiệu này đặt ra lo ngại cho các nhà quản lý về mặt sức khỏe tâm thần khi các ứng dụng dopamine kết hợp yếu tố trò chơi hóa (gamification) dễ gây nghiện.
Giá trị kinh tế từ những “đơn hàng ảo” và quảng cáo nhắm mục tiêu
Dù miễn phí, các ứng dụng và website dopamine thường hỗ trợ bằng quảng cáo. Chúng sử dụng cookie – file nhỏ lưu trữ trên trình duyệt người dùng – để theo dõi thói quen trực tuyến. Thông tin này giúp quảng cáo được cá nhân hóa, phục vụ nhu cầu riêng biệt của từng người.
Khi bạn “mua” một chiếc áo khoác giả hay đặt món ăn ảo, hệ thống quảng cáo có thể ghi nhận và bắt đầu hiển thị quảng cáo các sản phẩm thật tương tự, khiến người dùng bị ảnh hưởng và có thể tiêu dùng thực sự sau này.
Như câu nói cũ "không có bữa trưa nào miễn phí", trải nghiệm thoải mái trên các ứng dụng dopamine không hoàn toàn vô hại mà đôi khi còn có mục đích kiếm lợi kinh tế từ dữ liệu người dùng.
Việc nhận biết và cảnh giác với các ứng dụng giả này là cần thiết để bảo vệ người dùng trước các hậu quả tiềm ẩn về tâm lý và kinh tế.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Ứng dụng giả như FoodNeverComes cho phép người dùng trải nghiệm đặt hàng mà không nhận được hàng thật.
- Dopamine apps tạo cảm giác vui thích nhờ kích thích hormone dopamine trong não, giúp người dùng thỏa mãn mong đợi và lựa chọn.
- Các ứng dụng dopamine có thể là điểm khởi đầu dẫn tới hành vi tiêu cực hoặc nghiện qua yếu tố trò chơi hóa.
- Một số nghiên cứu cho thấy người chơi game giả có thể chuyển sang cá cược thật sau thời gian.
- Dữ liệu thu thập từ các ứng dụng dopamine giúp quảng cáo nhắm mục tiêu hiệu quả hơn và có thể ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng thực tế.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.




