Một cuộc di chuyển phòng ngừa nhưng mang thông điệp chiến lược lớn

Pentagon xác nhận toàn bộ oanh tạc cơ Mỹ triển khai tại RAF Fairford đã trở về các căn cứ ở Mỹ. Reuters cho biết các B-1 tại đây gần đây đã tham gia các chiến dịch chống Iran và RAF Fairford là một trong số ít căn cứ châu Âu phù hợp cho hoạt động của máy bay ném bom hạng nặng. Tổng thống Donald Trump nói việc di chuyển không quá tốn kém và là lựa chọn hợp lý khi Washington nhận thấy có mối đe dọa.

Wall Street Journal dẫn quan chức Mỹ và châu Âu cho biết mối lo cụ thể là khả năng một đòn tấn công drone phối hợp có thể nhắm vào máy bay và quân nhân Mỹ. Một số quan chức cho rằng ý tưởng này có thể chịu ảnh hưởng từ chiến dịch drone của Ukraine trong năm 2025, khi các thiết bị bay không người lái được đưa tới gần mục tiêu trước khi tấn công những máy bay chiến lược Nga. Tuy nhiên, đây vẫn là đánh giá tình báo chứ không phải một âm mưu đã được chứng minh trước tòa.

“Chúng tôi có một mối đe dọa, và nếu bị đe dọa thì chúng tôi chỉ việc di chuyển chúng.” — Donald Trump

Sự khác biệt trong phát biểu của giới chức Mỹ cũng cho thấy tính thận trọng cần thiết. Phó Tổng thống JD Vance mô tả việc rút máy bay là biện pháp phòng xa, còn Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh Washington vẫn tin tưởng an ninh các căn cứ và không nên suy diễn mọi sự điều động quân sự thành dấu hiệu khủng hoảng. Điều chắc chắn nhất là Mỹ đã chọn giảm mức độ phơi nhiễm của những khí tài có giá trị cao.

Nghi án tại Fairford còn nhiều khoảng trống cần điều tra

Cuối tháng 9, cảnh sát Anh bắt năm người đàn ông gần RAF Fairford sau khi nhận tin về ba xe tải khả nghi hướng về căn cứ. Reuters và AP cho biết trong các xe có xăng nhưng không phát hiện chất nổ.

Advertisement300 × 250

Một công dân mang hai quốc tịch Anh-Iran sau đó cũng bị bắt trong khuôn khổ điều tra. Tất cả đã được tại ngoại trong khi nhà chức trách tiếp tục xác minh liệu có yếu tố của một quốc gia nước ngoài hay không.

Chính phủ Anh nói có những dấu hiệu đáng kể cho thấy Iran có thể đóng vai trò nào đó, nhưng Tehran phủ nhận và gọi cáo buộc là vô căn cứ. Điều này đặt báo chí và công chúng trước một bài toán quen thuộc của an ninh quốc gia: phân biệt giữa nghi vấn tình báo, chứng cứ hình sự và kết luận chính trị. Việc Washington rút máy bay chứng minh mối đe dọa được xem là đủ nghiêm trọng để hành động phòng ngừa, nhưng không tự động chứng minh mọi chi tiết của cáo buộc.

RAF Fairford có giá trị đặc biệt bởi đường băng, cơ sở tiếp liệu và khả năng tiếp nhận oanh tạc cơ chiến lược. Căn cứ đã được sử dụng trong nhiều chiến dịch Mỹ ở Trung Đông, và trong cuộc xung đột hiện nay Anh chỉ cho phép một số nhiệm vụ mang tính phòng vệ nhằm vào các địa điểm tên lửa Iran. Chính điều đó khiến Fairford vừa quan trọng về quân sự vừa nhạy cảm về chính trị.

Drone đang thay đổi cách bảo vệ những tài sản chiến lược

Bài học rộng hơn nằm ở công nghệ. Một oanh tạc cơ B-1 là hệ thống phức tạp, đắt đỏ và cần hạ tầng hậu cần lớn; trong khi drone có thể nhỏ, rẻ, được lắp ráp từ linh kiện thương mại và cất giấu gần mục tiêu. Khi khoảng cách chiến lược được rút ngắn bằng khả năng bí mật đưa drone tới khu vực lân cận căn cứ, khái niệm “hậu phương an toàn” trở nên mong manh hơn.

Những cuộc tấn công gần đây tại Trung Đông cũng cho thấy các căn cứ Mỹ không miễn nhiễm trước UAV. AP từng ghi nhận một cuộc tấn công drone của Iran tại Kuwait trong năm 2026 gây thương vong cho quân nhân Mỹ, làm nổi bật câu hỏi về phòng thủ tầm thấp, phân tán lực lượng và khả năng phản ứng trước mục tiêu nhỏ bay chậm. Fairford vì thế không chỉ là một câu chuyện riêng của Anh.

Từ góc độ quân sự, việc di chuyển máy bay có thể được xem là hình thức phòng thủ thụ động: thay vì chờ đánh chặn mọi drone, lực lượng giảm phần thưởng mà đối phương có thể thu được nếu tấn công. Nhưng chiến thuật này cũng làm tăng chi phí hậu cần và có thể buộc Washington phải phân tán lực lượng qua nhiều căn cứ. Trong kỷ nguyên drone, bảo vệ sức mạnh không chỉ là xây tường cao hơn mà còn là khiến mục tiêu khó đoán, khó tiếp cận và ít tập trung hơn.

Đăng ký bản tin QMVN