Chiến lược phòng thủ hình khảm của Iran: Khái quát và nguồn gốc
Iran nhận rõ rằng trong một cuộc chiến tranh thông thường đối đầu với Mỹ hoặc Israel, họ không thể chiến thắng do sự chênh lệch về sức mạnh quân sự. Không quân và hải quân Iran đã lạc hậu và gần như bị phá hủy hoàn toàn, không đủ khả năng duy trì sức mạnh trên biển hoặc trên không phủ rộng ngoài biên giới. Để giải quyết bất lợi này, Iran phát triển chiến lược "phòng thủ hình khảm" nhằm làm trung hòa điểm mạnh của đối thủ và tạo ra thế khó để bị phá vỡ bằng một cuộc tấn công tập trung hay chiếm đóng đất liền.
Chiến lược này được phát triển từ năm 2005, do Trung tâm Chiến lược thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đứng đầu bởi Thiếu tướng Mohammad Ali Jafari và nhà chiến lược trưởng Hassan Abbasi chủ trì. Họ rút ra bài học từ cuộc chiến Iraq lần hai, khi cấu trúc chỉ huy tập trung của Saddam Hussein bị Mỹ phá vỡ dễ dàng. Iran cần một hệ thống phân quyền hoạt động độc lập khi trung tâm chỉ huy ở Tehran bị tấn công hoặc tiêu diệt.
Ba trụ cột của phòng thủ hình khảm
Trước hết, Iran phát triển lực lượng tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình được phân tán và phòng thủ chắn chắn, giúp duy trì khả năng tấn công dù không có ưu thế trên không hay trên biển. Các loại máy bay không người lái (drone) đã nâng cao đáng kể sức mạnh này.
Thứ hai, Iran xây dựng mạng lưới đồng minh trong khu vực, gồm các lực lượng tại Lebanon, Iraq, Yemen và Syria, trong đó có tổ chức Hamas và Hezbollah. Mạng lưới này mở rộng tầm ảnh hưởng chiến lược, làm phức tạp bài toán đối phó của kẻ thù và mở rộng phạm vi địa lý xung đột.
Cuối cùng, và quan trọng nhất, cấu trúc chỉ huy được phân quyền cao và thiết kế các nút chỉ huy trùng lắp, đặt rải rác tại nhiều địa phương khác nhau. Mỗi đơn vị cấp tỉnh và địa phương có quyền hành được ủy quyền từ trước để có thể duy trì hoạt động ngay cả khi trung ương bị tàn phá. Điều này đảm bảo chiến thuật "đánh vào đầu" như cuộc tấn công ngày 28/2 giết nhiều lãnh đạo cao cấp của Iran cũng chỉ làm tổn hại hạn chế đến khả năng kiểm soát và chỉ huy chung.
Ý nghĩa và hệ quả chiến lược với Mỹ
Chiến lược phòng thủ hình khảm dựa trên ý tưởng vượt trí đối thủ, làm giảm sức mạnh quân sự và gây rắc rối trong việc tiêu diệt hoặc thay đổi chế độ một cách nhanh chóng. Chiến tranh vì thế kéo dài và trở nên tốn kém, phức tạp, làm giảm dần sự ủng hộ của công chúng Mỹ theo thời gian. Đây chính là cách Iran có thể chiến thắng bằng cách kiên trì, tương tự như cuộc chiến tranh Việt Nam trước đây.
Thử thách chiến lược được thể hiện trong Chiến dịch Epic Fury, khi lãnh đạo tối cao Iran cùng nhiều chỉ huy cấp cao của IRGC bị tiêu diệt nhưng các chỉ huy địa phương vẫn tiếp tục điều hành và ra quyết định độc lập. Thậm chí có một chỉ huy tại Eo biển Hormuz đã tiến hành một cuộc tấn công một tàu thương mại mà không có sự cho phép từ trung ương.
Nếu Mỹ vẫn không hiểu rõ chiến lược này, các đòn đánh phủ đầu hay gia tăng các cuộc không kích sẽ khó đem lại kết quả thắng lợi quyết định. Iran dù kém về trang bị nhưng vẫn đang duy trì một thế trận cân bằng với Mỹ trong cuộc đối đầu căng thẳng hiện nay.
Theo Harlan Ullman, chiến lược gia cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương và đồng tác giả cuốn sách sắp ra mắt "Who Thinks Best Wins", chỉ có hiểu rõ và đối phó phù hợp với chiến lược phòng thủ hình khảm, Mỹ mới có thể hy vọng giành thắng lợi trong cuộc xung đột với Iran.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chiến lược phòng thủ hình khảm của Iran giúp nước này duy trì khả năng chiến đấu bất chấp sự áp đảo quân sự của Mỹ.
- Cấu trúc chỉ huy phân quyền của Iran độc đáo giúp duy trì hoạt động ngay cả khi trung ương bị tấn công tiêu diệt.
- Mạng lưới đồng minh khu vực là phần không thể tách rời của phòng thủ hình khảm, mở rộng tầm ảnh hưởng của Iran.
- Việc chưa nhận thức đầy đủ chiến lược này khiến Mỹ khó có thể đạt chiến thắng nhanh chóng trong xung đột với Iran.
- Chiến tranh với Iran theo mô hình này sẽ là cuộc chiến kéo dài, tiêu hao sức lực Mỹ theo thời gian.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








