Lời tuyên bố mở đầu
Chiều 13/4, thủy thủ ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman nghe thấy một thông báo nghiêm khắc qua radio hàng hải – công cụ liên lạc bằng giọng nói chủ yếu giữa các tàu:
“Mỹ đã tuyên bố phong tỏa chính thức các cảng và vùng ven biển của Iran.” — Hải quân Mỹ
Đó là khởi đầu của chiến dịch phong tỏa kéo dài nhiều tháng, nay đã sang giai đoạn thứ hai. Mỹ chi hàng tỷ USD cho các hoạt động hải quân liên quan đến cuộc chiến Iran, trong đó có việc duy trì khoảng 20 tàu chiến để chặn những tàu bị nghi đã ghé cảng Iran.
Bị kẹp giữa hai lực lượng
Lệnh phong tỏa khiến Tehran phẫn nộ và đáp trả bằng việc tấn công tàu thương mại. Lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo phát cảnh báo tới mọi tàu ở vịnh Ba Tư và biển Oman để khẳng định ảnh hưởng.
Ngày 18/4, siêu tàu chở dầu Sanmar Herald mang cờ Ấn Độ, chở hai triệu thùng dầu thô Iraq, bị hải quân Iran tấn công khi rời eo biển hướng về Ấn Độ. Trên radio, những người gần đó nghe giọng run run của thuyền trưởng cố liên lạc với hải quân Iran. Không ai bị thương; con tàu quay lại và tới tháng 6 mới rời eo biển trong tình trạng tắt tín hiệu định vị.
Săn lùng những con tàu “tắt đèn”
Ngày 6/5, tàu sân bay USS Abraham Lincoln vô hiệu hóa tàu chở dầu Hasna mang cờ Iran bằng nhiều loạt đạn pháo 20 mm. Con tàu đã chạy “tắt đèn” hơn một năm.
Hải quân Mỹ thường phát hiện những tàu như vậy bằng máy bay, thiết bị không người lái và hệ thống radar, tình báo hiện đại.
“Một lần nữa, tôi đang chuẩn bị khai hỏa vào đuôi tàu của các anh.” — Hải quân Mỹ
Cuộc tấn công buộc Hasna phát tín hiệu cấp cứu và lộ vị trí ngoài khơi Sohar, Oman. Bánh lái của tàu bị vô hiệu hóa. Ngày 24/7, đến lượt tàu chở khí hóa lỏng Lavine với 28 thủy thủ Ấn Độ nhận cảnh báo chỉ có 15 phút để rời buồng máy; đúng 15 phút sau, con tàu phát tín hiệu cấp cứu và không ai đến giúp.
Rào cản ngôn ngữ và những lời van xin
Nhiều thủy thủ đến từ Ấn Độ, Philippines, Trung Quốc dường như không hiểu hết mức độ nghiêm trọng của cảnh báo bằng tiếng Anh. Những khoảnh khắc đáng nhớ gồm:
- Ngày 25/7, thuyền trưởng người Trung Quốc của tàu Liao Fan giải thích bằng tiếng Anh bập bõm rằng tàu đã rời Iran, nhưng chưa được Iran cho phép quay lại – kẹt giữa hai làn đạn.
- Ngày 11/8, tàu Courtesy K đề nghị cứu 17 thủy thủ tàu Vela Nova, nhưng được thông báo Centcom đã lo việc cứu hộ.
- Đầu tháng 9, hai tàu chở dầu Hawk và Sinopa đang neo bất động ngoài khơi Iran van xin hải quân Mỹ đừng nổ súng.
“Quay lại ngay đi anh. Mỹ thực sự sẽ bắn đấy.” — Một thủy thủ Trung Quốc trên tàu gần đó
Hiệu quả và cái giá
Theo giới theo dõi hàng hải, từ tháng 7 chưa có tàu chở dầu thô Iran nào được biết đã vượt qua tuyến phong tỏa, biến chiến dịch thành một trong những cách hiệu quả nhất để cắt nguồn thu dầu mỏ của Iran. Người phát ngôn Centcom Emma Thompson khẳng định:
“Các tàu từ chối tuân thủ lệnh phong tỏa đều nhận được nhiều cảnh báo, với đủ cơ hội để chấp hành.” — Emma Thompson
Nhưng những bản ghi âm cũng nhắc rằng phía sau mỗi con tàu bị chặn là những thủy thủ dân sự, những người không quyết định chiến tranh nhưng phải sống giữa vùng căng thẳng địa chính trị chưa từng có.
















