Cuộc rút lui khỏi Fairford
Mười hai oanh tạc cơ B-1 của Mỹ đã bất ngờ rời căn cứ Fairford, phía tây bắc London, sau khi giới chức Mỹ cho biết có thông tin tình báo về việc Iran lên kế hoạch tấn công chúng bằng máy bay không người lái và các thiết bị khác. Lo ngại càng tăng sau khi năm người đàn ông đội mũ trùm đầu bị bắt trong khu rừng cạnh căn cứ hồi tháng trước, cùng ba chiếc xe tải và một số thùng nhiên liệu, vì nghi âm mưu khủng bố. Năm người này chưa bị buộc tội và đang được tại ngoại, nhưng Thủ tướng Anh Andy Burnham cho biết có dấu hiệu Iran liên quan.
Tổng thống Donald Trump giải thích với báo giới rằng khi đã có nhận định về một mối đe dọa, không có lý do gì để để các máy bay ở lại. Mỗi chiếc B-1 dài khoảng 45 mét, trị giá hàng trăm triệu USD, và Mỹ chỉ còn khoảng 45 chiếc. Khác với tiêm kích, chúng quá lớn để cất giữ trong nhà chứa máy bay hay hầm kiên cố, nên cho tới gần đây vẫn đỗ ngoài trời. Dù chưa rõ Iran có đủ khả năng thực hiện cuộc tấn công hay không, sự việc cho thấy một nỗ lực có vẻ vụng về cũng có thể buộc Mỹ đẩy các oanh tạc cơ lùi xa thêm hàng nghìn km khỏi tiền tuyến, một chiến thắng rẻ tiền tiềm tàng cho Tehran.
Lỗ hổng pháp lý và công nghệ
Theo The Wall Street Journal, Anh đang đối mặt với những thách thức đặc thù:
- Luật lệ lỗi thời:** chỉ cảnh sát và cán bộ trại giam được phép gây nhiễu hoặc hạ máy bay không người lái ở không gian công cộng, nên quân đội không thể tự ngăn chặn cho tới khi thiết bị bay vào trong căn cứ.
- Công nghệ né tránh:** máy bay không người lái mới có thể dùng mạng điện thoại di động hoặc cáp quang để tránh bị gây nhiễu sóng vô tuyến.
- Sự cố gia tăng:** theo Bộ Quốc phòng Anh, năm 2025 có hơn 250 vụ máy bay không người lái xuất hiện gần các cơ sở quân sự, gấp đôi năm 2024.
Ông Mike Monnik, giám đốc điều hành công ty theo dõi mối đe dọa máy bay không người lái DroneSec, cho rằng Nga và rất có thể cả Iran đã nhận ra đây là một khoảng trống lớn.
Thứ trưởng Quốc phòng Anh Luke Pollard cũng thừa nhận đầu tháng này rằng việc đầu tư bảo vệ căn cứ trước máy bay không người lái chưa đủ. Chính phủ Anh khẳng định các căn cứ vẫn an toàn, đồng thời đang sửa luật để binh sĩ có thể theo dõi, gây nhiễu và bắn hạ máy bay không người lái từ xa.
Khi chiến tuyến không còn ở xa
Ông Greg Bagwell, chủ tịch Hiệp hội Sức mạnh Không gian và Hàng không Anh, cho rằng trước đây việc phòng thủ sân bay chỉ đối phó hai kịch bản: bị ném bom từ xa hoặc lực lượng nổi dậy xâm nhập qua hàng rào. Ông nhận định:
Giờ đây chúng ta có một thứ nằm giữa hai điều đó.
Mối lo không chỉ ở Anh. Lầu Năm Góc đang đánh giá lại toàn bộ hiện diện ở Trung Đông sau khi Iran tấn công căn cứ hải quân Mỹ ở Bahrain và ít nhất 20 địa điểm của Mỹ trong khu vực; trung tâm chỉ huy không chiến chính ở Qatar bị phá hủy phần lớn. Các căn cứ Mỹ ở Đức, Italy và Tây Ban Nha cũng có thể dễ tổn thương. Ngay trên đất Mỹ, hồi tháng 3, các máy bay không người lái nhỏ từng bay qua căn cứ Barksdale ở Louisiana. Không quân Mỹ cho biết đang đầu tư hệ thống chống máy bay không người lái và đào tạo chuyên gia vận hành, coi đây là chức năng cốt lõi.
Từ “Mạng nhện” tới những lời giải đơn giản
Năm 2025, Ukraine tuyên bố đã làm hư hại 41 máy bay chiến đấu của Nga trị giá khoảng 7 tỷ USD tại bốn căn cứ bằng các máy bay không người lái giá chỉ khoảng 2.000 USD mỗi chiếc, trong chiến dịch mang tên “Mạng nhện”. Giới chức an ninh Anh hoài nghi Iran có thể thực hiện một kế hoạch tương tự, bởi các hoạt động của Tehran tại Anh chủ yếu là thuê tội phạm địa phương tấn công người bất đồng chính kiến. Dù vậy, châu Âu đã thấy mức độ leo thang: mùa hè này, Đức cáo buộc Nga đứng sau âm mưu dùng máy bay không người lái mang chất nổ tấn công sân bay Leipzig.
Hiện nay, gánh nặng chủ yếu dồn lên các cơ quan tình báo trong việc chặn đứng kẻ tấn công trước khi chúng hành động. Theo ông Monnik, Anh có thể triển khai công nghệ gây nhiễu tốt hơn, nhưng cũng có những giải pháp đơn giản mà hiệu quả hơn: cất máy bay trong nhà chứa có cửa đóng kín, hoặc đặt các oanh tạc cơ cỡ lớn ở những nơi khó tiếp cận hơn, chẳng hạn như Greenland.















