Cuộc đàm phán “chững lại”
Phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô New Delhi trong tuần này, Bộ trưởng Tài chính Ấn Độ Nirmala Sitharaman cho biết đàm phán đã đạt đến một “cao nguyên”, vượt qua đó thì thỏa hiệp sẽ rất khó. Theo bà, việc tiếp tục trao đổi nhượng bộ sẽ “vô cùng khó khăn” đối với cả hai bên, dù các cuộc thương lượng vẫn đang tiếp diễn.
Đây là một thỏa thuận được đàm phán rất gian nan và quyết liệt.
Ấn Độ là một trong những nước đầu tiên mở đàm phán với Mỹ sau khi ông Trump công bố các mức thuế đối ứng “Ngày Giải phóng” vào năm ngoái. Hai bên còn khởi động sáng kiến “Sứ mệnh 500”, đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 500 tỷ USD vào năm 2030, gấp hơn hai lần hiện nay.
Những biến động thuế quan
Quan hệ thương mại hai nước đã trải qua nhiều cú xoay chiều về thuế quan:
- Ban đầu, hàng hóa Ấn Độ chịu mức thuế đối ứng 26%; mức thuế thực tế với một số mặt hàng sau đó tăng lên tới 50% khi Mỹ áp thêm 25% để trừng phạt việc New Delhi mua dầu Nga.
- Khung đàm phán công bố hồi tháng 2 đem lại sự nới lỏng, với việc Washington đồng ý giảm thuế đối ứng xuống 18%.
- Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ việc Tổng thống sử dụng quyền khẩn cấp để áp thuế diện rộng, hàng xuất khẩu Ấn Độ chịu mức thuế cơ bản 10% trong khi hai bên tiếp tục đàm phán.
Theo nhà phân tích Tarun Nair của công ty tình báo an ninh Dragonfly có trụ sở tại Anh, một thỏa thuận giữa hai nước là có khả năng, nhưng nhiều khả năng phải sang năm sau.
Ấn Độ vẫn muốn tiếp cận thị trường Mỹ tốt hơn và giảm thuế cho hàng xuất khẩu, trong khi Mỹ coi Ấn Độ là điểm đến hấp dẫn cho hàng hóa của mình và là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ nhằm đối trọng với ảnh hưởng của Trung Quốc.
Nông nghiệp – lằn ranh đỏ của New Delhi
Mỹ yêu cầu Ấn Độ mở cửa rộng hơn cho lĩnh vực nông nghiệp và sữa. Nhưng với một nền kinh tế nông nghiệp có 80 triệu lao động trong ngành, New Delhi rất thận trọng. Ấn Độ muốn để sữa, gia cầm, gạo, lúa mì và nhiều nông sản khác nằm ngoài cam kết mở cửa thị trường, đồng thời bảo vệ nông dân bằng mức thuế nhập khẩu cao tới 150%.
Ngoài thiệt hại kinh tế, mở cửa nông nghiệp còn là bài toán chính trị với chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi, vốn từng phải rút lại các luật cải cách nông nghiệp năm 2020 sau làn sóng biểu tình toàn quốc. Theo hãng nghiên cứu BMI, khung đàm phán tháng 2 đã xác định những lĩnh vực có thể nhượng bộ như thức ăn chăn nuôi, các loại hạt, trái cây, dầu đậu nành, rượu vang và rượu mạnh, nhưng mở cửa thị trường sữa và nông sản biến đổi gen sẽ có cái giá chính trị lớn hơn nhiều.
Dầu Nga và bài toán chính trị
Việc Ấn Độ tiếp tục mua dầu Nga đã biến tranh chấp thương mại thành bất đồng địa chính trị. Chính quyền Trump cho rằng số tiền Ấn Độ chi giúp Moscow tài trợ cho cuộc chiến ở Ukraine, còn New Delhi khẳng định quyết định mua dầu xuất phát từ nhu cầu năng lượng của 1,4 tỷ dân và yêu cầu có nguồn cung giá hợp lý. Cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran càng làm nỗi lo về giá và an ninh năng lượng thêm nặng nề.
Ông Modi sẽ muốn tránh để công chúng có cảm nhận rằng Mỹ đang áp đặt quyết định mua hàng của Ấn Độ theo bất kỳ cách nào.
Theo ông Nair, quan hệ với Mỹ từng nhận được sự ủng hộ của cả hai phe chính trị tại Ấn Độ trong nhiều thập kỷ, nhưng điều này dường như đang thay đổi khi các đảng đối lập nhấn mạnh những giới hạn của mối quan hệ. Điều đó khiến ông Modi có rất ít dư địa để nhượng bộ.

















