Phép thử mùa hè
Từ lâu, giới phê bình năng lượng tái tạo cho rằng độ tin cậy của lưới điện rốt cuộc vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Theo họ, gió và mặt trời có thể giảm phát thải khi điều kiện thuận lợi nhưng không thể gánh vác nhu cầu vào giờ cao điểm.
Mùa hè năm 2026 là phép thử thực tế cho lập luận ấy. Nhiệt độ tăng cao tại các thị trường điện lớn nhất nước Mỹ, nhu cầu điều hòa bùng nổ và các công ty điện lực phải xoay xở với lượng tiêu thụ tăng nhanh từ trung tâm dữ liệu. Thế nhưng, nhu cầu tăng không kéo theo sự gia tăng tương ứng của điện hóa thạch.
Bài học từ Texas
Texas, nơi hội tụ tăng trưởng dân số nhanh, công nghiệp mở rộng, các mỏ dầu khí khổng lồ và kế hoạch trung tâm dữ liệu lớn bậc nhất nước Mỹ, là minh chứng rõ nhất. Số liệu của Hội đồng Độ tin cậy Điện Texas (ERCOT) trong chín tháng đầu năm 2026 cho thấy:
- Phụ tải tăng khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi sản lượng điện sạch tăng hơn 11%.
- Điện mặt trời tăng khoảng 26%, điện gió tăng hơn 8%.
- Nhờ đó, sản lượng điện hóa thạch chỉ tăng chưa đến 1% dù tiêu thụ đạt mức cao kỷ lục.
Vì ERCOT thường được xem là phong vũ biểu cho xu hướng nhu cầu điện của cả nước, kết quả này có ý nghĩa vượt ra ngoài biên giới bang, gợi mở mô hình để các hệ thống khác đáp ứng nhu cầu tăng mà vẫn hạn chế phát thải.
Điện mặt trời trở thành trụ cột
Điện mặt trời có lẽ là nguồn quan trọng nhất mùa hè này. Theo dữ liệu LSEG, sản lượng điện mặt trời của ERCOT trong tháng 7 và 8 tăng khoảng một phần ba, chiếm hơn 18% tổng sản lượng.
Tại California, điện mặt trời chiếm khoảng một phần ba lượng điện của các công ty điện lực từ tháng 5 đến tháng 8. Ở PJM, tỷ trọng điện mặt trời đạt 4,4%, so với 2,9% của cả năm 2025.
Gió, mặt trời và pin lưu trữ không chỉ đơn thuần giảm phát thải trong mùa hè này.
Lý do nằm ở sự trùng khớp: những giờ nắng gắt nhất cũng là lúc nhu cầu điều hòa cao nhất. Pin lưu trữ còn kéo dài giá trị của điện mặt trời sang buổi tối, biến điện mặt trời và lưu trữ thành nguồn bảo đảm độ tin cậy chứ không chỉ là công cụ giảm phát thải.
PJM và mô hình trung tâm dữ liệu
PJM, hệ thống điện bao phủ một phần của 13 bang miền Đông và miền Trung, bao gồm Bắc Virginia, nơi tập trung các cụm trung tâm dữ liệu lớn nhất nước Mỹ. Nhiều nhà phân tích từng cho rằng nhu cầu điện bùng nổ do AI sẽ tất yếu kéo theo điện hóa thạch tăng mạnh.
Thực tế, từ tháng 1 đến tháng 9, điện sạch tại PJM tăng khoảng 2,5%, nhanh hơn mức tăng 1,2% của nhu cầu; điện mặt trời tăng hơn 20%, giúp điện hóa thạch chỉ tăng 0,4%. Khí đốt vẫn là thành phần thiết yếu và mối lo về độ tin cậy chưa biến mất, nhưng năng lượng tái tạo đang ngày càng hấp thụ phần lớn nhu cầu tăng thêm.
Than đá, kẻ thua cuộc lớn nhất
Dữ liệu cho thấy năng lượng tái tạo đang giành thị phần từ than đá nhiều hơn từ khí đốt. Các nhà máy khí linh hoạt, có thể nhanh chóng tăng giảm công suất để cân bằng sự dao động của gió và mặt trời, trong khi phần lớn nhà máy than được thiết kế để chạy nền liên tục và điều chỉnh chậm.
Nói cách khác, năng lượng tái tạo cung cấp phần tăng trưởng, khí đốt đóng vai trò dự phòng và linh hoạt, còn than đá bị ép từ cả hai phía. Mỹ vẫn cần thêm công suất phát điện, truyền tải và lưu trữ, nhưng mùa hè 2026 cho thấy năng lượng tái tạo đã sẵn sàng gánh vác trọng trách lớn hơn.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

















