Ai sẽ trả giá cho biến đổi khí hậu?
Cuộc chiến pháp lý bắt đầu từ tháng 4/2018, khi thành phố và quận Boulder kiện ExxonMobil và Suncor, cho rằng các công ty phải chia sẻ chi phí của biến đổi khí hậu, từ những đợt nắng nóng, cháy rừng, hạn hán đến lũ lụt ngày càng nhiều. Đơn kiện cáo buộc các công ty đã cố ý và đáng kể thúc đẩy khủng hoảng khí hậu thông qua việc sản xuất, quảng bá và bán nhiên liệu hóa thạch, đồng thời che giấu và trình bày sai lệch về nguy cơ của sản phẩm.
“Chính quyền địa phương và người nộp thuế không thể chi trả toàn bộ chi phí cho tất cả những gì cần làm, và họ cũng không nên phải làm vậy.” — Chính quyền Boulder
Tùy vào phạm vi, phán quyết có thể tác động lớn tới hàng chục vụ kiện tương tự của các chính quyền địa phương và bộ lạc đang chờ xử ở các tòa án cấp dưới trên khắp nước Mỹ, với số tiền bồi thường có thể lên tới hàng tỷ USD.
Thẩm phán Alito rút lui
Tuần trước, thẩm phán Samuel Alito tuyên bố rút khỏi vụ án mà không nêu lý do. Ông từng chịu sức ép từ các nhóm môi trường và tổ chức giám sát tòa án, vì công khai sở hữu cổ phiếu của ConocoPhillips và Phillips 66, hai công ty dầu khí không phải là bên trong vụ án nhưng có thể bị ảnh hưởng bởi kết quả.
Ông cũng từng tham gia một chuyến câu cá xa xỉ cùng một nhà đầu tư của công ty liên quan đến vụ việc.
“Tôi đã cân nhắc những lập luận cụ thể được đưa ra từ cả hai phía” và quyết định rằng rút lui là “bước đi thận trọng”. — Samuel Alito
Theo bộ quy tắc đạo đức của Tòa án Tối cao, các thẩm phán tự quyết định việc rút lui. Họ thường làm vậy khi sự công tâm có thể bị nghi ngờ, chẳng hạn vì có quan hệ tài chính với một bên hoặc người thân, bạn bè thân thiết tham gia vụ việc.
Những kịch bản có thể xảy ra
Với chỉ tám thẩm phán tham gia, cục diện vụ án trở nên khó đoán hơn. Các kịch bản chính gồm:
- Nếu tòa đứng về phía các công ty, hàng chục vụ kiện tương tự có thể bị chấm dứt.
- Nếu Boulder thắng, các vụ kiện khác có thể được tiếp tục, khiến các công ty dầu khí đối mặt trách nhiệm tài chính khổng lồ.
- Nếu tòa hòa phiếu 4–4, phán quyết của Tòa án Tối cao Colorado cho phép vụ kiện tiếp tục sẽ được giữ nguyên.
- Một phán quyết hòa phiếu sẽ không tạo ra tiền lệ ràng buộc trên toàn quốc.
Phán quyết dự kiến được công bố vào cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7, thời điểm Tòa án Tối cao thường đưa ra những quyết định quan trọng nhất của nhiệm kỳ.
Lập luận của hai phía
Sau khi Tòa án Tối cao Colorado cho phép vụ kiện tiếp tục tại tòa án bang, các công ty dầu khí đề nghị Tòa án Tối cao Mỹ can thiệp, với lập luận rằng vụ án nên được xét xử tại tòa liên bang, nơi thường được coi là thân thiện hơn với doanh nghiệp. Họ cho rằng luật môi trường liên bang được ưu tiên áp dụng và biến đổi khí hậu là vấn đề toàn cầu, không thể giải quyết tại tòa án tiểu bang. Chính quyền ông Trump đứng về phía các công ty, đảo ngược lập trường của chính quyền Biden.
Một phán quyết có lợi cho Boulder có thể cho phép “mọi địa phương trên cả nước kiện về cơ bản bất kỳ ai trên thế giới vì đã góp phần gây biến đổi khí hậu toàn cầu”. — Chính quyền Trump
Boulder phản bác rằng vụ kiện của họ nằm trong truyền thống có từ thời lập quốc, khi luật tiểu bang được dùng để xử lý những vụ việc mà thiệt hại xuất phát từ bên ngoài tiểu bang, kể cả trong lĩnh vực môi trường.

















