Tỉnh lại sau lần thi hành án bất thành
Tối 30/9, tại nhà tù an ninh tối đa Riverbend ở thủ phủ Nashville, việc thi hành án đối với Christa Pike đã không diễn ra như kế hoạch. Bà được đưa vào bệnh viện trong tình trạng nguy kịch. Hôm thứ Sáu, các luật sư cho biết bà vẫn hôn mê, phải thở máy trong khi bác sĩ cố gắng đào thải thuốc pentobarbital khỏi cơ thể.
“Bất chấp mọi khả năng, Christa Pike đã tỉnh lại, có thể nói chuyện và vẫn đang được chăm sóc y tế tích cực.” — Nhóm luật sư bào chữa của Christa Pike
Các luật sư cho biết tiên lượng của bà vẫn chưa rõ ràng và ít nhất bà sẽ cần một quá trình hồi phục dài. Dù vậy, Pike vẫn “bị còng tay và xích chân” vào giường bệnh suốt thời gian điều trị.
Hai tiếng rưỡi hỗn loạn trong phòng thi hành án
Theo lời các luật sư và những nhà báo có mặt chứng kiến, quá trình thi hành án kéo dài khoảng hai tiếng rưỡi trong hỗn loạn, khi nhân viên Sở Cải huấn Tennessee chật vật tiêm hai liều pentobarbital vào tĩnh mạch. Pike thở dốc, khóc và rên rỉ trong phần lớn thời gian, có lúc thốt lên:
“Tay tôi như sắp nổ tung.” — Christa Pike
Hồ sơ gửi tòa của các luật sư cho biết hai cánh tay của bà bị sưng, bỏng và phồng rộp, nhiều khả năng do pentobarbital – một chất có tính kiềm và ăn mòn cao – ngấm vào mô dưới da. Họ cáo buộc giới chức đã phớt lờ cảnh báo trước đó của bác sĩ rằng tĩnh mạch nhỏ và một chứng rối loạn máu sẽ khiến việc đặt đường truyền đặc biệt khó khăn.
Bang Tennessee phản ứng
Giữa lúc thủ tục đang diễn ra, các luật sư đã nộp kiến nghị khẩn cấp lên tòa để yêu cầu dừng lại; tuy nhiên, theo hồ sơ tòa án, giới chức trại giam khi đó đã ngừng thi hành án và gọi xe cấp cứu. Những diễn biến sau đó gồm:
- Ngay trong đêm, Sở Cải huấn khẳng định đã tuân thủ mọi bước trong quy trình thi hành án hợp pháp của bang.
- Ngày 3/10, Thống đốc Bill Lee thông báo Giám đốc Sở Cải huấn Frank Strada từ chức và sẽ rời nhiệm sở trong tháng này.
- Thống đốc Lee ra lệnh tạm dừng mọi cuộc thi hành án đến hết năm và yêu cầu một bên thứ ba rà soát vụ việc.
Ngày 7/10, Tòa án Hành chính Hạt Davidson sẽ xem xét yêu cầu của các luật sư về việc bảo toàn bằng chứng của lần thi hành án bất thành.
Họ cho rằng bằng chứng này sẽ chứng minh bang đã vi phạm quyền hiến định của Pike khi áp đặt hình phạt tàn ác và bất thường.
Câu hỏi lớn về án tử hình
Những người phản đối án tử hình nói vụ việc phơi bày sự tàn nhẫn vốn có của việc hành quyết. Ở phía bên kia, những người ủng hộ cho rằng hình phạt cao nhất là sự đáp trả tương xứng với những tội ác man rợ, và công lý cho nạn nhân không thể bị lãng quên. Vụ việc cũng cho thấy khó khăn thực tế của việc thi hành án bằng tiêm thuốc độc trong khi vẫn tôn trọng lệnh cấm hình phạt tàn ác của Hiến pháp Mỹ.
Pike không phải trường hợp thi hành án trục trặc đầu tiên ở Mỹ. Năm 2009, bang Ohio không thể đặt đường truyền cho Romell Broom; năm 2014, Clayton Lockett ở Oklahoma qua đời sau nhiều phút đau đớn; năm 2022, Alabama phải dừng cuộc thi hành án đối với Kenneth Smith. Nhưng Pike được cho là người đầu tiên sống sót sau khi thuốc đã được đưa vào cơ thể.
Giữa công lý và lòng nhân đạo
Ba mươi năm trước, Colleen Slemmer, 19 tuổi, đã mất mạng trong một tội ác khiến cả nước Mỹ bàng hoàng. Nỗi đau của gia đình nạn nhân là có thật và không thể xóa nhòa. Thế nhưng câu hỏi mà vụ việc đặt ra lại vượt ra ngoài số phận của một con người: một nhà nước nên trừng phạt như thế nào để chính mình không trở nên tàn nhẫn?
Khi cơ thể của một tử tù trở thành bằng chứng trước tòa, cuộc tranh luận về án tử hình ở Mỹ không còn chỉ là chuyện quan điểm. Đó là phép thử cho những giá trị mà một xã hội pháp quyền tự cam kết bảo vệ.
















