Hiệu suất trọng tài tại World Cup và sự đa dạng phong cách điều khiển trận đấu
World Cup năm nay là giải đấu bóng đá có nhiều quy định mới và cách giải thích luật pháp bóng đá được FIFA áp dụng nhiều nhất từ trước đến nay. Điều này đã đặt trọng tài trước nhiều thách thức. Mức độ chuyên môn của các trọng tài dao động khá nhiều và nhìn chung dưới mức trung bình. Đây không phải hiện tượng mới, nhưng bởi sự tham gia của nhiều trọng tài đến từ các châu lục khác nhau, trình độ đồng đều giữa họ không như các giải đấu hàng đầu của châu Âu.
Điều này không hoàn toàn là nhược điểm khi chính sự khác biệt về phong cách điều khiển trận đấu tạo nên sức sống và sự đa dạng cho giải đấu, tương tự như sự đa dạng trong lối chơi của các đội tham dự. Một ví dụ nổi bật là trọng tài Iván Barton đến từ El Salvador, cao 1,69 mét nhưng với giọng nói lớn, nổi tiếng trên mạng Internet và được chọn bắt các trận bán kết nhờ phong cách nghiêm khắc và cách điều khiển trận đấu sôi nổi.
VAR và những tranh cãi không ngừng
Video hỗ trợ trọng tài (VAR) tiếp tục trở thành chủ đề gây tranh cãi tại World Cup lần này. Khác với những giải đấu trước, nơi VAR được đón nhận rộng rãi và từng được kỳ vọng sẽ phổ biến hơn tại các giải quốc nội như Bundesliga, lần này lại xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều về các can thiệp của VAR.
Các tình huống gây tranh cãi bao gồm bàn thắng Đức bị từ chối trong trận gặp Paraguay, cú chạm bóng nhỏ của Igor Matanovic bên phía Croatia, trận thua áp đảo của Ai Cập trước Argentina, hay vụ "Spidercam" trong trận đấu giữa Na Uy và Anh. Nguyên nhân là do số lượng trận đấu kỷ lục (104 trận) khiến các can thiệp VAR tăng lên, từ đó kéo theo nhiều sai sót hoặc quyết định gây tranh luận.
Một trong những điểm cải tiến lớn của VAR tại giải là việc áp dụng hệ thống phát hiện việt vị hoàn toàn tự động, đánh dấu bước tiến đáng kể so với các kỳ World Cup trước. Hệ thống cảm biến âm thanh cảnh báo trọng tài biên gần như ngay lập tức về các tình huống việt vị, giúp quyết định chính xác với tỷ lệ gần như 100% khi phải xác định xem cầu thủ đó có tham gia vào pha bóng hay không vẫn được trọng tài hoặc VAR xác minh.
Đáng chú ý, chỉ có một lần duy nhất xảy ra sự cố kỹ thuật trong trận vòng bảng giữa Canada và Thụy Sĩ, khi hệ thống này không hoạt động và buộc phải sử dụng phương pháp phát hiện việt vị bán tự động truyền thống, dẫn đến thời gian kiểm tra kéo dài tới gần 5 phút, khiến người hâm mộ nhớ lại lý do VAR gây khó chịu khi chưa có hệ thống tự động.
Bất chấp sự tiến bộ công nghệ này, nhiều bình luận viên truyền hình tại Đức vẫn khen ngợi trọng tài biên "nhìn tốt", hoặc nói rằng đường việt vị bán tự động vẫn được áp dụng thêm, làm lu mờ tầm quan trọng của công nghệ mới trong mắt công chúng.
Các chuyên gia tại Bundesliga đang khẩn trương xem xét việc áp dụng công nghệ này cho trọng tài ở các giải quốc nội nhằm giảm thiểu sự bất mãn liên quan đến VAR, tiết kiệm thời gian chờ đợi kiểm tra, tránh việc bàn thắng bị công nhận muộn và duy trì cảm xúc của người xem khi cầu thủ ăn mừng bàn thắng.
Những quy định mới và tác động lên trận đấu
World Cup lần này cũng đánh dấu số lượng lớn các quy tắc và cách giải thích luật được FIFA gia tăng áp dụng. Một số quy định tỏ ra hiệu quả, ví dụ như yêu cầu cầu thủ phải ra khỏi sân nhanh hơn khi bị thay người nhờ đồng hồ đếm ngược, hạn chế triệt để trò câu giờ vốn là nét thường thấy trong bóng đá nhiều thập kỷ.
Quy định này còn có tác dụng răn đe mạnh khi thực hiện các pha phát bóng lên hoặc ném biên, dù các phân tích ban đầu chưa cho thấy ảnh hưởng lớn đến thời gian thi đấu thực tế, nhưng vẫn là bước tiến tích cực.
Việc VAR có thể nhanh chóng kiểm tra các quả phạt góc bị thổi sai cũng được xem là thành công, dù vẫn còn sự bất công khi các quả phát bóng sai không được áp dụng tương tự. Tuy nhiên, điểm nóng là quy định mới cho phép trọng tài phạt thẻ đỏ với cầu thủ giấu miệng sau tay áo khi tranh cãi lại bị đánh giá là quá nặng. FIFA đã nhanh chóng thực hiện điều chỉnh sau tình huống thẻ đỏ với Miguel Almirón tại trận Paraguay gặp Thổ Nhĩ Kỳ, và không áp dụng tương tự với các ngôi sao như Jude Bellingham của Anh.
Thách thức và khó khăn của trọng tài với các thay đổi liên tục
Số lượng lớn các nhiệm vụ mới khiến nhiều trọng tài phải đối mặt với áp lực cao và bộc lộ sự thiếu tập trung, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điều khiển trận đấu. Điều này càng rõ ràng hơn trong bóng đá phong trào, nơi trọng tài thiếu trợ giúp nhiều hơn.
Ngay cả ở môi trường chuyên nghiệp, việc chú tâm quá nhiều vào những thay đổi mới cũng làm mất đi tập trung vào quy tắc cũ như "quy tắc đội trưởng", vốn từng được khen ngợi vì giúp ngăn chặn sự phản đối ồ ạt từ cầu thủ. Hệ quả là các vụ tụ tập tranh luận nhóm (rudelbildung) đã xuất hiện trở lại.
Vai trò ngày càng mở rộng của VAR và sự can thiệp gây tranh cãi
FIFA đã mở rộng phạm vi can thiệp của VAR khiến trọng tài video được xem như trọng tài tối cao phải đưa ra quyết định sửa lỗi cho mọi tình huống nghi ngờ. Ví dụ điển hình là việc dùng VAR để phạt thẻ vàng cho các hành vi câu giờ (ngã vờ) đã xảy ra trong các trận Mỹ gặp Paraguay và trận tứ kết giữa Thụy Sĩ và Argentina, trong đó có một trường hợp dẫn đến thẻ đỏ sau đó và thay đổi kết quả trận đấu.
Đáng chú ý FIFA còn có cách giải thích sáng tạo với quy định can thiệp VAR trong trường hợp nhầm lẫn nhận dạng cầu thủ, áp dụng cả với nhầm cầu thủ ở đội đối phương, tạo nên sự bối rối và phẫn nộ trong giới trọng tài. Sự phức tạp này có thể gia tăng những tranh cãi khi đánh giá thời điểm và phạm vi can thiệp VAR là hợp lý hay không.
FIFA và những sự cố liên quan trọng tài tại World Cup
FIFA đã gây tổn thất không nhỏ cho trọng tài tại giải đấu, bắt đầu từ việc không phản ứng khi một trọng tài được FIFA chỉ định đến từ Somalia bị từ chối nhập cảnh. Tổng thư ký FIFA Gianni Infantino dù cho biết đã làm việc phía sau hậu trường, nhưng không có giải pháp thực chất nào được công bố.
Việc truyền thông về các quy định như hành vi chống đối thủ với thủ môn ở các tình huống cố định được công bố muộn, sau khi Đức bị loại khỏi giải cũng khiến nhiều người bất ngờ. Chiến thuật bố trí trọng tài còn nhiều tranh cãi trong các trận đấu loại trực tiếp. Cao điểm là sự việc liên quan đến cầu thủ Mỹ Folarin Balogun, bị phạt thẻ đỏ nhưng sau đó hình phạt được đình chỉ sau cuộc điện thoại giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Gianni Infantino, khiến giới trọng tài phẫn nộ vì sự can thiệp chính trị hiếm thấy và ảnh hưởng đến nguyên tắc quyết định trên thực tế trận đấu.
Nhìn về tương lai: các tổ chức bóng đá rút kinh nghiệm
Đại diện DFB-Schiedsrichter GmbH cho biết sẽ tiến hành đánh giá kỹ lưỡng các bài học rút ra từ World Cup, kết hợp với Ủy ban bóng đá Bundesliga và UEFA. Một số quy định như đồng hồ đếm ngược khi phát bóng, ném biên và thay người hoặc việc VAR có thể xem lại thẻ vàng thứ hai sẽ được áp dụng bắt buộc tại Đức.
Về các quy định tùy chọn, như việc VAR kiểm tra các tình huống phạt góc hay xử lý thẻ đỏ cho hành vi che miệng, sẽ được xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định áp dụng tại các giải quốc nội.
Đây là thời điểm quan trọng để tham khảo kinh nghiệm từ một World Cup chứa đựng nhiều thay đổi mang tính cách mạng, nhằm cải thiện công tác trọng tài trong các giải đấu tương lai.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- World Cup 2022 áp dụng nhiều quy định và giải thích luật mới nhất trong lịch sử.
- Hệ thống phát hiện việt vị tự động giúp giảm thời gian kiểm tra và tăng độ chính xác quyết định.
- VAR nhiều lần bị tranh cãi vì số lượng can thiệp tăng theo số trận đấu kỷ lục.
- Sự can thiệp chính trị vào quyết định trọng tài gây chấn động giới bóng đá.
- Các tổ chức bóng đá lớn đang xem xét áp dụng và điều chỉnh các quy định mới sau giải đấu.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








