Phán quyết khẩn cấp của Tòa án Bầu cử Tối cao
Thẩm phán Marco Aurélio Bellizze phán quyết rằng Meta không được giảm phân phối nội dung chính trị, hạn chế tìm kiếm hay gỡ bỏ bài đăng theo cách tạo ra sự mất cân bằng giữa ông Lula và ông Flávio Bolsonaro. Phán quyết cũng yêu cầu công cụ trí tuệ nhân tạo của Meta áp dụng tiêu chí giống hệt nhau với cả hai ứng viên.
Nếu không tuân thủ, Meta sẽ phải nộp phạt 500.000 real, tương đương khoảng 98.000 USD, mỗi ngày. Meta từ chối bình luận về phán quyết.
Những cáo buộc từ chiến dịch của Lula
Theo hồ sơ pháp lý mà hãng AP tiếp cận được, chiến dịch của ông Lula cho rằng tài liệu vận động và bài đăng tự nhiên của họ bị giảm phạm vi tiếp cận một cách vô lý, và Meta chưa thực hiện kế hoạch khắc phục đã nộp lên tòa. Các luật sư Gean Ferreira và Evelyn Santos khẳng định cơ chế phân phối nội dung của Meta có tính chọn lọc, bất lợi cho đương kim tổng thống.
Những cáo buộc chính gồm:
- Nội dung của ông Lula và những người ủng hộ bị hạn chế phân phối mà không có lời giải thích hay sự minh bạch.
- Các tài khoản và quảng cáo gắn với ông Flávio Bolsonaro được cho là có mức hiển thị tăng vọt bất thường, với chỉ số tương tác sánh ngang người nổi tiếng toàn cầu.
- Người dùng không thể tạo hình ảnh vận động liên quan tới ông Lula qua tính năng Meta AI trên WhatsApp, nhưng lại làm được với nội dung ủng hộ ông Flávio.
Meta lên tiếng
Ngày 11/10, khi cử tri ủng hộ ông Lula bắt đầu phàn nàn về các công cụ của Meta, công ty đã gửi văn bản lên tòa bầu cử bác bỏ cáo buộc thiên vị ông Bolsonaro. Meta thừa nhận gặp một số trục trặc kỹ thuật, nhưng cho biết các sự cố này ảnh hưởng tới cả những tài khoản ngoài Brazil.
Công ty khẳng định hoạt động hoàn toàn tuân thủ quy định bầu cử của Brazil và cam kết bảo đảm quyền tiếp cận nền tảng bình đẳng cho mọi đảng phái chính trị. Đây là lập luận quan trọng, bởi ranh giới giữa lỗi kỹ thuật và thiên lệch có chủ đích là điều rất khó chứng minh.
Cuộc đua sát nút
Ở vòng một ngày 4/10, ông Flávio Bolsonaro, đồng minh của Tổng thống Mỹ Donald Trump, giành 47% số phiếu, nhỉnh hơn mức 45% của ông Lula, 80 tuổi. Trong một cuộc đua sít sao như vậy, mỗi điểm phần trăm hiển thị trên mạng xã hội đều có thể ảnh hưởng tới kết quả.
Chiến dịch của ông Lula không chỉ muốn chấm dứt ngay các hạn chế, mà còn đề nghị tòa buộc Meta bù đắp thiệt hại bằng cách nhân đôi phạm vi tiếp cận cho nội dung của họ. Yêu cầu này cho thấy mức độ quan trọng của mạng xã hội trong chiến lược vận động hiện đại.
Mạng xã hội và nền dân chủ
Vụ việc đặt ra câu hỏi lớn về quyền lực của các nền tảng công nghệ trong bầu cử. Thuật toán quyết định ai được nhìn thấy, nhưng lại vận hành như một chiếc hộp đen mà cả cử tri lẫn ứng viên đều khó kiểm chứng.
Đối với Brazil, nơi hàng trăm triệu người dùng WhatsApp, Instagram và Facebook hằng ngày, phán quyết lần này một lần nữa khẳng định quan điểm của giới tư pháp nước này: các nền tảng phải chịu trách nhiệm về tác động của mình đối với tiến trình dân chủ.
