Làn sóng xanh quét khắp nước Mỹ: phe Dân chủ giành trọn Quốc hội, ông Trump giương “quyền phủ quyết”

Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tâm lý cử tri Mỹ. Những con số đáng chú ý gồm:

Phe Dân chủ đã giành chiến thắng bất ngờ trong một số cuộc đua rất sít sao, kể cả tại những bang mà ông Trump từng thắng cách biệt lớn và trực tiếp vận động tranh cử.

Ông James Talarico tuyên bố chiến thắng trong cuộc đua Thượng viện tại Texas, bang chưa từng bầu một thượng nghị sĩ Dân chủ trong 38 năm. Ông gây chú ý nhờ nhấn mạnh các chính sách giải quyết bất bình đẳng, đồng thời công khai đề cao các giá trị Kitô giáo của mình, một sự kết hợp giúp ông tiếp cận được nhóm cử tri vốn trung thành với phe Cộng hòa.

Tại Michigan, ABC News dự báo ông Abdul El-Sayed sẽ trở thành thượng nghị sĩ. Là con trai của những người nhập cư từ Ai Cập, ông sẽ là thượng nghị sĩ theo đạo Hồi đầu tiên trong lịch sử Mỹ và được xem là một trong những ứng viên cấp tiến nhất của đảng.

Ngay trong đêm bầu cử, ông Trump nói với báo The New York Times rằng ông hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận kết quả và mong muốn làm việc với phe Dân chủ, cho rằng hai bên có thể tìm tiếng nói chung về vấn đề trần nợ công. Sau đó, ông đăng lên mạng xã hội hình chiếc mũ đỏ in chữ “VETO”, tức phủ quyết.

*“Có lẽ tôi sẽ hòa hợp được với phe Dân chủ, trừ khi họ muốn phá hoại, nhưng tôi có quyền phủ quyết.” — Donald Trump*

Ông Trump cũng khẳng định với “toàn quyền phủ quyết”, phe Dân chủ sẽ phải tìm đến ông, và nếu không ông sẽ phủ quyết mọi thứ, điều mà theo ông phe Dân chủ không muốn. Thông điệp này vừa thể hiện thiện chí hợp tác, vừa là lời nhắc về giới hạn quyền lực của Quốc hội mới.

Kết quả bầu cử đã tác động mạnh tới thị trường chứng khoán. Chỉ số Dow Jones tăng 3%, đóng cửa ở mức 53.356 điểm, tương đương mức tăng khoảng 1.500 điểm, nhờ đà đi lên của nhóm cổ phiếu công nghệ và y tế.

Theo giới phân tích, nhà đầu tư được khích lệ khi ông Trump thể hiện thiện chí hợp tác với phe Dân chủ, làm dịu lo ngại rằng bất ổn chính trị sẽ lan rộng. Lịch sử cho thấy thị trường thường đón nhận tích cực tình trạng “chia quyền” giữa Nhà Trắng và Quốc hội, bởi nó hạn chế những thay đổi chính sách đột ngột.

Dù chiếm đa số ở cả hai viện, phe Dân chủ vẫn không có đủ hai phần ba số phiếu cần thiết để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống. Điều đó có nghĩa là các dự luật lớn sẽ cần sự thỏa hiệp từ cả hai phía, trong khi phe Dân chủ có thể dùng quyền giám sát, điều tra và kiểm soát ngân sách để gây sức ép lên chính quyền.

Hai năm tới vì thế sẽ là phép thử cho khả năng hợp tác giữa một tổng thống quyết liệt và một Quốc hội đối lập. Nếu đạt được thỏa hiệp về các vấn đề như trần nợ, chi phí sinh hoạt hay cuộc chiến Iran, chính trường Mỹ có thể bước vào giai đoạn ổn định hơn; ngược lại, nguy cơ bế tắc sẽ gia tăng.