Căng thẳng thâm hụt cán cân thương mại và nỗi ám ảnh cú sốc công nghệ
Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh các nhà hoạch định chính sách châu Âu liên tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ xảy ra một cú sốc công nghệ mang tên Trung Quốc 2.0. Không còn giới hạn ở các mặt hàng giá rẻ như đầu những năm 2000, các doanh nghiệp Trung Quốc hiện đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các lĩnh vực kỹ thuật cao và công nghệ xanh, gây sức ép dữ dội lên các tập đoàn sản xuất xe hơi và công nghiệp nặng của khối.
Số liệu chính thức cho thấy thâm hụt thương mại của khối với Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục khoảng 360 tỷ euro trong năm 2025.
Phía châu Âu chỉ ra rằng các mặt hàng như máy móc, dệt may, kim loại cơ bản và hóa chất đang ồ ạt tràn vào thị trường nội địa với tốc độ bất thường, chiếm gần một phần tư tổng kim ngạch nhập khẩu của toàn liên minh.
Brussels đặt kỳ vọng vào một cơ chế thỏa thuận linh hoạt nhằm kiểm soát lượng xe lai xuất khẩu của Bắc Kinh, đồng thời đòi hỏi một hệ thống cấp phép minh bạch đối với việc xuất khẩu khoáng sản đất hiếm sau những hạn chế được áp đặt vào năm ngoái.
“There may be a few crumbs, but I would not expect any kind of major breakthrough,” — Penny Naas
Giới phân tích kinh tế quốc tế nhận định chuyến công du lần này khó có thể tạo ra một giải pháp mang tính đột phá toàn diện, mà nhiều khả năng chỉ dừng lại ở các thỏa thuận dàn xếp cho từng mặt hàng riêng lẻ.
Ủy viên Maros Sefcovic dẫn đầu phái đoàn châu Âu tới Bắc Kinh với mục tiêu đàm phán thu hẹp thâm hụt thương mại.
Châu Âu yêu cầu Trung Quốc tự nguyện hạn chế xuất khẩu ô tô và gỡ bỏ rào cản hạn chế nguồn cung đất hiếm.
Hộp công cụ phòng vệ của châu Âu và nguy cơ trả đũa từ Bắc Kinh
Song song với nỗ lực đối thoại trên bàn đàm phán, Ủy ban châu Âu đang đẩy mạnh việc hoàn thiện các công cụ phòng vệ kinh tế mới dự kiến sẽ trình lên các nhà lãnh đạo phê duyệt vào tháng 12 năm 2026. Một số quốc gia chủ chốt như Pháp đã tích cực thúc đẩy việc xây dựng một cơ chế pháp lý tương đương Điều khoản 301 của Mỹ để nhanh chóng trừng phạt thuế quan đối với các hành vi bị xem là phân biệt đối xử.
Tuy nhiên, việc theo đuổi các biện pháp cứng rắn đang làm bộc lộ những rạn nứt về mặt chính sách ngay trong lòng châu Âu. Trong khi Đức tỏ ra thận trọng do Trung Quốc là bạn hàng xuất khẩu lớn nhất của các tập đoàn công nghiệp nước này, Bắc Kinh đã lập tức đưa ra lời cảnh cáo đanh thép sẽ kiên quyết đáp trả bằng các đòn trừng phạt kinh tế tương xứng.
Các động thái trả đũa trong quá khứ của Trung Quốc nhắm vào rượu mạnh và các cuộc điều tra chống bán phá giá đối với thịt lợn và sữa nhập khẩu từ châu Âu là bằng chứng cho thấy nguy cơ đối đầu thương mại hoàn toàn có thể trở thành hiện thực nếu đàm phán thất bại.
“agreements on some specific issues, rather than any broad settlement of the trade relationship” — Zhu Tian
Thế bế tắc kinh tế hiện tại phản ánh mâu thuẫn cốt lõi giữa nhu cầu xuất khẩu của một Trung Quốc đang đối mặt tiêu dùng nội địa suy yếu và nỗ lực bảo vệ việc làm cùng nền tảng sản xuất của các cường quốc công nghiệp châu Âu.
Ủy ban châu Âu đang chuẩn bị các công cụ pháp lý mới để đánh thuế và hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung ứng.
Bắc Kinh tuyên bố sẽ phản ứng kiên quyết trước mọi biện pháp hạn chế phân biệt đối xử nhằm vào hoạt động xuất khẩu của nước này.














