Mười hai giếng khoan và một con số biểu tượng
Theo ông Keyvan Tarighati, người phụ trách phát triển giai đoạn 11, bước cuối cùng là hoàn tất khoan, hoàn thiện và bắn mở vỉa giếng thứ 12 tại vị trí B. Các kỹ sư dùng khí nitơ để giảm tỷ trọng cột chất lỏng trong giếng, khởi động dòng khí thử nghiệm, và sau khi xử lý axit, ổn định áp suất, giếng sẽ được đưa vào khai thác tối đa trong vài ngày tới. Ông Tarighati gọi các giếng mới là bước đi chiến lược nhằm tận thu tối đa từ mỏ chung và củng cố vị thế của Iran trong ngoại giao năng lượng khu vực.
Ông Hamidreza Saghafi, Giám đốc điều hành Petropars, cho biết kết quả có được nhờ khoan liên tục ngày đêm ngoài khơi và quản lý nguồn lực chặt chẽ, giúp giàn khoan vận hành hết công suất sớm hơn dự báo. Ông coi bước nhảy sản lượng là cách bảo vệ lợi ích quốc gia ngay tại đường biên giới trên biển và làm chậm đà sụt áp của mỏ khí mà Iran chia sẻ với Qatar.
Từ 400 triệu đến 1 tỷ feet khối
Tốc độ phát triển gây chú ý đối với một dự án vốn gắn liền với sự chậm trễ. Số liệu do bên phát triển công bố cho thấy giàn khoan đã thay đổi thế nào trong 17 tháng qua:
- Số giếng hoạt động tại vị trí B tăng gấp ba, từ bốn lên mười hai giếng, nâng sản lượng từ khoảng 400 triệu lên khoảng 1 tỷ feet khối mỗi ngày.
- Hơn 26.000 mét khoan chuyên dụng ngoài khơi đã được thực hiện trong giai đoạn này, nâng tổng chiều dài khoan tại giàn lên khoảng 50.000 mét.
- Nguồn cung tăng thêm gần 17 triệu mét khối mỗi ngày, được kỳ vọng giúp ổn định nguồn cấp khí cho hộ gia đình và công nghiệp trong mùa đông tới.
Trước đây, vị trí B dựa vào chân đế 12D và một giàn khoan chuyển từ vị trí 12C của giai đoạn lân cận, một giải pháp sáng tạo sau khi các nhà cung cấp thiết bị nước ngoài rút lui. Các số liệu này do giới chức Iran đưa ra và chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng phù hợp với việc truyền thông nhà nước liên tục đưa tin bổ sung giếng mới kể từ năm 2023.
Vị trí A, nửa còn lại của dự án
Sự chú ý giờ chuyển sang vị trí A, nơi đảm nhận phần khai thác thứ hai của giai đoạn 11. Khi đợt tăng tốc hiện nay bắt đầu, chân đế ngoài khơi của giàn mới hoàn thành khoảng 35%, còn phần thượng tầng chỉ khoảng 4%.
Đến nay, chân đế nặng 4.000 tấn đã được chế tạo, vận chuyển và lắp đặt trên vịnh Ba Tư sau hơn 700 mét đóng cọc chính xác, còn phần thượng tầng đạt khoảng 50%.
Kỹ sư kết cấu ngoài khơi Masoud Rezaei gọi tiến độ này là một kỳ tích kỹ thuật trong bối cảnh chuỗi cung ứng bị hạn chế. Kế hoạch là đưa phần thượng tầng ra lắp đặt khi đạt khoảng 80% để sớm khai thác, bắt đầu với bốn đến sáu giếng. Khi có thêm giàn khoan, trung bình cứ khoảng bốn tháng sẽ hoàn thành một giếng mới, theo lộ trình kéo dài khoảng ba năm cho tới khi giàn đạt công suất danh định.
Xây dựng giữa lệnh trừng phạt và bom đạn
Giới chức dự án cho biết công việc vẫn tiếp tục bất chấp lệnh trừng phạt thiết bị, các mối đe dọa an ninh và tình hình căng thẳng trên biển, thậm chí không dừng lại cả khi bãi chế tạo phần thượng tầng giàn A của nhà thầu trúng đạn. Toàn bộ tổ hợp South Pars còn chịu thiệt hại trực tiếp hơn: ngày 18/3, các cuộc không kích của Israel đánh trúng cơ sở khí đốt tại South Pars và trung tâm xử lý Asaluyeh, và Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng Ras Laffan của Qatar.
Với Iran, cái giá rất lớn. Theo công ty tư vấn Wood Mackenzie, South Pars đáp ứng 40-50% nhu cầu nhiên liệu và khoảng 80% sản lượng điện của Iran, trong khi nhu cầu khí cao điểm mùa hè có thể vượt 11 tỷ feet khối mỗi ngày. Không có cảng xuất khẩu khí hóa lỏng và ít đa dạng hóa nguồn năng lượng, mỗi giếng khoan mới đều có ý nghĩa trong việc giữ ấm các gia đình và duy trì hoạt động của nhà máy.
Cuộc đua ở đường biên trên biển
Giai đoạn 11 là phần cực nam trong phần mỏ thuộc Iran và nằm ngay sát ranh giới với Qatar. Vì mỏ khí là tài nguyên chung, giới chức Iran từ lâu cho rằng nếu không khai thác, khí ở phía mình có nguy cơ dịch chuyển về các giếng của Qatar. Trong khi đó, Qatar đang mở rộng các dự án North Field, được Wood Mackenzie dự báo sẽ nâng sản lượng ổn định lên 28 tỷ feet khối mỗi ngày vào năm 2033.
Với Tehran, giai đoạn 11 đã trở thành biểu tượng của sự tự lực trong nghịch cảnh. Với thị trường năng lượng, đây là lời nhắc rằng cấu trúc khí lớn nhất thế giới, chiếm khoảng một phần tư tài nguyên khí toàn cầu, nằm ở một trong những khu vực bất ổn nhất. Các giàn khoan có cung cấp nguồn khí ổn định trong nhiều năm tới hay không sẽ không chỉ phụ thuộc vào tay nghề kỹ thuật, mà còn vào việc vùng biển phía trên chúng có giữ được hòa bình.

















