Lệnh phong tỏa của Houthi mở rộng căng thẳng trong khu vực

Nhóm Houthi, lực lượng được Iran hậu thuẫn tại Yemen, vừa tuyên bố áp đặt phong tỏa hải quân toàn bộ tuyến đường vận chuyển dầu qua Biển Đỏ nhằm vào Saudi Arabia. Động thái này tạo ra nguy cơ một mặt trận xung đột mới giữa Houthi và Mỹ, trong bối cảnh cuộc chiến tranh Mỹ - Iran đang leo thang, đồng thời đe dọa nghiêm trọng tới nguồn cung năng lượng và giao thương toàn cầu ngoài vùng Vịnh.

Phát biểu chính thức từ lực lượng vũ trang Houthi nhấn mạnh việc thực hiện “đóng cửa biển đối với kẻ thù Saudi Arabia” theo nguyên tắc “mắt đền mắt”, được thực thi ngay lập tức để đáp trả cái mà họ gọi là “cuộc phong tỏa bất công và áp bức” mà Saudi Arabia áp đặt lên Yemen. Saudi Arabia hiện chưa có phản ứng tức thì về tuyên bố này.

Ảnh hưởng về nguồn cung dầu và thương mại toàn cầu

Việc phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb hoàn toàn sẽ cắt giảm khoảng 7% nguồn cung dầu thế giới, bởi đa số xuất khẩu dầu Saudi Arabia phải qua đây. Điều này càng làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn dầu mỏ do cuộc chiến ở Vùng Vịnh, vốn đã làm giảm 10% nguồn cung toàn cầu.

Giá dầu đã tăng nhẹ ngay sau thông báo của Houthi, tuy nhiên sau đó giảm trở lại khi các nhà giao dịch vẫn hy vọng về một bước đột phá ngoại giao. Trong khi đó, chi phí bảo hiểm vận chuyển trên tuyến Biển Đỏ tăng cao do rủi ro đối với các tàu thương mại.

Diễn biến ngoại giao quanh căng thẳng mới

Bất chấp căng thẳng tăng cao, Iran và Mỹ vẫn có dấu hiệu duy trì đàm phán ngoại giao. Bộ Ngoại giao Iran cho biết các trung gian đã đề xuất các “đề xuất” tái khởi động đối thoại với Tehran nhưng chưa tiết lộ chi tiết.

Advertisement300 × 250

Một quan chức cao cấp Iran tiết lộ với Reuters rằng Tehran nhận được đề xuất ngừng bắn 10 ngày nhằm cứu vãn thỏa thuận tạm thời vừa ký tháng trước, mở đường cho một thỏa thuận lâu dài kết thúc cuộc chiến khởi phát từ đợt tấn công Mỹ - Israel vào Iran hồi tháng 2.

Cùng với đó, Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đã yêu cầu Pakistan tiếp tục vai trò trung gian hòa giải và đã tới Islamabad để thảo luận thêm với giới chức Pakistan. Đây được xem như một nỗ lực ngoại giao quan trọng trong bối cảnh Mỹ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở của Iran.

Các cuộc tấn công quân sự và thiệt hại liên quan

Mỹ đã thực hiện đêm thứ chín liên tiếp các cuộc tấn công nhằm làm suy yếu khả năng Iran tấn công tàu thương mại tại eo biển chiến lược. Quân đội Mỹ còn thông báo đã tái định hướng bảy tàu thương mại và vô hiệu hóa một chiếc trong khuôn khổ phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran.

Bên phía Iran, các vụ nổ đã xảy ra tại nhiều địa điểm như Tabriz, Chabahar, Konarak, Bandar Mahshahr và Bandar Imam Khomeini, làm một người thiệt mạng và nhiều người bị thương, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công bằng tên lửa vào các mục tiêu của Mỹ tại sân bay Aqaba (Jordan), căn cứ Al-Adiri và Ali Al Salem ở Kuwait, cũng như các vị trí ở Syria. Chuông báo động vang lên liên tục tại Bahrain trong ngày 20/7, và quân đội Kuwait thông báo đã chặn được nhiều máy bay không người lái Iran.

Đợt tấn công liên tiếp của Iran đã khiến hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Jordan, gồm Trung úy James Feehan, 25 tuổi, từ Hawaii, và binh nhì Isabella Gonzales, 19 tuổi, từ Texas. Một binh sĩ Mỹ khác cũng thiệt mạng trong vụ tháo gỡ vật liệu nổ tại miền bắc Iraq sau khi một drone Iran bị bắn hạ.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ các hành động làm thiệt mạng binh sĩ Mỹ, cam kết mọi kẻ gây hại sẽ phải trả giá gấp nhiều lần, đồng thời giao nhiệm vụ này cho các lãnh đạo quân sự hàng đầu của Mỹ.

Tình hình quân sự và chính trị vùng Trung Đông

Cuộc xung đột này đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, chủ yếu là ở Iran và Lebanon. Phần lớn miền nam Lebanon đang bị lực lượng Israel chiếm đóng sau các cuộc tấn công của lực lượng Hezbollah, vốn tuyên bố hành động vì sự ủng hộ dành cho Tehran.

Chủ tịch Lebanon Joseph Aoun dự kiến sẽ gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng để trình bày kế hoạch nhằm giải giáp Hezbollah và đảm bảo lực lượng Israel rút khỏi vùng này. Trong khi đó, Israel vẫn duy trì sự hiện diện quân sự tại Gaza sau hơn hai năm chiến sự bùng phát từ cuộc tấn công của phong trào Hamas vào tháng 10/2023. Phong trào Hamas vừa công bố bổ nhiệm Khalil Al-Hayya làm lãnh đạo tổng quát, một dấu hiệu có thể báo trước thái độ cứng rắn hơn trong các thương lượng giải giáp vũ khí.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tuyên bố phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, gây nguy cơ cản trở dòng chảy dầu toàn cầu.
  • Việc đóng cửa eo biển này có thể giảm 7% nguồn cung dầu thế giới và làm gia tăng chi phí vận chuyển qua Biển Đỏ.
  • Iran và Mỹ vẫn duy trì đàm phán ngoại giao nhằm tìm kiếm lệnh ngừng bắn dù tình hình quân sự vẫn căng thẳng.
  • Mỹ tiếp tục tấn công các mục tiêu Iran trong khu vực, dẫn tới thiệt hại về người, trong đó có binh sĩ Mỹ tại Jordan và Iraq.
  • Tình hình Trung Đông tiếp tục phức tạp với vai trò của Hezbollah, Israel và Hamas cùng các nỗ lực ngoại giao quốc tế.

Đăng ký bản tin QMVN