Di sản nặng nề của cuộc nội chiến
Hiện không ai biết chính xác còn bao nhiêu chiến binh nước ngoài ở Syria. Theo ông Rami Abdurrahman, người đứng đầu Đài Quan sát Nhân quyền Syria có trụ sở tại Anh, vào thời cao điểm, con số này lên tới 18.000–20.000 người. Giống ông al-Sharaa, phần lớn họ là người Hồi giáo dòng Sunni và nhiều người từng gia nhập các nhóm nổi dậy ngay từ đầu cuộc chiến.
Syria là một trong những nơi tập trung chiến binh nước ngoài lớn nhất thế giới, một nhóm người có kỹ năng về chất nổ, hệ thống không người lái và chiến thuật đơn vị nhỏ mang ý nghĩa xuyên quốc gia rõ rệt.
Ở phía bên kia của cuộc nội chiến, Iran từng đưa hàng nghìn tay súng từ Lebanon, Iraq, Pakistan và nhiều nước khác tới giữ chính quyền Assad. Những lực lượng này đã rời đi sau khi ông Assad sụp đổ, nhưng các chiến binh nước ngoài phe nổi dậy thì ở lại.
Hòa nhập một phần, kháng cự một phần
Hayat Tahrir al-Sham, lực lượng từng liên kết với al-Qaida, đã giải thể, và nhiều chiến binh nước ngoài đã gia nhập lực lượng an ninh. Tháng 6/2025, Mỹ đã bật đèn xanh cho kế hoạch đưa khoảng 3.500 chiến binh nước ngoài, chủ yếu là người Duy Ngô Nhĩ, vào Sư đoàn 84 mới thành lập, với điều kiện quá trình này minh bạch.
Theo ông Abdurrahman, nhiều trong số gần 3.000 chiến binh Duy Ngô Nhĩ hiện đã ở trong quân đội và đóng vai trò trung gian giữa chính quyền với các nhóm còn kháng cự.
Nhà sử học Aymenn Jawad Al-Tamimi, người theo dõi các nhóm thánh chiến ở Trung Đông, cho biết những nhóm trung thành với Hayat Tahrir al-Sham nhìn chung đã gia nhập quân đội mới mà không gặp trở ngại. Tuy nhiên, một số chiến binh nước ngoài cứng rắn hơn vẫn từ chối vì lý do ý thức hệ, trở thành bài toán khó cho Damascus.
Những điểm nóng an ninh
Chính phủ Syria đã tìm cách trấn áp những chiến binh nước ngoài bị coi là mối đe dọa, giữa lúc đất nước đang khó khăn khởi động tái thiết. Một số vụ việc tiêu biểu:
- Tháng 10, lực lượng an ninh bắn chết một tay súng người Pháp có biệt danh Abu Ayman al-Faransi gần một trại dành cho chiến binh nói tiếng Pháp sát biên giới Thổ Nhĩ Kỳ; nhóm chiến binh bác bỏ phiên bản của chính phủ
- Gần 70 chiến binh nói tiếng Pháp tại trại này vẫn từ chối gia nhập lực lượng an ninh
- Năm ngoái, nhà chức trách bắt giữ một chiến binh thánh chiến Ai Cập từng đe dọa Tổng thống Ai Cập Abdul-Fattah al-Sisi
- Tháng 5, lực lượng của ông al-Sharaa tiến hành chiến dịch truy quét các chiến binh Uzbek tại tỉnh Idlib
Nhóm chiến binh nói tiếng Pháp càng thêm bất bình khi Syria tiếp một phái đoàn quân sự Pháp để bàn hợp tác, cáo buộc Damascus chào đón quan chức của cựu cường quốc thuộc địa trong khi “bao vây” họ. Trong khi đó, IS dù bị đánh bại ở Syria từ năm 2019 vẫn duy trì các tế bào ngầm, tiếp tục gây ra những vụ tấn công đẫm máu.
Mối lo vượt ra ngoài biên giới
Các nước trong khu vực cũng lo ngại. Theo các quan chức nắm rõ kế hoạch, tháng 11 này Syria đã đồng ý cử chiến binh sang Ả Rập Xê Út để có thể hỗ trợ cuộc chiến chống lực lượng Houthi ở Yemen, nhưng phía Ả Rập Xê Út yêu cầu lực lượng chỉ gồm công dân Syria, không có chiến binh nước ngoài. Trung Quốc cũng từng chỉ trích kế hoạch đưa các chiến binh Duy Ngô Nhĩ vào quân đội Syria.
Bên cạnh đó là một vấn đề nhân đạo âm thầm: nhiều chiến binh nước ngoài đã cưới phụ nữ địa phương, và hàng nghìn đứa trẻ của họ bị coi là không quốc tịch vì luật Syria không cho phép phụ nữ truyền quốc tịch cho con. Bộ trưởng Các vấn đề Xã hội Hind Kabawat cho biết chính phủ dự định sửa luật này. Theo giới quan sát, quá trình hòa nhập trọn vẹn vẫn còn một chặng đường dài.







