Ngày 5/11, chính phủ Canada công bố dự thảo ngân sách mang tên “Làm chủ vận mệnh”, kêu gọi “độc lập kinh tế” và khẳng định dù việc giảm phụ thuộc vào Mỹ cần thời gian, “sự chuyển dịch đang diễn ra”. Đây là ngân sách thứ hai của Thủ tướng Mark Carney, được trình Quốc hội chỉ hai ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hứng chịu thất bại lớn trong bầu cử giữa kỳ. Dù đảng Dân chủ, sắp kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ, đã bày tỏ mong muốn hạ nhiệt cuộc chiến thương mại với Canada, ngân sách vẫn khẳng định quan hệ cũ giữa hai nước sẽ không quay trở lại. Kế hoạch bao gồm quỹ tài sản quốc gia đầu tiên của Canada trị giá 25 tỷ đô la Canada, ưu đãi thuế mạnh để thu hút đầu tư và 44 tỷ đô la Canada hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động bị ảnh hưởng bởi thuế quan của ông Trump. Phe đối lập Bảo thủ chỉ trích đây là “ngân sách thẻ tín dụng”, cho rằng người dân bình thường sẽ phải gánh nợ.
Ngân sách do Bộ trưởng Tài chính François-Philippe Champagne trình bày khẳng định nền kinh tế Canada không thể tiếp tục phụ thuộc vào thị trường Mỹ, lặp lại thông điệp của ông Carney rằng thời kỳ thương mại Bắc Mỹ không thuế quan trước thời ông Trump sẽ không trở lại.
Canada và Mỹ sẽ không quay lại mối quan hệ cũ.
Ngân sách thừa nhận việc đa dạng hóa sẽ cần thời gian do quy mô và chiều sâu của quan hệ kinh tế với Mỹ.
Ông Carney cho biết các diễn biến chính trị ở Mỹ là quan trọng và quan hệ song phương sẽ “thay đổi”, nhưng ưu tiên của ông vẫn là tăng cường tính độc lập.
Ngân sách đánh dấu sự đoạn tuyệt rõ rệt với người tiền nhiệm Justin Trudeau, khi cho rằng chính phủ mới thừa hưởng nền kinh tế có năng suất yếu, đầu tư tư nhân tụt hậu và phụ thuộc quá mức vào Mỹ. Các nội dung chính gồm:
Ông Champagne cho rằng những quy tắc Canada dựa vào trong nhiều thập kỷ không còn có thể được coi là đương nhiên, đồng thời khẳng định Canada có vị thế tài khóa vững chắc và còn dư địa xoay xở. Ngược lại, lãnh đạo đảng Bảo thủ đối lập Pierre Poilievre gọi đây là “ngân sách thẻ tín dụng”, cho rằng người dân bình thường cuối cùng sẽ phải trả các khoản nợ cho giới ngân hàng và trái chủ. Ở Canada, chính phủ sẽ sụp đổ nếu ngân sách bị bác bỏ; năm ngoái ông Carney phải dựa vào sự ủng hộ và phiếu trắng của phe đối lập để tồn tại, nhưng nay đảng Tự do đã giành được đa số trong Quốc hội.
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2025, khi Tổng thống Trump áp thuế quan lên hàng hóa Canada, đặc biệt là ô tô, thép, nhôm và gỗ, đồng thời nhiều lần đưa ra phát ngôn gây phẫn nộ về chủ quyền Canada. Trong bối cảnh đó, ông Mark Carney, cựu thống đốc ngân hàng trung ương, lên nắm quyền và giành chiến thắng bầu cử với thông điệp bảo vệ kinh tế và chủ quyền quốc gia. Từ đó, Canada đẩy mạnh đa dạng hóa thương mại, tăng cường quan hệ với châu Âu và châu Á, trong khi vẫn tiếp tục đàm phán với Washington. Kết quả bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể làm thay đổi cục diện, nhưng Ottawa cho rằng cần cải tổ cấu trúc kinh tế dài hạn. Những người ủng hộ cho rằng đây là bước đi cần thiết để giảm rủi ro và nâng cao năng suất; giới phê bình lo ngại chi tiêu lớn làm tăng thâm hụt và nợ công. Nút thắt nằm ở mức độ hội nhập sâu giữa hai nền kinh tế, khiến việc tách rời khó khăn và tốn kém. Sâu xa hơn, đó là câu hỏi về cách một quốc gia tầm trung bảo vệ lợi ích của mình trong một thế giới mà các quy tắc thương mại đang thay đổi.
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Khoản hoàn tiền Medicare 90 USD của ông Trump bắt đầu được chi trả, nhưng hàng chục triệu người Mỹ bị bỏ ngoài lề131 views · USA
Sóng Kelvin mang năng lượng khổng lồ ập vào bờ biển California đe dọa kỷ lục nước biển dâng59 views · USA
US Open thu hồi thẻ hai influencer và cuộc tranh luận về văn hóa ứng xử trên sân quần vợt Mỹ23 views · USA
