Tranh cãi thuế Scotch whisky tại Ấn Độ thử thách lời hứa mở cửa thương mại trong hiệp định với Anh

Hiệp định có hiệu lực ngày 15/7/2026 đặt ra lộ trình giảm thuế với Scotch whisky đủ điều kiện từ 150% xuống 75% ngay lập tức, sau đó giảm dần tới 40% trong mười năm. Thỏa thuận từng được kỳ vọng tháo gỡ một trong những nút thắt khó nhất trong quan hệ thương mại song phương. Tuy nhiên, cuộc tranh luận hiện nay không xoay quanh con số thuế đã công bố mà xoay quanh loại hàng hóa nào thực sự được quyền áp dụng con số đó.

Theo Reuters, các điều tra viên thuộc Directorate of Revenue Intelligence đã kiểm tra văn phòng của Diageo và Pernod Ricard, đồng thời hỏi một số lãnh đạo về việc khai báo nguyên liệu Scotch whisky nhập dạng lô lớn. Cách hiểu được các điều tra viên thông báo riêng cho doanh nghiệp là nguyên liệu cô đặc phải nằm ở một mã phân loại chịu thuế 150%. Đây là quan điểm trong quá trình điều tra, không phải phán quyết cuối cùng xác nhận doanh nghiệp vi phạm.

Trong thư gửi bộ trưởng thương mại, ISWAI lập luận rằng ưu đãi đã đàm phán có nguy cơ trở nên vô hiệu trên thực tế. Thông tin từ một báo cáo của Quốc hội Anh về hiệp định cũng mô tả cắt giảm thuế áp dụng cho cả Scotch đóng chai và xuất khẩu dạng lô lớn. Chính sự khác biệt giữa cách diễn giải cam kết và phân loại hải quan tạo nên trọng tâm tranh cãi.

Whisky nhập khẩu không nhất thiết xuất hiện nguyên dạng trong chai trên quầy hàng. Diageo và Pernod Ricard sử dụng nguyên liệu Scotch nhập khẩu cùng các thành phần khác để sản xuất những nhãn hàng quen thuộc tại Ấn Độ như McDowell’s, Royal Stag và Blenders Pride.

Bởi vậy, mức thuế ở cửa nhập khẩu có thể tác động tới chuỗi giá trị của những sản phẩm được pha chế, đóng chai và tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Theo Crisil Ratings được Reuters dẫn lại, hàng từ Anh chiếm gần ba phần tư thị trường rượu mạnh nhập khẩu của Ấn Độ, chủ yếu nhờ Scotch whisky. Đối với nhà xuất khẩu Anh, giảm thuế là cơ hội tiếp cận người tiêu dùng; đối với doanh nghiệp hoạt động tại Ấn Độ, sự rõ ràng trong phân loại quyết định khả năng lên kế hoạch giá bán, nguồn cung và đầu tư.

Một tranh chấp kéo dài có thể khiến doanh nghiệp phải dự phòng nghĩa vụ thuế, điều chỉnh chuỗi cung ứng hoặc trì hoãn quyết định thương mại. Tuy nhiên, không thể suy ra rằng mọi sản phẩm whisky sẽ lập tức tăng giá: điều đó còn phụ thuộc cách giải quyết vụ việc, cấu trúc chi phí và quyết định của từng công ty.

Bộ phận điều tra của Ấn Độ có trách nhiệm kiểm tra cách khai báo mã hàng và ngăn tình trạng lợi dụng ưu đãi sai đối tượng. Ở chiều ngược lại, các hiệp hội ngành hàng cho rằng thay đổi diễn giải sau khi hiệp định đã có hiệu lực sẽ tạo ra bất định. Hai mục tiêu — chống thất thu và giữ chữ tín thương mại — không nhất thiết loại trừ nhau nếu chính phủ công bố tiêu chuẩn rõ ràng và có thủ tục giải thích minh bạch.

Phía Anh cho biết đang làm việc với chính phủ Ấn Độ nhằm bảo đảm doanh nghiệp có thể xuất khẩu theo mức thuế đã thỏa thuận. Scotch Whisky Association nhấn mạnh nhập khẩu dạng lô lớn đóng vai trò thiết yếu đối với ngành. Trong khi đó, Diageo và Pernod Ricard cho biết đã phối hợp với cơ quan chức năng; họ chưa công bố một kết luận pháp lý về cách phân loại đang bị tranh chấp.

Điều giới kinh doanh theo dõi lúc này là liệu hai chính phủ có thống nhất văn bản hướng dẫn áp thuế và quy trình giải quyết hồ sơ hay không. Nếu đạt được lời giải có thể dự đoán, hiệp định sẽ chứng minh giá trị vượt khỏi những con số giảm thuế. Nếu không, bất đồng nhỏ về mã hàng có thể trở thành rào cản lớn đối với đầu tư và lòng tin.